episode 1: ang huli sa gilid ng kalsada
Mainit ang tanghali at parang dumidikit ang alikabok sa balat. si jay, isang rider na may dalang gamot at gatas para sa anak, ay nakapila sa checkpoint. nakasuot siya ng green na jacket, hawak ang helmet, at pasulyap-sulyap sa oras dahil may deadline ang delivery.
“tabi ka muna,” utos ng pulis na si sgt. santiago, sabay turo sa gilid. “expired lisensya mo.”
“sir, hindi po expired,” sagot ni jay, nanginginig ang boses. “kaka-renew ko lang po last month. ito po yung id.”
Kinuha ni sgt. santiago ang lisensya, tinignan sandali, tapos ngumisi. “huwag mo akong lokohin. kita dito sa system namin. expired.”
Lumapit ang isa pang pulis, si pfc. de la cruz, may hawak na cellphone na parang scanner. pinakita niya ang screen kay jay, may naka-type na “expired.” parang sinadya na hindi makita nang maayos.
“sir, baka po glitch,” pakiusap ni jay. “may resibo po ako sa renewal. please po, gamot po ito.”
“gamot? eh di lalo,” sagot ni sgt. santiago, tumawa. “bawal ka magmaneho. ticket ka ngayon.”
May inilabas siyang papel na parang ticket, malinis, may qr code sa ibaba. “scan mo yan, bayad ka online. mabilis, para makaalis ka.”
Napatingin si jay sa qr. “sir, dito na lang po ba?”
“wala kaming cash,” mabilis na sabi ni pfc. de la cruz. “scan. bayad. tapos.”
Naramdaman ni jay ang pagkakakulong kahit nasa labas. sa likod niya, nag-iingay ang busina, may mga taong nakatingin, may ilan pang nagre-record. gusto niyang sumigaw, pero naalala niya ang anak niyang may lagnat kagabi. naalala niya ang asawa niyang nag-text: “please bilisan mo, ubos na gamot.”
“magkano po?” tanong ni jay, halos pabulong.
“tatlong libo,” sabi ni sgt. santiago. “kapag ayaw mo, impound motor. at kung matapang ka, sa presinto ka magpaliwanag.”
Tatlong libo. pang-upa na nila yun. pang-gatas na isang linggo. nanginginig ang kamay ni jay habang hawak ang phone. pero bago niya i-scan, may isang lalaki sa likod ng cone, naka-simpleng polo at may id lace, nakamasid. lumapit ito nang dahan-dahan, parang may hinahanap na eksaktong eksena.
“sir, pwede po makita yung ticket?” tanong ng lalaki, mahinahon pero matalim ang tingin.
“sino ka?” singhal ni sgt. santiago.
Ngumiti ang lalaki. “auditor po. random compliance check.”
Biglang tumigas ang mukha ng dalawang pulis. si jay, napalunok, pero sa unang pagkakataon, may maliit na pag-asa na sumiksik sa dibdib niya.
episode 2: ang qr na hindi dapat magpapatunay
Tinignan ng auditor ang papel. si jay, nakatayo lang, parang estatwa. ang mga pulis, biglang naging sobrang pormal, parang may switch sa boses.
“sir, standard procedure po,” mabilis na paliwanag ni pfc. de la cruz. “expired daw sa system.”
“sige,” sagot ng auditor. “i-scan natin.”
Kinuha niya ang sariling phone, binuksan ang scanner, at itinutok sa qr code. lumabas sa screen ang isang link na hindi pamilyar, mahaba, may halo-halong numero at letra. wala ring seal ng kahit anong ahensya. walang official portal. walang reference number na tugma sa ticket.
“sir, bakit ganyan ang link?” tanong ng auditor, nakatingin diretso kay sgt. santiago.
“ah… new system po,” sagot ni sgt. santiago, halatang nag-iisip ng dahilan.
“new system na walang official domain?” balik ng auditor. “at bakit walang signature ng issuing officer? bakit wala ring serial sa central registry?”
Namutla si pfc. de la cruz. si sgt. santiago, pinilit tumawa. “sir, baka po mali lang yung print.”
