ANG LIHIM SA LIKOD NG KUPAS NA UNIPORME NI RAMON!

Labinlimang taon nang nagmamaneho ng tricycle si Ramon. Tuwing madaling-araw, umaalis siya sa kanilang bahay upang makapaghanapbuhay. Maaga ring namatay ang ina ni Gabriel. Mula noon, silang dalawa na lamang ang magkasama. May mga gabing kape lang ang kaniyang hapunan upang may pambili ng libro si Gabriel.

Minsan, umuwi si Ramon na may sugat sa noo.

“Nadulas lang,” sabi niya.

Ngunit nalaman ni Gabriel na nabangga pala ang tricycle nito habang naghahabol ng pasahero.

“Bakit hindi ka nagpahinga, Tay?”

Ngumiti si Ramon.

“Kapag nagpahinga ako, paano ka mag-aaral?”

Iyon ang dahilan kung bakit hindi kailanman ikinahiya ni Gabriel ang kaniyang ama.

Sa paaralan, ibang mundo ang kaniyang kinabibilangan. May mga kaklaseng ihinahatid ng mamahaling sasakyan. May mga magulang na nagbibigay ng bagong laptop at mamahaling sapatos. Si Gabriel naman ay may lumang bag na tinahi ni Ramon nang ilang beses.

Isang araw, narinig niya ang ilang magulang na nag-uusap.

“Sayang lang ang scholarship kung galing sa mahirap na pamilya,” sabi ng negosyanteng si Arturo.

“Hindi bagay sa anak ko ang makisama sa mga ganoon,” dagdag ng asawa nitong si Marissa.

Hindi nagsalita si Gabriel.

Sa graduation, hindi niya nakalimutan ang lahat ng sakripisyo ng ama.

Kaya nang hawakan niya ang mikropono, sinabi niya ang laman ng lumang sobre.

“Ang perang ginamit ko sa pag-aaral ay hindi galing sa scholarship lamang.”

Nagkagulo ang bulwagan.

Binuksan ni Gabriel ang sobre at inilabas ang isang lumang resibo.

“Dalawang taon na ang nakalipas, naaksidente ang isang batang babae. Wala siyang pambayad sa ospital. Si Tatay ang nagdala sa kaniya roon at ginamit ang lahat ng ipon niya para sa operasyon.”

Napatingin si Ramon sa anak.

“Pero ang perang iyon ay dapat sana para sa huling dalawang taon ng pag-aaral ko.”

Napatayo ang isang babaeng nasa likuran.

Siya si Elena, ina ng batang nailigtas.

“Hindi namin alam kung paano siya makakabawi,” umiiyak niyang sabi. “Akala namin simpleng tricycle driver lang ang tumulong sa amin.”

Umiling si Gabriel.

“Hindi po siya simpleng tricycle driver. Siya ang taong nagturo sa akin na ang halaga ng isang tao ay hindi sinusukat sa perang nasa bulsa.”

Tahimik ang mga magulang.

Ngunit hindi pa tapos ang kaniyang sasabihin.

Inilabas niya ang isa pang dokumento.

“Ito naman ang dahilan kung bakit ako nagsikap hanggang dito.”

Nang mabasa ni Ramon ang papel, bigla itong napayuko.

At sa unang pagkakataon, nakita ni Gabriel na umiiyak ang kaniyang ama sa harap ng maraming tao.