Para sa kanila, isa lang akong misis na hindi marunong makisabay sa luho.
Isang babaeng kuntento sa simpleng buhay, nag-iipon para sa mga gastusin sa bahay, at naniniwalang hindi nasusukat sa presyo ang halaga ng regalong galing sa puso.
At sa mismong anniversary namin, sa harap ng pamilya at mga kaibigan, pinagtawanan ako ng sarili kong asawa dahil mumurahing relo lang ang naibigay ko sa kanya… hindi niya alam, ilang minuto lang ang lilipas at ang cellphone niyang aksidenteng makokonekta sa projector ang maglalantad ng mga mensahe nila ng sarili kong kapatid.
Ako si Liza. Labindalawang taon na kaming kasal ni Marco.
Hindi perpekto ang pagsasama namin, pero akala ko matatag kami. May dalawa kaming anak. May maliit na bahay. May trabaho siya bilang sales manager, habang ako naman ay nagtitinda online at nag-aasikaso sa pamilya.
Hindi kami mayaman, pero hindi rin kami naghihirap.
Kaya nang sabihin ni Marco na gusto niyang magdaos ng malaking anniversary dinner sa bahay ng mga magulang niya, pumayag ako kahit alam kong mabigat sa bulsa.
“Isang beses lang naman,” sabi niya. “Gusto kong maayos. Maraming bisita.”
Nag-ipon ako nang ilang buwan para makabili ng regalo.
Hindi mamahaling relo.
Hindi bagong cellphone.
Isang simpleng wristwatch lang na naka-sale.
Pero sa likod nito, ipinaukit ko ang mga salitang:
“Labindalawang taon. Ikaw pa rin ang pipiliin ko.”
Nang gabi ng anniversary namin, puno ang bahay ng pagkain, ilaw, bulaklak, at tawanan.
Naroon ang mga magulang niya, mga kapatid ko, pinsan, kaibigan, pati mga kasamahan niya sa trabaho.
Kasama rin ang bunso kong kapatid na si Andrea.
Malapit kami ni Andrea mula pagkabata. Noong mamatay ang tatay namin, ako ang halos tumayong pangalawang ina niya. Ako ang nagbayad ng ilan sa tuition niya. Ako ang unang tinatawagan niya kapag may problema.
Kaya wala akong dahilan para pagdudahan siya.
Noong oras na ng pagbibigayan ng regalo, inabot ko kay Marco ang maliit na kahon.
Binuksan niya iyon.
Tiningnan niya ang relo.
Pagkatapos, tumawa.
“Liza, seryoso ka ba?”
Natahimik ako.
“Bakit?” tanong ko.
Itinaas niya ang relo para makita ng iba.
“Anniversary natin tapos ganito? Para namang regalo sa exchange gift.”
May ilang natawa.
Hindi ko alam kung dahil nahihiya sila o natutuwa talaga.
Narinig kong sinabi ng isang kaibigan niya, “Baka may mas magandang regalo pagkatapos.”
Ngumiti ako kahit gusto ko nang umiyak.
“May engraving sa likod,” sabi ko.
Pero hindi na niya tiningnan.
Inilapag lang niya sa mesa ang relo.
“Okay na ’yan,” sabi niya. “At least may effort.”
Parang may kung anong nabasag sa loob ko.
Pero pinili kong manahimik.
Dahil ayaw kong sirain ang gabi.
Hindi ko alam na ang gabing iyon ay matagal nang sira bago pa ako dumating.
May inihandang slideshow si Marco.
Mga litrato namin mula noong kasal, birthday ng mga anak, bakasyon, at simpleng araw sa bahay.
Kailangan niyang ikonekta ang cellphone niya sa projector dahil doon naka-save ang presentation.
“Marco, bilisan mo,” biro ng kapatid niya. “Baka maiyak na si Liza sa sweetness.”
Nagtawanan ang lahat.
Napangiti ako kahit may kirot pa rin dahil sa ginawa niya sa regalo ko.
Ikinonekta niya ang cellphone sa wireless screen.
Lumabas ang home screen niya sa malaking projector.
May palakpakan.
Pagkatapos, habang hinahanap niya ang slideshow, may biglang notification na lumitaw sa itaas.
Isang mensahe.
Mula kay Andrea.
Akala ko ordinaryong chat lang.
Hanggang nabasa ko ang preview.
“Hindi mo man lang siya kayang tiisin ngayong anniversary? Mamaya na tayo mag-usap. Miss na kita.”
Biglang tumahimik ang sala.
Hindi ako agad nakagalaw.
Tumingin ako kay Andrea.
Namutla siya.
Si Marco naman ay mabilis na pinindot ang cellphone para mawala ang notification.
Pero sa pagmamadali niya, maling app ang nabuksan niya.
Messages.
