Para sa kanila, isa lang akong hospital aide.
Isang tahimik na lalaking taga-tulak ng stretcher, taga-linis ng kama, taga-abot ng gamit, at laging nasisigawan kapag may nagkamali sa loob ng ospital.
At nang tumanggi akong ipagamit ang isang lumang wheelchair sa pasyenteng nagmamadali nang dalhin sa ward, agad nila akong tinawag na pasaway, pakialamero, at manggugulo.
Sa harap ng mga nurse, guard, pasyente, at mismong director ng ospital, itinuro nila ako na para bang wala akong malasakit.
Pero hindi nila alam, hindi ako tumanggi dahil ayaw kong tumulong.
Tumanggi ako dahil kilala ko ang wheelchair na iyon.
At sa ilalim ng upuang matagal nang kinakalawang, may nakatagong tag na may pangalang hindi na dapat makita ng kahit sino.
Pangalang matagal nang hinahanap ng isang ama.
Pangalang magpapaluhod sa buong ospital sa hiya.
Ako si Nestor, apatnapu’t siyam na taong gulang, hospital aide sa San Rafael Medical Center. Labinlimang taon na akong nagtatrabaho roon. Hindi ako doktor. Hindi ako nurse. Wala akong puting coat, wala akong titulo, at bihira akong tawagin sa pangalan. Kadalasan, “Kuya,” “Hoy,” o “Ikaw” lang ang tawag sa akin.
Pero kahit ganoon, minahal ko ang trabaho ko.
Dahil sa ospital, kahit ang pinakamaliit na tulong ay puwedeng maging dahilan para mabuhay ang isang tao.
Noong umagang iyon, puno ang emergency hallway. May batang nilalagnat, may matandang hinihingal, may lalaking sugatan, at may babaeng umiiyak habang hawak ang reseta. Ako ang inutusan ng head nurse na kumuha ng wheelchair dahil may VIP patient daw na darating mula sa parking area.
Tumakbo ako sa storage room. Maraming wheelchair doon—may bago, may sira, may kulang ang goma. Pero sa gilid, nakita ko ang isang lumang itim na wheelchair na matagal nang hindi ginagamit. May gasgas sa hawakan, kupas ang upuan, at bahagyang tabingi ang kanang gulong.
Napatigil ako.
Kilala ko iyon.
Labindalawang taon na ang nakalipas, iyon ang wheelchair na ginamit ng batang pasyente na si Marco Ilagan. Pitong taong gulang siya noon, payat, maputla, pero laging nakangiti. Anak siya ng isang ordinaryong tricycle driver na halos araw-araw ay natutulog sa hallway habang naghihintay ng gamot. Wala silang pera, pero hindi sila nawalan ng pag-asa.
Madalas kong itulak si Marco papunta sa therapy room. Lagi niyang hawak ang maliit na laruang kotse at sinasabi niya sa akin, “Kuya Nestor, kapag gumaling ako, bibili ako ng sariling wheelchair para sa mga batang walang pambayad.”
Ngumingiti lang ako noon. Bata siya, pero ang pangarap niya, mas malaki pa sa ospital na ito.
Hanggang isang gabi, bigla siyang nawala.
Ang sabi ng record, inilipat daw siya sa ibang ward.
Pero ang tatay niya, si Mang Ben, paulit-ulit na umiiyak sa hallway, “Hindi siya nailipat. Hindi nila sinasabi ang totoo.”
Mula noon, walang nakakaalam kung saan napunta si Marco. Ang sabi ng ospital, nag-discharge ang pamilya. Ang sabi ni Mang Ben, may nangyaring pagtatakip dahil may palpak na operasyon. Pero dahil mahirap siya, walang naniwala. Tinawag siyang baliw, lasing, at istorbo.
At ngayon, hawak ko ang parehong wheelchair.
May kakaiba sa ilalim nito. Noong minsang nilinis ko ito maraming taon na ang nakalipas, napansin kong may maliit na metal tag na nakadikit sa ilalim, pero hindi ko nabasa dahil ipinakuha agad sa akin. Simula noon, itinago na ang wheelchair sa storage.
Kaya nang sabihin ng nurse na iyon ang gamitin ko, umiling ako.
“Ma’am, huwag po ito. May problema po ang wheelchair.”
“Anong problema?” iritadong tanong niya.
“Pakikuha na lang po ng iba. Delikado po ito.”
Doon na nagsimulang uminit ang ulo nila. Dumating ang guard, supervisor, at ilang pasyente na nakisilip. Akala nila nag-iinarte ako. May isang lalaking naka-barong, halatang importante, ang lumapit at sumigaw, “Emergency ito! Bakit mo pinipigilan?”
Sinabi kong hindi ligtas ang wheelchair. Pero walang nakinig.
“Gusto mo bang mamatay ang pasyente dahil sa katigasan ng ulo mo?” sigaw ng supervisor.
Para akong sinampal.
Hindi nila alam kung ilang pasyente na ang itinakbo ko sa ER nang walang hinihinging kapalit. Hindi nila alam kung ilang beses akong umiyak sa stockroom dahil may batang hindi na nailigtas. Hindi nila alam kung gaano kabigat sa puso ng isang hospital aide ang mapagbintangang walang malasakit.
Pagdating ng hospital director, si Dr. Adrian Santos, lalo akong napahiya. Matikas siya, seryoso, at kilala sa ospital na ayaw ng aberya.
“Ano ang nangyayari rito?” tanong niya.
Agad akong itinuro ng supervisor. “Sir, ayaw niyang ipagamit ang wheelchair. Nangugulo po siya.”
Tumingin sa akin si Dr. Santos. “Nestor, matagal ka na rito. Bakit ka gumagawa ng eksena?”
