EPISODE 1: ANG MATANDANG MAY MARKANG KRUS SA GUBAT
Maulap ang umaga nang mahuli ng mga tanod at pulis si Mang Dario sa loob ng masukal na gubat ng Sitio Maligaya. Bitbit niya ang lumang palakol, may maliit na bag sa balikat, at sa kanyang kamay ay may puting pintura. Sa puno sa harap niya, bagong guhit ang isang krus.
“Hoy, Tay!” sigaw ng isang pulis. “Ano’ng ginagawa mo rito?”
Napalingon si Mang Dario. Maputla ang mukha niya, pawisan, at halatang pagod na pagod. “Sir, huwag n’yo po akong pigilan. Kailangan ko pong tapusin ang marka.”
“Marka?” tanong ng rescue volunteer. “Ilang puno na ang nilagyan mo ng krus. Alam mo bang pinagkakaguluhan ka na ng mga tao? Akala nila may kung anong ritwal ka rito.”
Umiling ang matanda. “Hindi po ritwal ito. Gabay po ito.”
Ngunit hindi siya pinakinggan agad. Ilang araw na kasing may reklamo ang mga residente. May matandang lalaki raw na palihim na pumapasok sa gubat at naglalagay ng krus sa mga puno. May mga natatakot. May nagsasabing baka may tinatago siyang krimen. Kaya nang makita siya ng mga pulis, agad siyang pinalibutan.
“Sumama ka muna sa amin,” sabi ng pulis.
Biglang lumuhod si Mang Dario. “Sir, pakiusap! May nawawalang pamilya rito. Mag-asawang may dalawang anak. Kung hindi natin susundan ang huling marka, baka hindi na sila matagpuan.”
Natahimik ang lahat.
Dalawang araw na ngang hinahanap ang pamilya Mendoza—sina Allan, Grace, at mga anak nilang sina Nica at Totoy. Nag-camping sila sa bundok, ngunit hindi na bumalik. Ang rescue team ay halos mawalan na ng pag-asa dahil malawak ang gubat at umulan nang malakas noong gabi ng pagkawala.
“Paano mo nalaman?” tanong ng pulis.
Tumayo si Mang Dario, nanginginig ang kamay. “Dahil nakita ko po ang bakas nila. At ang mga krus na inilalagay ko… iyon ang dating ruta ng anak kong nawala rin sa gubat labinlimang taon na ang nakalipas.”
Napatingin ang lahat sa kanya.
Sa likod ng matandang inakala nilang baliw, may sugat palang hindi pa naghihilom. At ang huling krus na itinuro niya ay maaaring magdala sa kanila sa nawawalang pamilya—o sa isa pang trahedyang huli na nilang madidiskubre.
EPISODE 2: ANG SUGAT NA DALA NG MATANDA
Habang sinusundan ng pulis at rescue team si Mang Dario, unti-unting bumigat ang hangin sa gubat. Basa ang lupa, madulas ang mga bato, at halos hindi makapasok ang liwanag dahil sa kapal ng mga puno. Sa bawat punong may krus, tumitigil ang matanda, tumitingin sa paligid, at tila may inaalalang matagal na niyang pilit kinakalimutan.
“Bakit krus ang marka?” tanong ng isang volunteer.
Huminga nang malalim si Mang Dario. “Dahil noon, noong nawala ang anak kong si Lando, wala kaming palatandaan. Paikot-ikot kami sa gubat. Tatlong araw namin siyang hinanap. Nang makita namin siya… huli na.”
Natahimik ang grupo.
Si Lando ay labing-apat na taong gulang lang noon. Mahilig umakyat sa bundok, mahilig maghanap ng ibon, at laging sinasabing balang araw ay magiging forest ranger. Isang hapon, sumama ito sa mga kaibigan, pero nahiwalay sa grupo. Nang matagpuan, malapit na sa ilog, nanghihina, at wala nang malay.
“Mula noon,” sabi ni Mang Dario, “nangako ako sa sarili ko. Kapag may mawala sa gubat, gagawa ako ng marka. Para kahit ako mawala, may susundan ang iba.”
May isang pulis na napayuko. Kanina, isa siya sa unang nagturo sa matanda at nagsabing baka may masamang ginagawa. Ngayon, hindi na niya kayang tumingin nang diretso.
“Pero paano mo nalaman na dito dumaan ang pamilyang nawawala?” tanong ng hepe.
Dumukot si Mang Dario sa bulsa at inilabas ang maliit na hair clip na kulay rosas. “Nakita ko ito kahapon malapit sa pang-apat na krus. May batang babae silang kasama, di ba?”
Napahawak sa bibig ang ina ni Grace na kasama sa search party. “Kay Nica ’yan. Regalo ko sa kanya bago sila umalis.”
Lalong bumigat ang kaba.
Nagpatuloy sila. Maya-maya, may nakita silang punit na strap ng backpack sa sanga. Sumunod, isang maliit na bote ng tubig na halos ubos na. Lahat ay palatandaan na may dumaan ngang pamilya roon.
