Naranasan mo na bang maging mabuti sa ibang tao, pero sa bandang huli, ikaw pa ang nasasaktan? Ikaw ang laging tumutulong, nagpapahiram ng pera, nagbibigay ng oras, at handang magsakripisyo. Pero kapag ikaw na ang nangangailangan, bigla silang nawawala na parang hindi ka nila kilala.
Masakit isipin na may mga taong lumalapit sa atin hindi dahil mahalaga tayo sa kanila, kundi dahil may kailangan silang makuha sa atin.
Minsan, hindi natin agad napapansin dahil mabait tayo. Iniisip nating normal lang ang tumulong, lalo na kung kaibigan, kamag-anak, katrabaho, o taong malapit sa ating puso ang nangangailangan.
Pero tandaan mo, may malaking pagkakaiba ang pagiging matulungin sa pagiging taong hinahayaang samantalahin ng iba.
Hindi masamang tumulong. Ang masama ay kapag may mga taong ginagamit ang kabutihan mo para makuha ang gusto nila nang walang pakialam sa nararamdaman mo.
Narito ang pitong senyales na maaaring ginagamit ka lamang ng mga taong nakapaligid sa iyo, at kung paano mo sila dapat pakitunguhan.
1. NAALALA KA LANG NILA KAPAG MAY KAILANGAN SILA
Isa ito sa pinakamadalas mangyari sa pagkakaibigan at maging sa pamilya.
Kapag may problema sila, ikaw ang unang tinatawagan. Kapag kailangan nila ng pera, ikaw ang unang nilalapitan. Kapag may kailangan silang pabor, bigla silang nagiging mabait at malambing.
Pero kapag maayos na ang kanilang sitwasyon, parang nakakalimutan na nilang mayroon kang pangalan.
Hindi sila nangangamusta para malaman kung okay ka. Hindi sila naglalaan ng oras para makasama ka. Kadalasan, nagsisimula lamang ang kanilang mensahe sa, “May favor sana ako sa iyo.”
Paano sila pakitunguhan?
Huwag mong gawing obligasyon ang pagtugon sa bawat pangangailangan nila. Maaari kang tumulong kung kaya mo at kung gusto mo, pero matuto kang tumanggi kapag hindi na makabubuti sa iyo.
Ang tunay na relasyon ay hindi lamang umiikot sa kung ano ang maibibigay mo.
2. HINDI SILA MAKITA KAPAG IKAW NAMAN ANG MAY PROBLEMA
Kapag sila ang umiiyak, handa kang makinig kahit madaling-araw. Kapag sila ang nawawalan ng pag-asa, ginagawa mo ang lahat para mapagaan ang kanilang pakiramdam.
Pero kapag ikaw naman ang may pinagdadaanan, bigla silang abala.
Minsan, hindi man lang nila sinasagot ang mensahe mo. Ang iba naman ay sasabihing, “Kaya mo na ‘yan,” bago tuluyang baguhin ang usapan.
Siyempre, hindi lahat ng taong hindi makatutulong ay ginagamit ka. May sarili rin silang problema at limitasyon.
Pero kung paulit-ulit kang naroon para sa kanila habang palagi nilang binabalewala ang pangangailangan mo, panahon na para pag-isipan ang inyong samahan.
Paano sila pakitunguhan?
Huwag mong piliting humingi ng suporta sa mga taong paulit-ulit na nagpapakitang hindi sila handang makinig. Mas piliin mong magtiwala sa mga taong marunong makiramay.
3. GINAGAMIT NILA ANG IYONG KABUTIHAN LABAN SA IYO
May mga taong alam na mahina kang tumanggi. Alam nilang madali kang maawa at ayaw mong may nasasaktan.
Kaya kapag hindi mo naibigay ang kanilang gusto, sasabihin nilang nagbago ka na.
“Makasarili ka na ngayon.”
“Akala ko ba magkaibigan tayo?”
“Ang dami kong nagawa para sa iyo, tapos ito lang hindi mo pa maibigay?”
Ang mga salitang ito ay maaaring paraan ng pagpaparamdam ng pagkakasala upang mapasunod ka.
Paano sila pakitunguhan?
