Tatay kinaladkad sa presinto ng sarili niyang anak, pero nang dumating ang investigator… nanigas sila!
Mainit sa loob ng presinto kahit umaandar ang bentilador. Amoy lumang papel, pawis, at kape na pinakuluan nang paulit-ulit. Sa may gilid, may mesa na puno ng folders at blotter. Doon mismo dumaan si mang romy, hingal, pawis na pawis, habang mahigpit siyang hinihila sa braso ng isang binatang halatang gigil—si josh, ang sarili niyang anak.
“tama na, anak… pakinggan mo muna ako,” pilit na sabi ni mang romy, nanginginig ang boses. Nangingitim ang gilid ng manggas ng polo niya dahil sa pagkakahawak. Pero hindi siya makawala. Si josh, namumula ang mata, parang ilang araw na hindi natutulog.
“huwag mo na akong lokohin!” sigaw ni josh, dinig ng lahat. “kayo-kayo lang ni nanay ang marunong. Ako ang nagbabayad ng utang, ako ang nagtatrabaho, tapos ikaw… magnanakaw ka pa!”
Napalingon ang mga pulis sa duty desk. May isa pang lalaki sa likod ni josh na parang kaibigan, tumatawa pa nang mahina, para bang palabas lang ang lahat. Sa harap, isang pulis na masungit ang mukha ang lumapit.
“anong kaso?” tanong ng pulis, walang emosyon. “sino ‘to?”
“tatay ko po,” sagot ni josh, mabilis. “ninakawan niya ako. Nawawala yung pera ko. May resibo ako ng withdraw. Siya lang ang naiwan sa bahay.”
Napapikit si mang romy. “hindi ko kinuha, sir. Nagpunta ako sa palengke. May dala akong listahan. May sukli pa nga ako—”
“tigilan mo ‘yan,” putol ni josh. “ang dami mong alibi. Hindi ka na nahiya, tatay.”
Tumama kay mang romy yung salitang “hindi ka na nahiya.” para siyang tinamaan sa dibdib. Lumaki niya ang anak niya na kahit kapos, pinilit niyang may baon sa school. Siya ang nagbuhat sa construction, siya ang nagtiis sa overtime. Tapos ngayon, siya pa ang kinaladkad na parang kriminal, sa harap ng mga taong hindi naman siya kilala.
Pinaupo siya ng pulis sa upuang bakal. “so aamin ka na ba?” tanong ng pulis, nakataas ang kilay. “para matapos na ‘to.”
“sir, wala po akong aaminin,” sagot ni mang romy, halos pabulong. “hindi ko po ginawa.”
Napataas ang boses ni josh. “sir, kung ayaw umamin, ikulong niyo na. May cctv naman sa bahay—”
“may cctv?” biglang napatingin ang pulis. “asan?”
Napahinto si josh. “uh… nasira po last week.”
May ilang pulis ang nagtinginan. Pero bago pa lumalim ang tanong, may dumating na bagong tao sa presinto. Hindi siya naka-uniporme. Naka-long sleeves, may id na nakasabit, at may dala siyang maliit na folder. Tahimik ang lakad, pero ramdam mo yung bigat ng presensya. Agad tumayo ang desk officer.
“sir… investigator reyes,” bati ng pulis, biglang tumino ang postura.
Si josh, na kanina ay sigaw nang sigaw, ay napalingon at napalunok. “investigator?”
Lumapit si reyes kay mang romy at tiningnan ang kamay nitong namumula. “sir, may complaint ba kayo laban sa kanya?” tanong niya kay josh, pero ang mata niya ay parang may sinusukat.
“opo,” sagot ni josh, pilit ang tapang. “ninakawan niya po ako.”
“sige,” sabi ni reyes. “pakita mo ang resibo ng withdraw. At sabihin mo rin kung anong oras ka umalis ng bahay, at anong oras ka bumalik.”
Naglabas si josh ng papel, pero nanginginig ang kamay. “mga alas-diyes po ako umalis… tapos mga alas-dose bumalik.”
Tumango si reyes, saka binuksan ang folder na dala niya. “interesting. Kasi may report dito na kaninang umaga, may nag-withdraw gamit ang atm card mo sa isang machine sa kabilang bayan, 10:37 a.M. At may kasunod pang attempt 10:41 a.M. Parehong may cctv ang bank. At hindi si mang romy ang nasa video.”
Nanlaki ang mata ng pulis. “may cctv footage?”
“oo,” sagot ni reyes. “at bago niyo sabihin na baka ‘di siya ‘yun, malinaw ang mukha. Si josh ang nasa footage.”
Parang natanggalan ng hangin ang presinto. Si josh, namutla. “hindi… hindi ako ‘yan.”
Tumingin si reyes sa kanya, diretso. “josh, huwag mo akong paglaruan. May second angle pa. Kita rin yung kasama mo.” sumulyap siya dun sa lalaking nasa likod, yung kanina ay tumatawa. Biglang umatras ang lalaki, pero hinawakan siya ng isang pulis.
“sir… anong ibig sabihin nito?” tanong ng desk officer.
Dahan-dahang tumayo si mang romy, pero halatang nanghihina. “anak… bakit?”
Napapikit si josh, saka sumabog. “kasi pagod na ako!” sigaw niya, nangingilid ang luha. “lahat ng problema, sa akin. Utang, bayarin, gamot ni nanay. Tapos ikaw… wala kang maibigay. Kaya… kaya naisip ko… kunin ko muna. Ibabalik ko rin sana.”
“kaya mo ako kinaladkad?” nanginginig na tanong ni mang romy. “kaya mo akong ipahiya?”
Tahimik si josh. Yung tapang niya, parang binutas ng isang salita. Si reyes, hindi na nagpatumpik-tumpik. “josh, theft and falsification ang usapan dito. At may attempt kang idamay ang ibang tao, lalo na sariling ama mo. Hindi ito simpleng away pamilya.”
Lumuhod si josh sa harap ni mang romy. “tay… sorry…”
Pero hindi agad sumagot si mang romy. Hindi dahil ayaw niya patawarin, kundi dahil masakit. Yung anak na pinaglaban niya sa buhay, siya pa ang unang nagbato sa kanya sa bangin.
Lumapit si reyes kay mang romy, mas mahinahon ang boses. “sir, kung gusto niyo, pwede tayong mag-file ng complaint. Pero pwede rin natin ayusin sa mediation, depende sa inyo. Ang importante, malinaw ang totoo. At walang ibang madadamay.”
Napatingin si mang romy sa anak niyang umiiyak. Huminga siya nang malalim, parang binubunot ang sama ng loob sa dibdib. “anak… managot ka,” mahina niyang sabi. “pero sana, matuto ka. Kasi mas masakit sa akin ‘to kaysa sa nawalang pera.”
Sa presinto, nanigas ang mga pulis—hindi dahil takot lang kay investigator reyes, kundi dahil nakita nila kung gaano kalalim ang sugat kapag pamilya ang nagkakanulo. At sa araw na iyon, umuwi si mang romy na may bigat sa puso, pero may isang bagay na naibalik: yung katotohanan, at yung dignidad na halos maagaw sa kanya.