Biglang huminto si Mang Dario sa harap ng malaking puno. May bagong krus doon—pinakahuling marka niya.
“Dito,” mahina niyang sabi. “Pagkatapos ng punong ito, may bangin. Kung naligaw sila sa ulan, maaaring doon sila napunta.”
At sa likod ng makapal na halaman, may narinig silang mahinang tunog.
Parang iyak ng bata.
EPISODE 3: ANG TENT SA LIKOD NG MAKAPAL NA DAMO
Nang marinig ang mahinang iyak, sabay-sabay na tumigil ang lahat. Walang nagsalita. Maging ang mga ibon sa paligid ay tila natahimik. Itinaas ng rescue volunteer ang kamay upang paalalahanan silang dahan-dahan.
“Mula doon,” bulong ni Mang Dario, itinuturo ang makapal na halaman sa ibaba ng maliit na bangin.
Maingat silang bumaba. Madulas ang lupa at may mga ugat na nakaharang. Ilang beses muntik madapa ang matanda, ngunit ayaw niyang magpaiwan. “Kailangan ko silang makita,” sabi niya. “Kailangan kong malaman na hindi huli ang lahat.”
Paglampas nila sa mga dahon, nakita nila ang beige na tent na halos natabunan ng putik at sanga. Sa labas nito, may maliit na sapatos, basang backpack, bote ng tubig, at laruan ng batang lalaki.
“Rescue team!” sigaw ng volunteer. “May tao ba riyan?”
Mula sa loob, may mahinang boses ng bata. “Tulong…”
Agad lumapit ang mga pulis. Sa loob ng tent, nakita nila sina Nica at Totoy, nanginginig sa lamig, umiiyak, at yakap ang isa’t isa. Sa tabi nila, nakahiga si Grace, sugatan ang paa at halos walang lakas. Si Allan naman ay wala sa loob.
“Nasaan ang tatay n’yo?” tanong ng pulis.
“Lumabas po siya kagabi,” hikbi ni Nica. “Maghahanap daw po ng signal. Hindi na po bumalik.”
Napaupo si Mang Dario sa lupa, napahawak sa mukha. “Diyos ko, buhay sila…”
Tinulungan agad ng rescue team ang mag-iina. Binigyan sila ng tubig, kumot, at first aid. Ngunit hindi pa tapos ang paghahanap. Nawawala pa rin si Allan.
Habang inaakay si Grace palabas ng tent, hinawakan niya ang kamay ni Mang Dario. “Kayo po ba ang naglagay ng mga krus sa puno?”
Tumango ang matanda.
Umiyak si Grace. “Sinundan po namin iyon kagabi. Akala namin daan palabas. Pero nang lumakas ang ulan, dito kami napadpad. Kung wala po ang marka n’yo, baka mas lalo kaming naligaw.”
Napahagulhol si Mang Dario. Labinlimang taon niyang sinisisi ang sarili dahil hindi niya nailigtas ang anak. Ngayon, ang mga markang ginawa niya dahil sa sakit ang naging dahilan para matagpuan ang isang pamilya.
Ngunit nang bumalik ang hepe mula sa gilid ng bangin, seryoso ang mukha niya.
“May nakita kaming bakas ng paa,” sabi niya. “Mukhang kay Allan. Papunta sa lumang trail.”
Tumingin si Mang Dario sa direksyon ng trail. Nang makita niya ang marka sa putik, nanlamig siya.
“Iyan ang rutang dinaanan ng anak ko noon,” bulong niya. “Kailangan nating bilisan.”
EPISODE 4: ANG AMA SA LUMANG TRAIL
Iniwan muna sa mga medic sina Grace at ang mga bata habang nagpatuloy ang paghahanap kay Allan. Kasama pa rin si Mang Dario, kahit ilang beses siyang pinapahinga. Hindi niya kayang manatili sa tent habang may isang ama pang nawawala.
“Sir, delikado na po,” sabi ng rescue volunteer. “Pagod na kayo.”
Umiling si Mang Dario. “Noong nawala ang anak ko, may mga taong tumigil dahil madilim na. Hindi ko sila sinisisi. Pero hanggang ngayon, iniisip ko pa rin—paano kung nagpatuloy pa kami?”
Walang nakasagot.
Sinundan nila ang bakas ng paa sa maputik na trail. May mga putol na sanga, marka ng pagkapit sa bato, at ilang patak ng dugo sa dahon. Malinaw na hirap si Allan pero patuloy na lumaban.
Sa dulo ng trail, may lumang bangin malapit sa tuyong ilog. Doon nila nakita si Allan, nakasandal sa malaking bato, mahina, sugatan, at halos wala nang malay. Hawak niya ang cellphone na patay na ang baterya at isang litrato ng pamilya niya.
“Grace… mga bata…” bulong niya.
Agad siyang nilapitan ng rescue team.
