EPISODE 2
Sa mga sumunod na araw, naging bahagi na ng umaga ni Angela ang pagbubukas ng kanyang lumang baunan upang tingnan kung may bagong sulat na nakatago sa loob.
Mula sa kanyang English teacher ay may mensaheng nagsasabing huwag niyang ikahiya ang kanyang pinagmulan. Ang kanyang Science teacher naman ay nagpahayag ng paghanga sa pagiging matulungin niya sa mga kaklaseng nahihirapang umunawa ng kanilang aralin.
Ngunit may isang sulat mula sa kanilang Filipino teacher na labis niyang pinag-isipan.
“Angela, may mga taong tahimik na nagsasakripisyo upang matupad ang pangarap ng iba. Minsan, hindi natin napapansin na ang pinakadakilang guro ay ang taong naghihintay sa atin sa bahay.”
Hindi maintindihan ni Angela ang kahulugan nito.
Samantala, napansin niyang madalas nang gabihin sa pag-uwi ang kanyang ina. May mga pagkakataong nakikita niya itong nakaupo sa kusina, may hawak na lapis at papel, habang paulit-ulit na nagsusulat.
Kapag tinatanong niya kung ano ang ginagawa nito, palaging nakangiti lamang si Mercy.
“May pinag-aaralan lang si Nanay, anak.”
Hindi alam ni Angela na sa loob ng tatlong buwan, palihim na tinuturuan ng mga guro si Mercy na bumasa at sumulat tuwing tapos na ang kanyang paglilinis sa paaralan.
Noong kabataan kasi ng matanda, hindi siya nakatapos ng elementarya dahil kinailangan niyang magtrabaho upang tulungan ang kanyang mga magulang.
Hanggang ngayon, nahihirapan pa rin siyang magsulat ng mahahabang pangungusap.
Sa tuwing may dokumentong kailangang pirmahan, madalas siyang humihingi ng tulong sa ibang tao.
Ngunit may isang dahilan kung bakit bigla siyang nagsikap na matutong magsulat.
Nais niyang makagawa ng sariling liham para sa kanyang anak bago ito magtapos ng Grade Six.
Dumating ang huling linggo bago ang graduation.
Isang umaga, napansin ni Angela na may isang malaking puting sobre sa kanyang baunan. Hindi katulad ng mga naunang liham, wala itong pangalan ng guro.
Sa halip, may nakasulat na:
“PARA SA ANAK KONG PINAKAMAMAHAL.”
Dahan-dahang binuksan ni Angela ang sobre.
Sa loob ay may isang papel na puno ng mga titik na hindi pantay-pantay ang pagkakasulat.
“Mahal kong Angela,
“Anak, patawarin mo si Nanay kung lumang baunan lamang ang kaya kong ibigay sa iyo. Alam kong minsan ay nahihiya kang dalhin ito sa paaralan, pero sana malaman mong araw-araw kong nililinis iyan dahil gusto kong maalala mo ang iyong papa.
“Alam mo ba kung bakit hindi ko iyan pinapalitan kahit may kaunting naiipon tayo? Dahil iyan ang huling baunang hinawakan ng papa mo bago siya umalis papuntang trabaho noong araw na hindi na siya nakauwi.
“Noong gabing iyon, sinabi niyang kapag nakatapos ka ng elementarya, siya mismo ang bibili ng bagong bag at baunan mo.
“Anak, hindi na niya natupad ang pangakong iyon. Pero sana, huwag mong isipin na napabayaan ka namin.
“Tatlong buwan akong nag-aral magsulat dahil gusto kong sa araw ng graduation mo, ako mismo ang makapagsulat ng pangalan ko sa papel bilang magulang mo.
“Hindi man ako nakatapos ng elementarya, ikaw ang pinakamagandang pangarap na natupad sa buhay ko.
“Mahal na mahal kita.
“Nanay Mercy.”
Hindi na napigilan ni Angela ang pagluha habang mahigpit na yakap ang lumang baunan.
Sa unang pagkakataon, naunawaan niya kung bakit hindi ito kailanman ipinapalit ng kanyang ina.
Kinahapunan, lumapit siya kay Ma’am Teresa at ipinakita ang liham.
Ngumiti ang guro.
“Angela, ang mga sulat namin ay bahagi ng sorpresa para sa iyo. Pero ang huling liham, ang nanay mo mismo ang sumulat. Ilang buwan siyang nagsikap para magawa iyon.”
Dumating ang araw ng graduation.
Habang tinatawag ang pangalan ni Angela bilang isa sa mga batang may karangalan, nakita niya ang kanyang inang nakatayo sa likuran ng bulwagan, nakasuot ng simpleng bestidang matagal na nitong iniingatan.
Pagkababa niya sa entablado, hindi siya agad bumalik sa kanyang upuan.
Sa halip, lumapit siya sa ina at mahigpit itong niyakap.
“Nay, hindi ko na po ikahihiya ang baunan ko. Diyan po pala nakatago ang pinakamagandang alaala ni Papa.”
Napaluha si Mercy habang hinahaplos ang buhok ng anak.
Makalipas ang ilang sandali, inilabas ni Angela mula sa kanyang bag ang isang maliit na papel.
Isa itong application form para sa isang libreng adult learning program na ibinigay ni Ma’am Teresa.
“Nay, sabi po ni Ma’am, puwede pa kayong mag-aral. Ako naman po ang tutulong sa inyo.”
Hindi agad nakapagsalita si Mercy.
Tinitigan niya ang papel, pagkatapos ay ang anak na nakangiti sa kanyang harapan.
At sa ilalim ng application form, maingat niyang isinulat ang kanyang buong pangalan.
MERCY D. SANTOS.
Hindi man perpekto ang pagkakasulat, iyon ang pinakamagandang pirmang nakita ni Angela sa buong buhay niya.
Nang gabing iyon, magkatabing naupo ang mag-ina sa kanilang maliit na hapag. Sa gitna ng mesa ay naroon ang lumang baunan, kasama ang lahat ng liham mula sa mga guro.
Dahan-dahang inilagay ni Angela ang kanyang graduation medal sa ibabaw nito.
“Pa, nakatapos na po ako,” mahina niyang bulong. “At si Nanay naman po ang susunod.”