Nanginginig akong sumagot, “Sir, pakiusap. Bago ninyo gamitin iyan, buksan po natin ang tag sa ilalim.”
May tumawa. May nagsabing nababaliw na raw ako. May nurse na napailing. Pero hindi ko inalis ang kamay ko sa wheelchair.
“Sir, minsan na pong may batang nawala habang gamit ang wheelchair na ito,” sabi ko. “Si Marco Ilagan.”
Biglang tumahimik ang hallway.
Hindi dahil kilala nila ang pangalan.
Kundi dahil nakita kong namutla si Dr. Santos.
“Ulitin mo,” mahinang sabi niya.
“Marco Ilagan po. Pitong taong gulang. Labindalawang taon na ang nakalipas. Anak ni Mang Ben, tricycle driver.”
Parang nawalan ng kulay ang mukha ng director. Lumapit siya sa wheelchair at yumuko. Tinulungan siya ng guard na baligtarin ito. Sa ilalim ng upuan, may maliit na metal tag na kinakain na ng kalawang. Kinuha ng nurse ang flashlight.
Doon namin nabasa ang nakaukit:
PROPERTY OF MARCO A. SANTOS — PEDIATRIC TRUST FUND
Hindi Ilagan.
Santos.
Apelyido ng director.
Napaatras si Dr. Santos na parang hindi makahinga.
Ilang segundo walang nagsalita. Ang dating maingay na hallway ay biglang naging parang simbahan sa katahimikan. Ang director ay nakatitig sa tag, nanginginig ang labi.
“Hindi maaari,” bulong niya.
Doon niya sinabi ang matagal na palang tinatago ng kanyang pamilya. Labindalawang taon na ang nakalipas, nawalan siya ng nakababatang kapatid sa isang medical controversy. Ang pangalan ng kapatid niya ay Marco Adrian Santos. Ngunit dahil anak ito sa labas ng kanilang ama, itinago ng pamilya ang bata sa ibang pangalan—Marco Ilagan—upang hindi masira ang reputasyon ng mga Santos.
Nang magkasakit si Marco, dinala siya sa ospital na ito. Pero nang magkamali ang isang doktor sa procedure, pilit itong tinakpan. Ang record ay binago. Ang bata ay idineklarang inilipat. Ang ama nitong mahirap, si Mang Ben, ay pinalabas na sinungaling.
“Akala ko patay na ang kapatid ko sa ibang ospital,” nanginginig na sabi ni Dr. Santos. “Hindi ko alam na dito pala siya nawala.”
Lumuhod ako sa tabi ng wheelchair. “Sir, hinanap siya ng tatay niya araw-araw. Hanggang ngayon, minsan bumabalik pa rin siya sa gate.”
Parang may pumutok sa dibdib ng director.
Agad niyang ipinatawag ang records department. Binuksan nila ang lumang archive. Sa isang kahong nakatago sa basement, nakita ang file ni Marco—may maling discharge form, pekeng pirma, at isang sulat na hindi kailanman naibigay kay Mang Ben.
Nakasulat doon ang huling habilin ni Marco:
“Papa, huwag kang umiyak. Kapag gumaling ako, tutulungan natin ang ibang bata.”
Kinagabihan, hinanap namin si Mang Ben. Natagpuan namin siya sa maliit na terminal, matanda na, payat, at halos hindi na makatayo. Nang makita niya ang wheelchair, parang bumalik sa mata niya ang labindalawang taong hinagpis.
“Kay Marco ‘yan,” sabi niya agad. “Sabi nila baliw ako. Pero kay Marco ‘yan.”
Lumuhod sa harap niya si Dr. Santos.
“Mang Ben,” umiiyak niyang sabi, “patawarin ninyo ang pamilya namin. Kapatid ko po si Marco. At dito po siya nawala.”
Hindi sumigaw si Mang Ben. Hindi siya nanakit. Hinawakan lang niya ang tag sa ilalim ng wheelchair at umiyak nang tahimik.
“Alam ko,” bulong niya. “Kaya nga hindi ako umalis. Kasi kahit sinabi nilang wala na siya, pakiramdam ko nandito pa rin siya.”
Muling binuksan ang kaso. Nasuspinde ang mga dating opisyal na sangkot. Inayos ang record ni Marco. At sa entrance ng pediatric ward, inilagay ang lumang wheelchair, hindi para gamitin, kundi bilang alaala ng batang ninakawan ng pangalan, ama, at katotohanan.
Pero ang pinakamasakit ay nang ibigay kay Mang Ben ang maliit na kahon ng gamit ni Marco. Nandoon ang laruang kotse, panyo, at papel na may drawing ng isang wheelchair na may nakasulat:
“PARA SA MGA BATANG WALANG PERA.”
Doon bumigay si Mang Ben. Yumakap siya sa wheelchair na parang niyayakap niya ang anak niyang hindi na niya muling mahahawakan.
At ako, tahimik na nakatayo sa gilid, habang ang buong ospital ay umiiyak.
Dahil ang wheelchair na ayaw kong ipagamit ay hindi pala sagabal sa serbisyo.
Ito pala ang huling upuan ng isang batang matagal nang naghihintay na tawagin muli sa tunay niyang pangalan.
MORAL LESSON:
Huwag agad husgahan ang taong tumatanggi kung hindi mo pa alam ang dahilan niya. Minsan, ang inaakala nating katigasan ng ulo ay malasakit pala. At ang mga bagay na luma, sira, o nakatago sa isang sulok ay maaaring may dalang katotohanang magbabalik ng dangal sa taong matagal nang pinatahimik.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA COMMENT SECTION sa Facebook page post.