“Sir, buhay siya!” sigaw ng volunteer.
Lumuhod si Mang Dario sa tabi ni Allan. Hinawakan niya ang kamay nito. “Anak, gising. Nahanap na namin ang pamilya mo. Buhay sila.”
Dahan-dahang iminulat ni Allan ang mata. “Buhay… sila?”
“Oo,” sagot ng matanda habang umiiyak. “Hinihintay ka nila.”
Doon tumulo ang luha ni Allan. “Akala ko… hindi ko na sila makikita.”
Habang binubuhat siya sa stretcher, napatingin siya kay Mang Dario. “Kayo po ba ang naglagay ng krus?”
Tumango ang matanda.
“Sinundan ko po iyon,” sabi ni Allan. “Noong akala ko wala nang daan, nakita ko ang marka. Akala ko sign iyon na may nakakaalam na nawawala kami.”
Napahawak si Mang Dario sa dibdib. Sa isip niya, parang narinig niya ang boses ng yumaong anak na si Lando: “Tay, may nailigtas ka.”
Pagbalik nila sa tent, humagulgol si Grace nang makita si Allan na buhay. Yakap-yakap ng mga bata ang ama habang umiiyak ang mga rescuer, pulis, at mga residente.
Si Mang Dario naman ay naupo sa gilid, tahimik na umiiyak. Hindi na niya kayang pigilan ang bigat at ginhawa ng puso.
Labinlimang taon siyang naglalagay ng krus dahil sa anak na hindi niya nailigtas.
Ngayon, ang mga krus na iyon ang nagbalik ng isang pamilya sa isa’t isa.
EPISODE 5: ANG HULING KRUS NI MANG DARIO
Makalipas ang ilang araw, naging ligtas na ang pamilya Mendoza. Dinala sila sa ospital, ginamot ang mga sugat, at unti-unting nakabawi. Nang makalabas sila, una nilang pinuntahan ay hindi ang bahay nila, kundi ang maliit na kubo ni Mang Dario sa paanan ng bundok.
Bitbit ni Nica ang hair clip na nakita ng matanda. Si Totoy naman ay may dalang maliit na laruan na nailigtas mula sa tent.
“Lolo Dario,” sabi ni Nica, “salamat po kasi hinanap n’yo kami.”
Hindi agad nakasagot ang matanda. Tumingin siya sa mga bata, at sa mga mata nila ay nakita niya ang mukha ni Lando noong bata pa ito—buhay, inosente, at puno ng pangarap.
Lumapit si Allan at Grace. Sabay silang lumuhod sa harap niya.
“Tay,” sabi ni Allan, kahit hindi niya ito kadugo, “kung hindi dahil sa inyo, wala na po kami.”
Napahagulgol si Mang Dario. “Hindi ko nailigtas ang anak ko noon. Akala ko habambuhay na akong mabubuhay sa kasalanang iyon.”
Hinawakan ni Grace ang kanyang kamay. “Hindi po kasalanan ang magdalamhati. Pero dahil sa pagmamahal n’yo sa anak n’yo, may pamilya pong nakauwi.”
Mula noon, hindi na pinagkamalang baliw o kahina-hinala si Mang Dario. Tinulungan siya ng barangay at rescue team na gawing opisyal na trail marker ang mga dating krus sa puno. Hindi na basta pintura sa kahoy ang mga iyon. Ginawa silang palatandaan ng emergency route, may numero, direksyon, at hotline.
Sa pinakahuling puno, kung saan nagsimula ang paghahanap sa tent, naglagay sila ng maliit na plake:
“SA ALAALA NI LANDO — ANG BATANG NAWALA, NGUNIT ANG KANYANG AMA AY NAGING DAAN PARA MAY MALIGTAS.”
Habang nakatayo si Mang Dario sa harap ng plake, tahimik siyang umiyak. “Anak,” bulong niya, “hindi ko man naibalik ang buhay mo, ginamit ng Diyos ang sakit natin para mailigtas ang iba.”
Sa likod niya, nakatayo ang pamilya Mendoza, ang mga pulis, rescue team, at mga residente. Walang nagsalita. Lahat ay nakayuko, may luha, at may bagong paggalang sa matandang minsang hinuli dahil lang hindi nila naintindihan ang kanyang ginagawa.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag agad husgahan ang kilos ng isang tao; maaaring may malalim siyang dahilan na hindi pa natin alam.
- Ang sakit ng nakaraan ay maaaring maging daan para makaligtas ang iba.
- Sa paghahanap ng nawawala, mahalaga ang bawat marka, bakas, at maliit na palatandaan.
- Ang taong minsang nabigo ay maaari pa ring maging instrumento ng pag-asa.
- Ang pagmamahal ng magulang ay hindi natatapos kahit wala na ang anak; minsan, nagiging ilaw ito para sa ibang pamilya.
Kung naantig ka sa kwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT sa comment section ng Facebook page post.