Maging matatag sa iyong desisyon. Hindi mo kailangang magpaliwanag nang paulit-ulit para lamang tanggapin nila ang pagtanggi mo.
Tandaan, ang taong tunay na nagmamalasakit sa iyo ay marunong rumespeto sa iyong mga limitasyon.
4. IKAW LANG ANG LAGING NAGSASAKRIPISYO
Napansin mo bang ikaw ang palaging nag-aadjust?
Ikaw ang gumagastos kapag nagkikita kayo. Ikaw ang nagbabago ng iskedyul. Ikaw ang nagpapakumbaba kapag may hindi pagkakaunawaan.
Samantalang sila, bihirang gumawa ng paraan para sa iyo.
Sa isang malusog na samahan, hindi kailangang eksaktong pantay ang lahat ng naibibigay. May pagkakataong mas nangangailangan ang isa kaysa sa isa.
Pero kung palagi kang nauubos habang sila lamang ang nakikinabang, hindi na makatarungan ang sitwasyon.
Paano sila pakitunguhan?
Simulan mong unahin ang sarili mong pangangailangan. Hindi mo kailangang laging mag-adjust upang mapanatili ang isang relasyon.
Ang taong nagpapahalaga sa iyo ay handang makipagkompromiso.
5. MABAIT LANG SILA KAPAG MAY MAPAPAKINABANGAN
May mga taong napakagaling magpakita ng kabaitan kapag may kailangan.
Pupurihin ka nila, kakausapin nang maayos, at ipaparamdam na napakahalaga mo.
Pero kapag nakuha na nila ang gusto nila, biglang nagbabago ang kanilang pakikitungo.
Minsan, nagiging malamig sila. Ang iba naman ay nagagalit kapag hindi mo na kayang ibigay ang dati mong naibibigay.
Paano sila pakitunguhan?
Huwag kang magpadala sa matatamis na salita lamang. Mas pagtuunan mo ng pansin ang kanilang mga ginagawa sa paglipas ng panahon.
Ang tunay na respeto ay hindi dapat nakadepende sa pera, koneksiyon, o pabor na maibibigay mo.
6. HINDI NILA PINAHALAGAHAN ANG IYONG ORAS AT PAGOD
May mga taong akala nila ay palagi kang available.
Tatawag sila kahit alam nilang nagpapahinga ka. Magpapagawa sila ng bagay na kaya naman nilang gawin. Minsan, magagalit pa kapag hindi mo agad nasagot ang kanilang mensahe.
Para bang mas mahalaga ang kanilang oras kaysa sa iyo.
Unti-unti, nasasanay kang isantabi ang sarili mong mga gawain dahil ayaw mong madismaya sila.
Paano sila pakitunguhan?
Magtakda ng malinaw na hangganan. Maaari mong sabihin na may ginagawa ka, kailangan mong magpahinga, o hindi ka available sa oras na iyon.
Hindi mo kailangang isakripisyo ang iyong kalusugan, trabaho, o kapayapaan para lamang maging komportable ang ibang tao.
7. NAGAGALIT SILA KAPAG NATUTO KANG TUMANGGI
Ito ang isa sa pinakamahalagang senyales na dapat mong obserbahan.
Habang lagi kang pumapayag, maayos ang pakikitungo nila sa iyo. Pero sa unang pagkakataong magsabi ka ng “hindi,” bigla silang nagagalit.
Maaari ka nilang sumbatan, iwasan, o pagbintangang nagbago ka na.
Kapag nangyari ito, itanong mo sa sarili mo: Nagagalit ba sila dahil nasaktan mo sila, o dahil hindi na nila nakukuha ang nakasanayan nilang benepisyo?
Paano sila pakitunguhan?
Manatiling magalang ngunit matatag. Hindi kailangang makipag-away o gumanti.
Kung paulit-ulit nilang hindi iginagalang ang iyong mga hangganan, maaari mong bawasan ang pakikipag-ugnayan sa kanila.
Ang paglayo sa isang hindi malusog na samahan ay hindi awtomatikong pagiging masamang tao.
PAANO MO PROTEKTAHAN ANG SARILI MO?
Hindi lahat ng taong humihingi ng tulong ay mapagsamantala. May mga pagkakataong tunay silang nangangailangan, at may panahon ding hindi nila kayang suklian ang kabutihang naipakita mo.