At dahil naka-project pa rin ang cellphone, lumitaw sa malaking screen ang buong conversation nila.
Hindi isa.
Hindi dalawa.
Daan-daang mensahe.
“Sana ikaw na lang ang pinakasalan ko.”
“Kapag wala si Ate, tawagan mo ako.”
“Hindi ko na kayang maghintay nang matagal.”
“Pagkatapos ng anniversary, sabihin mo na sa kanya.”
May mga litrato.
May mga petsa.
May mga tawagan.
At may isang mensaheng parang kutsilyong dumiretso sa dibdib ko.
Mula kay Andrea:
“Sigurado ka bang iiwan mo siya para sa akin?”
Sagot ni Marco:
“Oo. Konting tiyaga na lang.”
Walang nagsalita.
Naririnig ko lang ang mahinang ugong ng projector.
Tumingin ako kay Marco.
Hindi ko alam kung anong mukha ang dapat kong ipakita—galit, lungkot, o pagkasuklam.
“Gaano katagal?” tanong ko.
“Liza, hindi ito—”
“Gaano katagal?”
Hindi ako sumigaw.
Mas nakakatakot pala kapag wala ka nang lakas sumigaw.
Napaluha si Andrea.
“Ate, patawarin mo ako.”
Napatingin ako sa kanya.
Patawad.
Iyon lang?
Ang batang ipinagtanggol ko noong maliit siya. Ang kapatid na pinag-ipunan ko para makapag-aral. Ang taong pinatuloy ko sa bahay namin nang mawalan siya ng trabaho.
Siya pala ang taong lihim na pumapasok sa buhay ng asawa ko habang ako ang nag-aalaga sa mga anak namin.
“Bakit?” tanong ko.
Hindi siya makatingin.
“Ate… hindi ko sinasadya.”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil minsan pala, kapag sobrang sakit, wala nang ibang lumalabas kundi tawa.
“Hindi sinasadya ang isang beses,” sabi ko. “Pero daan-daang mensahe ito, Andrea.”
Tumingin ako kay Marco.
“At ikaw.”
Lumapit siya.
“Liza, pag-usapan natin sa loob.”
Umatras ako.
“Bakit sa loob? Noong pinagtawanan mo ang regalo ko, okay lang sa harap ng lahat. Ngayon na totoo na ang nakikita nila, gusto mong itago?”
Tahimik ang buong pamilya.
Ang nanay ni Marco ay umiiyak na.
Ang mga anak namin ay nasa itaas, mabuti na lang at hindi naroon sa sala.
Kinuha ko ang mumurahing relo sa mesa.
Tiningnan ko ang likod.
Labindalawang taon. Ikaw pa rin ang pipiliin ko.
Biglang hindi ko na kayang huminga.
Inalis ko ang wedding ring ko.
Inilapag ko iyon sa tabi ng relo.
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit?” sabi ko kay Marco. “Hindi dahil niloko mo ako.”
Napatingin siya.
“Kundi dahil habang iniisip kong kulang ang regalo ko, kulang pala ako sa paningin mo.”
Umiyak siya.
“Hindi, Liza—”
“Habang nag-iipon ako para dito, ikaw pala nag-iipon ng mga kasinungalingan.”
Napahagulhol ang nanay ko.
Lumapit siya sa akin pero umiling ako. Ayaw kong yakapin ako ng kahit sino. Pakiramdam ko kapag may humawak sa akin, tuluyan akong guguho.
Tumingin ako kay Andrea.
“May isang bagay akong hindi maintindihan.”
“Ate…”
“Noong wala kang trabaho, sino ang nagbayad ng renta mo?”
Ikaw, mouthed niya.
“Noong naospital ka, sino ang nagbantay sa’yo?”
“Ikaw.”
“Noong sinabi ng pamilya nating wala kang mararating, sino ang nagsabing kaya mo?”
Humagulgol siya.
“Ikaw, Ate.”
Tumango ako.
“Kung ganoon, bakit ikaw?”
Wala siyang sagot.
At doon ko naunawaan na may mga pagtataksil na walang paliwanag na sapat para gumaan ang sakit.
Hindi ko sinampal si Marco.
Hindi ko sinigawan si Andrea.
Kinuha ko lang ang handbag ko at umalis.
Sa labas ng bahay, umupo ako sa gilid ng kalsada.
Doon ako umiyak nang parang batang nawalan ng tahanan.
Labindalawang taon ng buhay ko ang biglang naging tanong.
Ilang “overtime” ang totoo?
Ilang “meeting” ang kasinungalingan?
Ilang beses silang nagkatinginan habang kasama ako?
At ilang beses akong ngumiti sa kapatid kong lihim palang humihiling na mawala ako sa sarili kong kasal?
Kinabukasan, umuwi ako sa bahay namin para kunin ang mga damit ng mga anak ko.
