EPISODE 1: ANG BABALANG PAULIT-ULIT NA SINASABI NI LOLA
“Wag kang papasok sa attic, Emil.”
Iyan ang laging bilin ni Lola Remedios sa kanyang apo. Sampung taong gulang si Emil, tahimik, mausisa, at mahilig magtanong tungkol sa lumang bahay na minana ng kanyang lola mula pa sa mga ninuno nila. Sa bawat dingding, may lumang litrato. Sa bawat sulok, may amoy ng kahoy, alikabok, at mga alaala. Ngunit sa lahat ng bahagi ng bahay, ang attic ang pinakaipinagbabawal.
Tuwing gabi, kapag naririnig ni Emil ang mahihinang yabag sa itaas, agad siyang napapalingon sa kisame. Minsan, may kaluskos. Minsan, parang may kahong gumagalaw. Kapag tinatanong niya si Lola Remedios, lagi itong namumutla.
“Lola, may tao po ba sa taas?”
Walang sagot ang matanda. Hinahaplos lang nito ang ulo niya at sasabihing, “May mga alaala na hindi dapat guluhin, apo.”
Ngunit habang tumatagal, lalong lumalakas ang kuryosidad ni Emil. Bakit bawal? Ano ang tinatago roon? Bakit minsan ay umiiyak si Lola habang nakatingin sa hagdan papunta sa attic?
Isang hapon, umulan nang malakas. Natulog si Lola Remedios sa sala matapos uminom ng gamot. Tahimik ang bahay, maliban sa patak ng ulan sa bubong. Hawak ni Emil ang maliit niyang flashlight, nakatitig sa hagdan.
“Sandali lang naman,” bulong niya sa sarili. “Titingnan ko lang.”
Dahan-dahan siyang umakyat. Bawat hakbang ng kahoy ay umuungol na parang nagrereklamo. Pagdating niya sa taas, nakita niya ang nakasarang pinto ng attic. Walang kandado. Tanging lumang panyo lang ang nakatali sa hawakan.
Hindi na nakatiis si Emil.
Binuksan niya ang pinto nang hindi kumakatok.
At sa loob, sinalubong siya ng mga lumang maleta, alikabok, litrato ng mga taong hindi niya kilala, at isang kahong may pangalan niya—“PARA KAY EMIL, KAPAG HANDA NA SIYA.”
EPISODE 2: ANG KAHONG MAY PANGALAN NI EMIL
Nanginginig ang kamay ni Emil habang nakatitig sa kahong kahoy sa gitna ng attic. Sa ibabaw nito, malinaw na nakasulat ang kanyang pangalan. Hindi ito mukhang luma tulad ng ibang gamit. Parang matagal nang inilagay roon, ngunit sadyang itinago upang hindi makita agad.
“Para kay Emil, kapag handa na siya,” binasa niya nang pabulong.
Napatingin siya sa likod. Tahimik pa rin ang bahay. Wala pa ring tunog mula kay Lola Remedios sa baba. Dahan-dahan niyang binuksan ang kahon. Sa loob ay may lumang baby blanket, maliit na pares ng sapatos, ilang litrato, at isang sobre na may sulat-kamay.
Una niyang kinuha ang litrato. Nakita niya ang isang batang babae, siguro nasa bente anyos, nakangiti habang karga ang isang sanggol. Maganda ang ngiti nito, ngunit sa mga mata ay may lungkot. Sa likod ng larawan, may nakasulat: “Si Anna at ang kanyang anak, Emil.”
Napatigil ang bata.
“Anna?” bulong niya.
Ang alam ni Emil, namatay ang nanay niya noong sanggol pa siya. Hindi kailanman nagkuwento si Lola Remedios nang malinaw. Kapag tinatanong niya ang pangalan ng ina, ang sagot lang ng matanda ay, “Mahal ka niya, apo. Iyon ang tandaan mo.”
Binuksan ni Emil ang sobre. Ngunit bago niya mabasa ang unang linya, may narinig siyang iyak mula sa pinto.
Nandoon si Lola Remedios.
Hawak nito ang dibdib, maputla, at nanginginig ang labi. “Emil… bakit ka pumasok dito?”
Napaatras ang bata. “Lola, bakit may kahon po na may pangalan ko? Sino po si Anna? Bakit hindi n’yo po sinabi sa akin?”
Napaupo ang matanda sa sahig ng attic. Hindi siya nagalit. Hindi siya sumigaw. Sa halip, napahagulgol siya na parang maraming taon nang pinipigilan ang iyak.
“Lola…” lumapit si Emil, natatakot sa itsura niya.