“mali?” ulit ng auditor. “o peke?”
Napatingin si jay sa ticket, parang biglang umikot ang mundo niya. peke. ibig sabihin, pinipiga siya. ibig sabihin, hindi lang siya ang nabiktima. ibig sabihin, ilang rider na ang nagbayad para lang makauwi sa pamilya?
“sir,” mahinang sabi ni jay, “kaya po pala… ilang beses na po ako nat-ticketan dito. lagi po qr. lagi po online.”
Tumingin ang auditor kay jay. “ilang beses?”
“tatlo po,” sagot ni jay, nahihiyang umamin. “hindi po ako makapalag. natatakot po ako.”
Tumahimik ang kalsada sa paligid nila, parang nakikinig. may nag-angat ng cellphone, mas malapit na ngayon, mas malinaw ang kuha.
Huminga nang malalim ang auditor. “jay, hawak mo ba yung mga resibo ng binayaran mo dati?”
“opo,” sagot ni jay, nagmamadaling magbukas ng phone. “nasa gcash history ko po.”
Sumilip ang auditor. “hindi ito government account,” bulong niya, halos pabulong pero narinig ni jay. “personal number ito.”
Parang bumagsak ang sikmura ni jay. personal. ibig sabihin, diretso sa bulsa.
“sir, pwede niyo po ba akong tulungan?” sabi ni jay, nangingilid ang luha. “hindi po ako mayaman. gamot po ng anak ko yun.”
Saglit na nag-iba ang mukha ng auditor, parang tao muna bago opisyal. “oo,” sagot niya. “pero kailangan mong tumestigo.”
Napatitig si jay sa mga pulis. si sgt. santiago, nakatitig rin, pero ngayon, wala na yung yabang. takot na ang meron. at sa pagitan ng usok ng tambutso at init ng araw, alam ni jay na kapag umatras siya, mananalo ang kasinungalingan. pero kapag lumaban siya, baka siya naman ang balikan.
episode 3: ang biktima na pinipilit manahimik
Dinala si jay sa gilid ng checkpoint, hindi na bilang “suspect,” kundi bilang saksi. pinaupo siya sa plastic chair sa ilalim ng maliit na tolda. nanginginig pa rin ang tuhod niya. ang auditor, si mr. reyes, tumawag ng backup at humingi ng listahan ng mga ticket issued sa araw na iyon.
“jay, hinga lang,” sabi ni mr. reyes. “hindi ka namin pababayaan.”
Madaling sabihin iyon, pero sa loob ni jay, may boses na sumisigaw: paano kung sumunod ang mga pulis sa bahay mo? paano kung mahanap nila ang ruta mo? paano kung ikaw ang maging halimbawa para matakot ang iba?
Maya-maya, lumapit si sgt. santiago, mas mababa na ang boses. “jay, usap tayo.”
“sir, wag po,” sabi ni jay, umatras ang katawan.
“huwag ka matakot,” sagot ni sgt. santiago, pero ang mata niya, may babala. “alam mo naman, mahirap ang buhay. tayo-tayo lang. wag mo na palakihin.”
“sir,” nanginginig na sagot ni jay, “hindi ko po gusto ng gulo. gusto ko lang po umuwi.”
“edi umuwi ka,” bulong ni sgt. santiago. “burahin mo lang yung sinabi mo. sabihin mo nagkamali ka. bibigyan kita pang-gas.”
Napatigil si jay. pang-gas. parang suhol na nakabalot sa salitang tulong. sa sandaling iyon, naalala niya ang anak niyang si mika, apat na taong gulang, laging nagtatanong kung bakit laging pagod si papa. naalala niya ang asawa niyang si emma, na nagtatrabaho sa laundry, pero kulang pa rin.
Biglang tumunog ang phone ni jay. message mula kay emma: “kumusta? nasa botika na ako, kulang tayo ng pera.”
Parang piniga ang puso ni jay. kung tatanggap siya ng pang-gas, baka makabili siya ng gamot ngayon. pero kapalit, mananahimik siya, at bukas may ibang rider na iiyak din.
