ANG AMA SA LIKOD NG BAWAT PANGARAP

Natahimik ang buong auditorium.

Hindi agad nakagalaw si Marco.

Sa screen sa likod ng entablado, lumitaw ang isang video.

Makikita roon ang isang maliit na bukid, isang matandang lalaking nakayuko habang nagtatanim, at isang binatang nag-aaral sa ilalim ng ilaw ng maliit na lampara.

Si Rogelio.

Siya ang ama ni Marco.

“Hindi alam ng marami,” sabi ng dean, “na sa loob ng labinlimang taon, halos lahat ng ani ni Mang Rogelio ay ipinambayad sa matrikula ng anak niya.”

Napatingin ang mga taong kanina lamang ay pinagtatawanan ang kaniyang tsinelas.

Nagpatuloy ang video.

May mga kuhang larawan ng lumang bahay nila, sirang bisikleta, at mga kamay ni Rogelio na puno ng kalyo.

“Kapag walang pambayad sa paaralan,” sabi ng isang guro sa video, “nagtatrabaho siya sa ibang bukid. Kapag walang trabaho, nangungutang siya para lang hindi maputol ang pag-aaral ni Marco.”

Napayuko si Marco.

Naalala niya ang mga gabing sinasabihan siya ng ama na huwag nang mag-alala dahil may pambayad na siya.

Hindi niya alam na minsan, wala palang kinakain si Rogelio para maibigay ang baon niya.

Muling nagsalita ang dean.

“Ngunit may isang bagay na hindi alam ni Marco.”

Napatingin siya.

“Hindi lamang siya pinagaral ng kaniyang ama.”

Huminto ang dean.

“May sakit sa puso si Mang Rogelio.”

Nanlaki ang mga mata ni Marco.

“Matagal na niyang alam na kailangan niya ng operasyon. Ngunit ipinagpaliban niya ito nang paulit-ulit.”

Napahawak si Marco sa dibdib.

“Tay…”

Tumayo si Rogelio at pilit na ngumiti.

“Walang problema, anak.”

Ngunit biglang bumagsak ang katawan ng matanda.

Nagkagulo ang auditorium.

Mabilis siyang isinugod sa ospital.

Sa emergency room, doon nalaman ni Marco ang katotohanan.

Malubha na ang kondisyon ng kaniyang ama.

“Bakit hindi ninyo sinabi sa akin?” umiiyak na tanong ni Marco.

Ngumiti si Rogelio mula sa kama.

“May graduation ka muna.”

“Tay, mas mahalaga kayo!”

“Hindi,” mahinang sagot nito. “Mas mahalaga na makita kitang matapos.”

Lumabas ang doktor.

Kailangan ng agarang operasyon.

Napakalaki ng halaga.

Walang sapat na pera si Marco.

Doon niya naalala ang espesyal na pagkilala sa graduation.

At doon din niya napansin ang lumang sobre sa bulsa ng ama.

May nakasulat:

“Para sa anak kong si Marco. Buksan lamang kapag nakatapos na siya.”

Binuksan niya iyon.

Sa loob ay isang resibo ng pagbebenta ng kanilang maliit na bukirin.

Napahagulgol si Marco.

Ibinenta pala ni Rogelio ang tanging lupang mayroon sila para sa kaniyang huling taon sa kolehiyo.

Ngunit may isa pang papel sa ilalim.

At nang mabasa iyon ni Marco, tuluyan siyang napaupo sa sahig.

Ang operasyon ng kaniyang ama ay matagal nang binayaran.

Hindi ng pamilya.

Hindi ng mga kamag-anak.

Kundi ng isang taong hindi niya inaasahang muling makikita.