Hinawakan ni Lola Remedios ang lumang baby blanket. “Hindi ko ipinagbawal ang attic dahil may masama rito, apo. Ipinagbawal ko ito dahil dito ko itinago ang sakit na hindi ko kayang harapin.”
“Nanay ko po ba si Anna?”
Tumango ang matanda habang umiiyak. “Oo, apo. Si Anna ang nanay mo. At anak ko siya.”
Natahimik si Emil.
Sa attic na puno ng alikabok, unang beses niyang narinig ang pangalan ng ina. At sa mukha ng kanyang lola, nakita niya ang dahilan kung bakit matagal itong nanahimik.
EPISODE 3: ANG LIHIM NG LUMANG ATTIC
Dahan-dahang isinara ni Lola Remedios ang pinto ng attic, ngunit hindi na niya itinago ang kahon. Pinaupo niya si Emil sa tabi niya, sa sahig na puno ng alikabok at liwanag mula sa bintanang nababalutan ng ulan. Hawak niya ang larawan ni Anna habang nanginginig ang kamay.
“Ang nanay mo,” simula niya, “ay mabait, matalino, at punong-puno ng pangarap. Gusto niyang maging guro. Mahilig siyang kumanta habang nagluluto, at kapag may batang umiiyak sa kalsada, hindi siya makakatulog hangga’t hindi natutulungan.”
Tahimik na nakikinig si Emil.
“Bakit po hindi n’yo siya ikinukuwento sa akin?”
Napapikit si Lola Remedios. “Dahil sa tuwing binabanggit ko ang pangalan niya, bumabalik ang araw na nawala siya.”
Ikinuwento ng matanda na noong ipanganak si Emil, mahina na ang katawan ni Anna. May sakit pala itong itinago dahil ayaw nitong mag-alala ang pamilya. Kahit pinayuhan siyang magpahinga, inuna pa rin niya ang paghahanda para sa anak. Tinahi niya ang kumot ni Emil, nagsulat ng mga liham para sa bawat kaarawan nito, at nag-iwan ng mga larawan upang balang araw ay makilala siya ng anak.
“Alam niyang maaaring hindi niya makita ang paglaki mo,” sabi ni Lola Remedios habang umiiyak. “Kaya ginawa niya ang kahong ito.”
Binuksan ni Emil ang mga sobre. Bawat isa ay may nakasulat na edad: Para sa unang araw ng school. Para sa unang pagkatalo. Para sa araw na malungkot ka. Para sa araw na tanungin mo kung mahal kita.
Nagsimulang umiyak ang bata.
“Lola, bakit hindi n’yo po ibinigay ito sa akin?”
Napasubsob ang matanda sa palad. “Dahil naging makasarili ako, apo. Natakot akong kapag nakilala mo ang nanay mo sa mga liham niya, baka hanapin mo siya nang hanapin. Natakot akong mawala rin ako sa puso mo.”
Lumapit si Emil at niyakap siya.
“Hindi po kayo mawawala, Lola.”
Doon lalo pang umiyak si Lola Remedios. Sa loob ng maraming taon, akala niya pinoprotektahan niya ang apo. Ngunit sa totoo, tinakasan lang niya ang sariling sugat. At ngayon, sa harap ng kahong punô ng pagmamahal ni Anna, kailangan na niyang harapin ang katotohanang matagal niyang ikinulong sa attic.
EPISODE 4: ANG LIHAM NG NANAY NA HINDI NA NAKAPAGSALITA
Isa-isang inilabas ni Emil ang mga liham. Ang pinili niyang buksan ay ang may nakasulat: “Para sa araw na malaman mo kung sino ako.”
Nanginginig ang kanyang kamay habang binubuksan ang sobre. Si Lola Remedios ay nakaupo sa tabi niya, umiiyak nang tahimik. Sa dilaw na papel, maayos ang sulat-kamay ni Anna.
Anak kong Emil, kung binabasa mo ito, ibig sabihin ay tinatanong mo na kung sino ako. Ako ang nanay mong mahal na mahal ka, kahit hindi ko alam kung ilang araw, buwan, o taon ang maibibigay sa akin para mayakap ka.
Tumulo ang luha ni Emil sa papel.
Huwag kang magalit kay Lola. Kung hindi niya maikuwento ang tungkol sa akin, hindi dahil ayaw ka niyang malaman ang totoo. Baka masyado lang masakit para sa kanya. Mahal ka niya gaya ng pagmamahal ko sa’yo. Siya ang yayakap sa’yo kapag hindi ko na kaya.
Napasubsob si Lola Remedios sa iyak.