“sir,” sabi ni jay, dahan-dahan, “hindi ko po kaya. hindi na po. tatlong beses na po ako nagbayad. hindi na po tama.”
Nagsimulang mag-init ang mata ni sgt. santiago. “sigurado ka?”
Bago pa sumagot si jay, dumating ang dalawang pulis na mas mataas ang ranggo, kasama si mr. reyes. “sgt. santiago,” sabi ng opisyal, “step aside. you are under investigation. surrender your issued ticket booklet.”
Namutla si sgt. santiago. si pfc. de la cruz, parang nawalan ng lakas, napaupo sa gilid.
Si jay, napahawak sa dibdib niya. hindi siya sanay na may kakampi. hindi siya sanay na pinapakinggan.
Pero habang nakikita niyang kinukuha ang phone ni sgt. santiago para i-check ang qr generator app, biglang may dumaan na tanong sa isip niya: kapag natapos ito, ligtas pa ba siya?
At sa mismong gabing iyon, habang pauwi na siya, may motor na sumunod sa kanya, walang plaka, naka-helmet na itim. bumilis ang tibok ng puso ni jay. parang sinasabi ng kalsada: ang totoo, may kapalit.
episode 4: ang takot na sumunod hanggang bahay
Madilim na nang makarating si jay sa eskinita nila. pinatay niya ang makina bago pa pumasok sa looban, para hindi halata. pero narinig pa rin niya ang mahinang ugong ng motor sa dulo. humigpit ang kapit niya sa manibela. tumingin siya sa likod, may aninong nakatigil, parang nagmamasid.
Pagpasok niya sa bahay, sinalubong siya ni emma, halatang nag-aalala. “bakit ang tagal mo? at bakit ka nanginginig?”
Tinanggal ni jay ang helmet. “may nangyari sa checkpoint,” sabi niya, pilit pinapakalma ang boses. “fake ticket pala. qr scam. nahuli sila.”
Nanlaki ang mata ni emma. “jay… delikado yan.”
“alam ko,” sagot ni jay, umupo, parang biglang nawalan ng buto ang katawan. “pero hindi ko na kaya manahimik.”
Lumabas si mika sa kwarto, may hawak na lumang stuffed toy. “papa, gamot?” tanong ng bata, paos ang boses.
Dito nabasag si jay. lumuhod siya sa harap ng anak, niyakap ito. “oo anak,” bulong niya. “bibigay ni papa.”
Pero sa totoo, kulang ang pera. dahil hindi siya nagbayad ng “ticket,” na-delay ang delivery, at binawasan siya ng platform. ang perang hawak niya, hindi sapat sa reseta.
Kinabukasan, tumawag si mr. reyes. “jay, may hearing sa city hall. kailangan ka. may iba pang biktima na gustong magsalita, pero natatakot. ikaw yung una.”
Tumahimik si jay. “sir, may sumunod po sa akin kagabi.”
“i will assign protection,” sagot ni mr. reyes. “pero jay, kung umatras ka, babalik sila. mas lalakas sila.”
Pagkatapos ng tawag, nagpunta si jay sa botika. habang nakapila, nakita niya sa gilid ang dalawang lalaking naka-helmet, parang pamilyar ang tindig. hindi sila bumili. nakatingin lang.
Pag-uwi niya, dumating ang barangay tanod at isang pulis na iba ang uniporme, mas maayos ang tono. “sir jay,” sabi ng pulis, “i’m here for your safety. may report kami.”
Napatango si jay, pero kahit may bantay, hindi nawawala ang takot. dahil ang takot, hindi lang nasa kalsada. nasa utak. nasa dibdib. nasa gabi kapag tumahimik ang lahat.
Dumating ang araw ng hearing. sa city hall, maraming tao. may mga rider na nakasuot ng jacket, may mga drayber, may mga nanay na may hawak na resibo. lahat may iisang kwento: napilitan silang magbayad.
Tumayo si jay sa harap, hawak ang mic. nanginginig ang tuhod niya, pero nakita niya si emma sa likod, yakap si mika. at sa mata ng anak niya, may simpleng tiwala na parang sinasabing, “kaya mo, papa.”
