Para sa kanila, isa akong ama na marunong lang magmahal kapag madali ang buhay.
Isang lalaking tumalikod sa sariling pamilya dahil may nakita akong mas komportableng buhay sa piling ng ibang babae.
At sampung taon ang lumipas bago ko muling nakita ang anak na minsan kong iniwan.
Pero hindi na siya ang batang umiiyak habang hinahabol ako sa gate.
Hindi na siya ang batang paulit-ulit na nagtatanong kung kailan ako uuwi.
Nang araw na iyon, nakasuot siya ng puting coat, may stethoscope sa leeg, at hawak ang isang lumang litrato na hindi ko kailanman inakalang itatago niya.
Tumingin siya sa akin nang matagal.
At sa halip na tawagin akong “Papa,” isang malamig na salita ang binitiwan niya.
“Sir, pasyente po kayo dito.”
Parang may kutsilyong dumiretso sa dibdib ko.
Hindi ko alam kung alin ang mas masakit—ang marinig siyang tawagin akong estranghero, o ang malaman na ako mismo ang dahilan kung bakit naging ganoon kalamig ang puso niya.
At nang sabihin niyang kailangan kong sumailalim sa isang seryosong pagsusuri, hindi ko alam na ang doktor na hahawak sa buhay ko ay ang anak na minsan kong piniling iwan.
Sampung taon na ang nakalipas nang tuluyan kong talikuran ang mag-ina ko.
Ako si Ernesto.
Noong panahong iyon, pagod na pagod ako sa buhay.
Maliit ang kinikita ko.
Laging may utang.
Laging may bayarin.
At araw-araw, pakiramdam ko ay walang nangyayari sa buhay namin.
Ang asawa kong si Elena ay palaging nagsisikap pagkasyahin ang kaunting pera namin para sa pagkain at pag-aaral ng anak namin.
Ang anak kong si Miguel ay pitong taong gulang noon.
Mahilig siyang gumuhit.
At sa bawat drawing niya, lagi niyang inilalagay ang tatlo naming magkakahawak ang kamay.
Pero dumating si Carla.
Katrabaho ko siya.
Mas bata siya, masayahin, at palaging sinasabi sa akin na karapat-dapat daw akong magkaroon ng mas magandang buhay.
Unti-unti, naniwala ako.
Hanggang isang gabi, sinabi ko kay Elena ang bagay na hanggang ngayon ay pinagsisisihan ko.
“Hindi na ako masaya.”
Napatingin siya sa akin habang hawak ang plato.
“May iba ka na ba?”
Hindi ako sumagot.
Pero sapat na iyon.
Tumakbo si Miguel mula sa kwarto.
“Papa, aalis ka?”
Hindi ko siya matingnan.
“Sandali lang.”
Pero ang “sandali” na iyon ay naging sampung taon.
Iniwan ko sila.
Iniwan ko ang bahay.
Iniwan ko ang anak kong umiiyak sa pintuan.
At sumama ako kay Carla.
Sa unang mga taon, akala ko tama ang desisyon ko.
Nagkaroon ako ng bagong bahay.
Bagong sasakyan.
Bagong pamilya.
Nagkaroon din ako ng dalawang anak kay Carla.
Pero habang lumilipas ang panahon, unti-unti kong napagtanto na hindi pala bagong buhay ang nakuha ko.
Isang buhay pala na binuo ko sa ibabaw ng pagkawasak ng una kong pamilya.
Paminsan-minsan, tinatangka kong kontakin si Miguel.
Nagpapadala ako ng pera.
Nagpapadala ako ng regalo.
Pero ibinabalik lahat ni Elena.
Isang beses, tinawagan ko ang anak ko.
“Anak, ako ’to.”
Mahabang katahimikan.
“Bakit po?”
“Gusto ko lang malaman kung kumusta ka.”
“Okay lang po ako.”
“Pwede ba kitang makita?”
“Hindi na po kailangan.”
Napapikit ako.
“Galit ka ba sa akin?”
Matagal siyang hindi sumagot.
“Hindi po.”
Mas masakit ang sagot na iyon.
“Wala na po akong hinihintay sa inyo.”
Pagkatapos noon, hindi na ako tumawag.
Hanggang isang araw, bigla akong nanghina habang nagtatrabaho.
Dinala ako sa ospital.
Matapos ang ilang pagsusuri, sinabi ng doktor na kailangan kong sumailalim sa karagdagang tests at posibleng mahabang gamutan.
Nang araw na iyon, natakot ako.
Hindi dahil sa sakit.
Kundi dahil bigla kong naisip kung sino ang tatawagin ko kapag wala na akong lakas.
At doon ko unang naalala ang anak kong iniwan ko.
Kinabukasan, pumasok ang doktor sa silid.
Hindi ko siya agad nakilala.
May maskara siya.
May folder sa kamay.
“Good morning po.”
Tumango ako.
“Doktor, ano po ang resulta?”
Inilapag niya ang folder.
“May kailangan po tayong pag-usapan.”
Pag-angat niya ng mukha, biglang tumigil ang mundo ko.
May mga mata siyang pamilyar.
