ANG LIHIM SA LIKOD NG LIMANG TAONG PAGKAWALA
Natahimik ang buong bahay.
Ang lalaking nagsalita ay nagpakilalang si Rogelio, dating kasamahan ni Mang Ernesto sa isang maliit na kompanya ng transportasyon. Ngunit higit na naguluhan si Marissa sa sinabi nito.
“Kung hindi si Mang Ernesto ang nasa kabaong, sino siya?”
Hindi agad sumagot si Rogelio.
Sa halip, tumingin ito sa paligid na para bang natatakot na may ibang nakikinig.
“Hindi ko puwedeng sabihin dito.”
“Hindi!” mariing sagot ni Marissa. “Limang taon kong hinintay ang asawa ko. Limang taon akong walang alam kung buhay ba siya o patay. Kung may alam ka, sabihin mo!”
Napayuko si Rogelio.
“May dahilan kung bakit hindi natagpuan ang asawa mo.”
Napahawak si Marissa sa dibdib.
“Buhay ba si Daniel?”
Bago pa makasagot ang lalaki, biglang umiyak si Nico.
“Si Papa talaga ’yon, Mama. Kahit iba ang mukha niya, alam kong siya.”
Lalong kinabahan si Marissa.
Sa gabing iyon, hindi siya mapakali.
Paulit-ulit niyang naaalala ang mukha ng lalaking nasa kabaong. May kakaiba sa kaniyang pakiramdam. Hindi sapat ang peklat upang patunayang iyon nga si Daniel, ngunit sapat iyon upang muling buksan ang sugat na matagal na niyang pilit tinatanggap.
Kinabukasan, bago ilibing ang katawan, dumating ang isang doktor mula sa ospital.
May dala itong lumang dokumento.
“May natanggap kaming utos na huwag munang ilibing ang katawan,” sabi nito.
“Bakit?” tanong ng mga kamag-anak ni Mang Ernesto.
“May kailangang kumpirmahin sa pagkakakilanlan.”
Agad na lumapit si Rogelio kay Marissa.
“Sumama ka sa akin.”
Dinala niya si Marissa sa isang lumang bodega sa likod ng bayan.
Doon niya ipinakita ang isang kahon na matagal nang nakatago.
Sa loob nito ay may lumang litrato, isang relo, at isang punit na identification card.
Nanlaki ang mga mata ni Marissa.
Ang relo ay kay Daniel.
Iyon ang regalong ibinigay niya rito noong kanilang unang anibersaryo.
“Paano napunta rito ang relo ng asawa ko?”
Huminga nang malalim si Rogelio.
“Dahil limang taon na ang nakalipas, may nangyari sa kompanya ni Mang Ernesto.”
Ikinuwento niyang may malaking halaga ng pera ang nawawala noon. May ilang empleyadong pinagbintangan, kabilang si Daniel. Ngunit bago pa ito makapagpaliwanag, naaksidente raw ang sasakyang sinasakyan niya.
Isang bangin.
Isang sunog.
At walang natagpuang katawan.
Ngunit ayon kay Rogelio, hindi aksidente ang lahat.
“May nakakita kay Daniel matapos ang aksidente,” sabi niya.
“Sino?”
“Si Mang Ernesto.”
Napaupo si Marissa.
Ibig sabihin, buhay si Daniel matapos ang gabing iyon.
Ngunit bakit hindi siya umuwi?
Bakit limang taon siyang nawala?
At bakit ngayon, sa burol ng isang matandang kapitbahay, may katawan na pinaniniwalaang siya?
Habang nagsasalita si Rogelio, napansin ni Marissa ang isang sulat sa loob ng kahon.
Nakasulat doon ang pangalan niya.
MARISSA.
Nanginginig niyang binuksan ang sobre.
Maikli lamang ang sulat.
“Kung nababasa mo ito, ibig sabihin ay hindi na ako nakabalik. Huwag mong sisihin ang sarili mo. Pinili kong mawala dahil ayokong malagay sa panganib ang mag-ina ko.”
Napahagulgol si Marissa.
“Hindi ito sulat ni Daniel,” bulong niya.
Tumingin si Rogelio sa kaniya.
“Bakit?”
“Dahil iba ang sulat-kamay niya.”
Biglang bumukas ang pinto ng bodega.
Isang matandang babae ang pumasok.
Si Aling Felisa, dating kasambahay ni Mang Ernesto.
“Alam ko kung sino ang nasa kabaong,” sabi niya.
Napalingon silang lahat.
“Hindi siya si Mang Ernesto.”
Saglit siyang tumahimik bago idinagdag:
“Siya ang lalaking limang taon nang pinaghahanap ng asawa mo.”
“Si Daniel?”
Umiling si Aling Felisa.
“Hindi.”
Inilabas niya ang isang lumang litrato.
At sa likod nito ay may nakasulat na isang pangalan.
Daniel Santos.
“Ang lalaking nasa kabaong ay kapatid ni Daniel.”
