ANG BATANG HINAMAK—AT ANG INANG TAHIMIK NA NAGSAKRIPISYO NG LAHAT
Nataranta si Jericho nang makitang namumutla ang kaniyang ina, ngunit mabilis din itong ngumiti at pilit na iwinagayway ang kamay.
“Ayos lang ako, anak. Umakyat ka,” mahinang sabi nito.
Kahit kinakabahan, napilitan si Jericho na lumakad patungo sa entablado. Habang naglalakad, isa-isang bumalik sa isip niya ang lahat ng taon ng pagtitiis.
Labingwalong taon na ang nakalipas nang iwan sila ng kaniyang ama. Mula noon, si Aling Rosa na lamang ang nagsumikap para sa kanilang dalawa. Naglalaba ito sa tatlo, minsan limang bahay bawat araw. Kapag tag-ulan, kahit nilalagnat, bitbit nito ang tabo, sabon, at batya para lang may maihain sa hapag.
Si Jericho naman ay lumaking maagang namulat sa kahirapan. Sa elementarya, pinapasok siya ng ina kahit isang pandesal lang ang laman ng tiyan. Sa high school, madalas siyang kutyain dahil paulit-ulit ang sapatos at kupas ang uniporme.
“Hoy, Jericho, baka labada rin ang thesis mo!” minsang sigaw ng isa niyang kaklaseng si Marlon, sabay tawa ng ilan.
Ngunit sa bawat panlalait, lalo lamang nagsikap ang binata. Nag-aral siya sa ilaw ng kandila kapag napuputulan sila ng kuryente. Nagtitinda siya ng turon at ballpen pagkatapos ng klase. Minsan, tumutulong pa siyang magbanlaw ng damit para kahit paano ay mabawasan ang trabaho ng ina.
Pero may mga bagay na hindi alam si Jericho.
Hindi niya alam na ilang beses nang isinangla ni Aling Rosa ang huli nitong hikaw para sa project fee niya.
Hindi niya alam na may mga araw na tubig lang ang hapunan ng ina para masigurong may baon siya kinabukasan.
At higit sa lahat, hindi niya alam na ilang buwan nang may iniindang sakit si Aling Rosa sa dibdib. Tuwing tinatanong niya ito kung bakit hinihingal, lagi lang nitong sinasabing, “Napagod lang si Nanay.”
Sa entablado, nagsimulang magsalita ang principal na si Ma’am Leonora.
“Ang batang ito ay hindi lamang top 1 ng batch. Siya rin ang estudyanteng hindi kailanman nagpalusot sa kahirapan. Habang ang iba ay may tutor, sariling laptop, at sariling sasakyan, si Jericho ay nag-aaral sa pagitan ng pagtitinda at pagtulong sa kaniyang ina.”
Natahimik ang auditorium.
“Marami sa inyo ang nakakakilala sa kaniya bilang scholar. Pero kakaunti lamang ang may alam na ang unipormeng suot ng ilan sa inyo ay nilabhan ng kaniyang ina. Ang inang tinawag ng iba na labandera lamang.”
Unti-unting napayuko ang mga magulang na kanina’y nagbubulungan.
“Ngayong araw,” pagpapatuloy ng principal, “hinihiling kong tumayo ang lahat—hindi lamang para kay Jericho, kundi para sa bawat magulang na tahimik na nagsasakripisyo upang maitawid ang pangarap ng kanilang anak.”
At muling tumayo ang buong auditorium, mas matagal, mas taos.
Nang iabot kay Jericho ang medalya at plake, nanginginig ang mga kamay niya. Hindi siya agad nagsalita. Sa halip, hinanap niya ang mukha ng kaniyang ina.
Ngunit nanlamig siya nang makitang wala na ito sa upuan.
“Nasaan si Nanay?” bulong niya.
Isang utility staff ang mabilis na lumapit kay Ma’am Leonora at may ibinulong.
Biglang nagbago ang mukha ng principal.
Lumingon siya kay Jericho, halatang pinipigilan ang pag-aalala.
“Jericho…” mahinang sabi niya. “Ang nanay mo… dinala sa clinic sa likod ng auditorium.”
Parang nawala ang lahat ng tunog sa paligid.
Mahigpit na kinapitan ni Jericho ang medalya.
At sa unang pagkakataon sa araw na dapat sana’y pinakamasaya sa buhay niya, takot na takot siyang bumaba ng entablado.