Mga mata ni Elena.
Mga mata ni Miguel.
“Anak…”
Bahagya siyang natigilan.
Pero agad niyang inayos ang ekspresyon niya.
“Sir, doktor po ako rito.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
“Miguel.”
Hindi siya sumagot.
“Anak, ako ’to.”
“Alam ko.”
Dalawang salita.
Pero parang sampung taon ng pagsisisi ang bumagsak sa akin.
“Pwede ba kitang makausap?”
“Hindi po tungkol sa personal na bagay.”
“Anak…”
“May pasyente po akong aasikasuhin.”
Tumalikod siya.
Bago siya makalabas, nakita kong may hawak siyang lumang litrato.
Nang mahulog iyon sa sahig, pinulot ko.
Litrato naming tatlo.
Ako, si Elena, at ang batang si Miguel.
Sa likod nito, may sulat.
“Para kay Papa. Sana balang araw bumalik ka.”
Napaluha ako.
“Tinago mo pa rin?”
Hindi siya sumagot.
Kinuha niya ang litrato mula sa kamay ko.
At sa unang pagkakataon, nakita kong nangingilid ang luha niya.
“Hindi ko itinago para maalala kita.”
Napatingin ako sa kanya.
“Itinago ko para hindi ko makalimutan kung bakit hindi na kita dapat pagkatiwalaan.”
Lumipas ang mga araw.
Si Miguel pa rin ang doktor ko.
Hindi niya ako tinatrato nang masama.
Hindi niya ako pinahiya.
Ginagawa niya ang trabaho niya nang maayos.
Pero ramdam kong may malaking pader sa pagitan namin.
Isang gabi, nadatnan ko siyang nakaupo sa tabi ng kama.
Wala siyang hawak na chart.
Wala siyang stethoscope.
Anak ko lang siya.
“Bakit ka ba bumalik?” tanong niya.
“Hindi ko alam.”
“May sakit ka kasi?”
Tumango ako.
“Pero kung hindi ka nagkasakit, hahanapin mo pa rin ba ako?”
Hindi ako nakasagot.
“Ganoon nga.”
Napayuko siya.
“Alam mo ba kung ilang birthday ko ang hinintay kong dumating ka?”
Napapikit ako.
“Lahat.”
“Bawat graduation.”
“Lahat.”
“Bawat Pasko.”
“Lahat.”
Napaluha siya.
“Pero hindi ka dumating.”
Hindi ko na napigilan ang sarili ko.
“Patawarin mo ako.”
Matagal siyang tahimik.
“Hindi ko kayang kalimutan.”
“Hindi ko hinihinging kalimutan mo.”
“Tapos?”
“Ang hinihingi ko lang… bigyan mo ako ng pagkakataong magsisi habang buhay.”
Umiyak siya.
At sa unang pagkakataon matapos ang sampung taon, hinawakan niya ang kamay ko.
Pero hindi niya ako tinawag na Papa.
“Magpagaling ka.”
Iyon lang.
At sapat na iyon para sa akin.
Makalipas ang ilang linggo, lumala ang kondisyon ko.
Alam kong hindi na mahaba ang panahon ko.
Isang umaga, dumating si Miguel sa kwarto.
May dala siyang sobre.
“Para sa iyo.”
Binuksan ko iyon.
Isang lumang drawing.
Ako, siya, at ang kanyang ina.
Tatlo kaming magkakahawak ng kamay.
Sa ilalim nito, may nakasulat:
“Kapag umuwi si Papa, hindi na ako magagalit.”
Napahikbi ako.
“Ginawa mo ’to noong bata ka?”
Tumango siya.
“Hindi ko kailanman itinapon.”
Tumingin siya sa akin.
“Pero matagal akong naghintay.”
“Alam ko.”
“Galit pa rin ako.”
“Karapatan mo.”
“Nasaktan ako.”
“Alam ko.”
“At hindi ko alam kung kaya kitang tawaging Papa ulit.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Hindi mo kailangang pilitin.”
Tahimik siyang umiyak.
Maya-maya, yumuko siya at niyakap ako.
Mahigpit.
Parang batang pitong taong gulang na naghihintay sa pintuan.
At sa unang pagkakataon matapos ang sampung taon, narinig ko ang salitang akala ko ay hindi ko na maririnig kailanman.
“Papa…”
Napapikit ako habang dumadaloy ang luha sa pisngi ko.
Hindi ko na hiniling na bumalik ang mga taon.
Hindi ko na hiniling na burahin ang sakit.
Dahil alam kong may mga pagkakamaling kahit humingi ka ng tawad, hindi mo na mababawi ang oras na nawala.
Ang tanging kaya mong gawin ay pahalagahan ang natitirang panahon.
At habang hawak ng anak ko ang kamay ko, naisip ko ang isang bagay na sana’y natutunan ko noon pa:
Huwag mong hintayin na mawala ang isang taong mahal mo bago mo maintindihan kung gaano siya kahalaga.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, i-share mo ang story para mabasa din nila ang kagandahan ng kuwento at ang aral tungkol sa pamilya, pagsisisi, at pagmamahal.