Anak, may mga taong umaalis hindi dahil gusto nilang iwan ang mahal nila, kundi dahil may mga bagay sa buhay na hindi nila kayang pigilan. Pero tandaan mo, hindi ako nawala sa’yo. Nasa bawat dasal ako ni Lola, nasa bawat haplos niya sa ulo mo, nasa bawat baon na inihahanda niya, at nasa bawat gabi na binabantayan ka niya habang natutulog.
Hindi na makapagsalita si Emil. Hinawakan niya ang kamay ng lola niya.
Tinuloy niya ang pagbabasa.
Kapag lumaki ka, maging mabait ka. Huwag mong ikahiya ang luha. Huwag mong itago ang pagmamahal. At kapag nakita mong umiiyak si Lola sa attic, yakapin mo siya. Sabihin mo, “Lola, hindi kita iiwan.” Dahil minsan, ang matatanda rin ay nagiging bata kapag sobrang sakit na ng puso.
Doon tuluyang napaiyak si Emil. Binitiwan niya ang liham at mahigpit na niyakap si Lola Remedios.
“Lola,” sabi niya sa pagitan ng hikbi, “hindi ko po kayo iiwan.”
“Patawad, apo,” paulit-ulit na sabi ng matanda. “Patawad dahil itinago ko siya sa’yo.”
“Hindi po. Salamat po dahil inalagaan n’yo ako.”
Sa attic na minsang puno ng bawal at takot, unang beses na nagtagpo ang tatlong puso—ang batang naghahanap ng ina, ang lolang natatakot mawalan, at ang nanay na kahit wala na ay patuloy na nagmamahal sa pamamagitan ng mga liham.
EPISODE 5: ANG ATTIC NA HINDI NA IPINAGBABAWAL
Mula nang araw na iyon, hindi na naging bawal ang attic. Nilinis nina Emil at Lola Remedios ang silid nang dahan-dahan. Inalis nila ang mga sapot ng gagamba, pinunasan ang lumang bintana, inayos ang mga larawan, at inilagay sa isang maliit na mesa ang kahon ni Anna. Hindi na iyon taguan ng sakit. Naging silid iyon ng alaala.
Tuwing Sabado, umaakyat silang dalawa sa attic. Binabasa nila ang mga liham ni Anna. Minsan, tumatawa si Emil sa mga kuwento ng kanyang nanay. Minsan, umiiyak siya kapag naiisip niyang hindi niya ito nayakap. Ngunit laging nasa tabi niya si Lola Remedios, hawak ang kamay niya.
Isang araw, binuksan ni Emil ang liham na para sa kanyang birthday. Sa dulo nito, may nakasulat:
Anak, hindi ko man makita ang paglaki mo, sana lumaki kang may pusong marunong magmahal nang buo. At sana alagaan mo si Lola, dahil siya ang pinakamahalagang alaala ko sa mundong ito bukod sa’yo.
Tumingin si Emil kay Lola Remedios. Matanda na ito, mas mabagal nang kumilos, at mas madalas nang mapagod. Ngunit sa mga mata nito, wala na ang dating takot. May lungkot pa rin, oo, pero may kapayapaan na.
Lumapit si Emil at inilagay ang ulo sa balikat ng lola niya.
“Lola,” sabi niya, “kapag lumaki po ako, hindi ko po itatago ang mga kwento. Ikukuwento ko si Mama. Ikukuwento ko rin kayo.”
Napangiti si Lola Remedios habang tumutulo ang luha. “Iyon lang ang gusto ko, apo. Na ang pagmamahal namin ay hindi mamatay sa katahimikan.”
Makalipas ang ilang taon, lumaki si Emil na may dala-dalang lumang flashlight, hindi na bilang batang sumuway, kundi bilang lalaking minsang natuto na ang mga bawal na pinto ay minsan may nakatagong sugat na naghihintay lang ng yakap.
At sa lumang bahay, ang attic ay hindi na lugar ng takot. Ito na ang silid ng mga liham, larawan, at pagmamahal na mas malakas kaysa kamatayan.
MGA ARAL SA BUHAY
- Ang katotohanang itinago dahil sa sakit ay maaari ring maging sugat sa mga taong dapat sanang makaalam.
- Hindi lahat ng pagbabawal ay galit; minsan, takot ito ng pusong nasaktan.
- Ang alaala ng mahal natin sa buhay ay hindi dapat ikulong sa dilim, kundi alagaan sa liwanag.
- Ang paghingi ng tawad at pakikinig ay unang hakbang sa paghilom ng pamilya.
- Ang pagmamahal ng magulang ay nananatili kahit wala na sila, lalo na kung ipinagpapatuloy ito ng mga taong nag-aalaga sa atin.
Kung naantig kayo sa kwentong ito, huwag kalimutang mag-LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA comment section sa Facebook page post!