Huminga si jay. “hindi po ako matapang,” sabi niya. “rider lang po ako. pero kung hindi ako magsasalita, walang mangyayari.”
At sa pagsabi niya ng mga pangalan, ng mga oras, ng mga qr link, naramdaman niyang unti-unting nababawasan ang bigat. dahil ang katotohanan, masakit, pero nagbibigay ng hangin.
episode 5: ang bayad na hindi pera
Matapos ang imbestigasyon, lumabas ang resulta. maraming fake tickets ang na-issue, maraming account ang tumanggap ng bayad, at may mga opisyal na nakinabang. si sgt. santiago at ang ilang kasabwat, sinampahan ng kaso. sa social media, kumalat ang video, pero hindi na bilang panlalait, kundi bilang ebidensya.
Sa unang pagkakataon, may memo sa checkpoint: “no online payment via qr without official portal.” may hotline. may tarpaulin na malinaw ang proseso. at kapag may lumabag, may parusa.
Pero kahit nagbago ang sistema, hindi agad nagbago ang buhay ni jay. dahil ang utang, hindi biglang nawawala. ang bills, tuloy-tuloy. at si mika, lalong nilagnat.
Isang gabi, biglang bumigat ang hininga ng bata. nagmadali sila ni emma sa ospital. walang sasakyan, kaya motor. sa emergency room, humingi sila ng tulong, pero mahaba ang pila. humagulgol si emma. “please, anak ko po.”
Nang marinig ni jay ang salitang “please,” parang bumalik sa kanya ang lahat: ang checkpoint, ang ticket, ang qr, ang takot. kung nagbayad siya noon, baka may extra silang pera ngayon. kung nanahimik siya, baka hindi sila minamanman, baka mas payapa. pero kapalit, ibang bata naman ang mawawalan ng gamot.
Habang nanginginig ang kamay niya, dumating si mr. reyes, kasama ang nurse na may dalang form. “jay,” sabi ni mr. reyes, “pinadaan ko na kayo. may emergency fund din para sa mga complainant. hindi ito suhol. assistance ito. para sa pamilya mo.”
Napaupo si jay, parang biglang naubos ang lakas. “sir… bakit niyo po ginagawa ito?”
Sumagot si mr. reyes nang marahan. “kasi may mga taong tulad mo na nagpapaalala kung para saan ang serbisyo.”
Na-admit si mika. pagkatapos ng ilang oras, humupa ang lagnat. nakatulog ang bata, hawak ang daliri ni jay. si emma, tahimik na umiiyak sa sulok, hindi na dahil sa takot, kundi dahil sa pagod na pinatong ng mundo sa kanila.
Lumapit si jay sa kama, hinaplos ang buhok ni mika. “anak,” bulong niya, “pasensya na kung minsan, hindi ko kayang bilhin lahat ng kailangan mo. pero kaya kong ipaglaban na hindi ka lalaking natatakot sa mali.”
Kinabukasan, lumabas si mika sa ospital. bago sila umuwi, may dumaan na isang rider na nag-abot kay jay ng maliit na papel. resibo iyon, refund list. “kuya,” sabi ng rider, “dahil sa’yo, na-refund yung mga binayad namin sa fake qr. hindi man lahat, pero may bumalik.”
Nang makita ni jay ang listahan ng mga pangalan, napaupo siya sa bench. hindi dahil sa pera. kundi dahil sa pakiramdam na hindi siya nag-iisa. may mga taong natulungan siya nang hindi niya kilala, gaya ng pagtulong niyang magsalita para sa kanila.
Umiyak si jay, tahimik, habang yakap ni emma ang balikat niya. si mika, mahina pero malinaw ang boses: “papa, uwi na tayo.”
Tumango si jay, punas-luha. “oo anak. uwi na tayo.”
At habang umaandar ang motor pauwi, hindi na lang siya rider na naghahabol ng oras. isa na siyang ama na natutong may mga laban na hindi binabayaran ng qr, kundi binabayaran ng tapang, luha, at pagmamahal.