Nandoon si Marco.
Hindi siya natulog.
Namumugto ang mata.
“Liza, please. Huwag mong kunin ang mga bata.”
“Hindi ko sila inilalayo sa’yo,” sagot ko. “Inilalayo ko muna sila sa gulong ginawa natin.”
“Ginawa ko,” sabi niya. “Kasalanan ko.”
Tumango ako.
“Sa wakas, may sinabi kang totoo.”
Sinubukan niyang hawakan ang kamay ko.
Umatras ako.
“Wala na ba talaga?”
Tumingin ako sa lalaking minahal ko mula noong dalawampu’t tatlong taong gulang ako.
Dati, isang tingin niya lang, alam ko na kung masaya siya.
Ngayon, parang estranghero.
“May mga bagay na puwedeng ayusin,” sabi ko. “Pero hindi lahat ng nabasag ay kailangang buuin.”
Nakita ko ang relo sa mesa.
Suot niya iyon.
Ang mumurahing regalong pinagtawanan niya kagabi.
“Bakit suot mo?” tanong ko.
Umiyak siya.
“Dahil ngayon ko lang binasa ang likod.”
Hindi ko napigilan ang luha.
Hinawakan niya ang relo.
“Liza, sabi dito ikaw pa rin ang pipiliin mo ako.”
Tumingin ako sa kanya.
“Oo,” sabi ko. “Iyan ang sinulat ko bago ko nalaman na matagal mo na pala akong hindi pinipili.”
Hindi siya nakasagot.
Lumabas ako dala ang maleta ng mga anak namin.
At sa unang pagkakataon sa loob ng labindalawang taon, isinara ko ang pinto nang hindi lumilingon.
Lumipas ang halos isang taon.
Naghiwalay kami ni Marco.
Hindi naging madali. May mga gabing iniisip kong bumalik dahil nami-miss ko ang dating pamilya namin. May mga umagang umiiyak ako habang gumagawa ng almusal dahil may bakanteng upuan sa mesa.
Si Andrea naman ay umalis ng Maynila. Hindi sila nagkatuluyan ni Marco.
Iyon siguro ang pinakamalungkot sa lahat.
Sinira nila ang isang pamilya para sa isang relasyong hindi rin nila kayang panindigan nang lumantad sa liwanag.
Hindi ko agad napatawad ang kapatid ko. Sa totoo lang, hindi ko alam kung kailan ko siya lubos na mapapatawad.
Pero isang araw, may dumating na maliit na kahon sa bahay.
Walang pangalan ng sender.
Sa loob ay ang relo.
May sulat mula kay Marco.
“Liza, ibinabalik ko ito dahil hindi ko karapat-dapat isuot. Ito ang pinakamurang regalong natanggap ko, pero ito rin pala ang pinakamahalagang bagay na nawala sa akin. Hindi ang relo. Ikaw.”
Napaupo ako at umiyak.
Hindi dahil gusto ko siyang balikan.
Kundi dahil minsan, napakahirap tanggapin na ang taong pinakamamahal mo ay natututo lang ng halaga mo kapag wala ka na.
Inilagay ko ang relo sa kahon.
Hindi ko itinapon.
Hindi rin ako muling nagsuot nito.
Iningatan ko iyon bilang paalala na minsan, ang pinakamurang regalo ay maaaring manggaling sa pinakamahal na pagmamahal.
At ang pinakamahal na kasinungalingan ay maaaring manggaling sa mga taong akala mong hindi kailanman kayang saktan ka.
Sa anniversary date namin nang sumunod na taon, hindi ako naghanda ng party.
Dinala ko ang mga anak ko sa park.
Kumain kami ng simpleng ice cream.
Tinanong ako ng bunso ko, “Mama, bakit wala na si Papa dito?”
Niyakap ko siya.
“Dahil minsan, anak, kailangan mong umalis sa taong mahal mo para hindi mawala ang pagmamahal mo sa sarili mo.”
Pagkatapos, tumingin ako sa dalawang anak ko.
At sa wakas, naintindihan ko kung sino ang kailangan kong piliin.
Hindi si Marco.
Hindi ang nakaraan.
Kundi kami.
MGA ARAL SA BUHAY: Hindi nasusukat sa presyo ang halaga ng regalong galing sa taong tunay na nagmamahal. Ang pagtataksil ay mas masakit kapag nanggaling sa dalawang taong pinakapinagkakatiwalaan mo. At ang pagpapatawad ay hindi nangangahulugang kailangan mong bumalik—minsan, ang pinakamalaking pagmamahal na maibibigay mo sa sarili mo ay ang lakas na lumayo sa lugar kung saan paulit-ulit kang sinasaktan.
Kung naantig kayo sa kwentong ito, huwag kalimutang mag-LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA comment section sa Facebook page post!