Kaya mahalagang tingnan ang kabuuang ugali at paulit-ulit na asal ng isang tao bago magbigay ng konklusyon.
Matuto kang magsabi ng “hindi” nang walang labis na pagkakasala. Huwag magpahiram ng perang kailangan mo para sa iyong sariling pamilya. Pahalagahan ang iyong oras, at huwag matakot na ipahayag kapag may hindi ka nagugustuhan.
Higit sa lahat, piliin mong makasama ang mga taong nagpapahalaga sa iyo kahit wala kang anumang maibigay.
Dahil ang tunay na pagmamahal at pagkakaibigan ay hindi nasusukat sa dami ng pabor na kaya mong gawin, kundi sa respeto at malasakit na ipinapakita ninyo sa isa’t isa.
MAIKLING KUWENTO: ANG KAIBIGANG LAGING NAROROON
“Pasensya na, pero hindi na talaga kita mapapahiram.”
Iyan ang unang pagkakataong sinabi ni Mario ang salitang “hindi” sa matalik niyang kaibigang si Dennis.
Sampung taon na silang magkaibigan. Simula noong magkasama sila sa trabaho, halos lahat ng problema ni Dennis ay kay Mario inilalapit.
Kapag kulang ang pambayad sa kuryente, si Mario ang nagpapahiram. Kapag may problema sa motorsiklo, si Mario ang tumutulong. Kapag kailangan ng kasama sa ospital, kahit pagod sa trabaho ay pumupunta siya.
Hindi kailanman nagreklamo si Mario dahil itinuring niyang kapatid si Dennis.
Ngunit isang araw, nawalan ng trabaho si Mario.
Naubos ang kanyang ipon sa pagbabayad ng mga gastusin sa bahay at gamot ng kanyang ina.
Dahil wala na siyang ibang malapitan, nagpasya siyang tawagan si Dennis.
“Pre, baka puwede mo muna akong matulungan. Kahit kaunti lang, kailangan ko lang talagang pambili ng gamot ni Mama.”
Tahimik si Dennis sa kabilang linya.
“Pasensya na, pre. Wala rin akong pera ngayon,” sagot nito.
Naintindihan iyon ni Mario.
Pero makalipas ang dalawang araw, nakita niya sa Facebook ang mga larawan ni Dennis na masayang nagbakasyon kasama ang mga kaibigan.
Hindi ang bakasyon ang pinakamasakit para kay Mario. Karapatan naman ni Dennis na gastusin ang sariling pera.
Ang masakit ay kahit simpleng pangungumusta, wala siyang natanggap.
Lumipas ang tatlong linggo.
Isang gabi, biglang tumawag si Dennis.
“Pre, baka may extra ka diyan. Kailangan ko lang ng sampung libo. Emergency kasi.”
Napabuntong-hininga si Mario.
“Pasensya na, pre. Wala talaga akong maipapahiram ngayon. Nag-iipon pa ako para sa gamot ni Mama.”
Biglang nag-iba ang tono ni Dennis.
“Grabe ka naman. Sampung taon na tayong magkaibigan, tapos ngayon mo lang ako tatanggihan?”
Saglit na natahimik si Mario.
Pagkatapos, mahinahon siyang sumagot.
“Pre, sampung taon din kitang tinulungan. Hindi ko naman hinihinging bayaran mo lahat ng kabutihan ko. Pero sana maintindihan mong may problema rin ako. Hindi porke’t hindi na kita matulungan, masama na akong kaibigan.”
Hindi sumagot si Dennis at ibinaba ang telepono.
Naupo si Mario sa tabi ng kanyang ina.
“Anak, bakit parang malungkot ka?” tanong nito.
“Ma, masama ba akong tao kapag hindi ko na kayang tumulong sa kaibigan?”
Hinawakan ng kanyang ina ang kamay niya.
“Hindi, anak. Mabuti ang tumulong. Pero huwag mong hayaang maubos ka dahil lang natatakot kang mawalan ng kaibigan.”
Napaluha si Mario.
Doon niya naintindihan ang isang bagay na matagal niyang hindi napapansin.
Hindi niya kailangang bumili ng pagkakaibigan gamit ang sariling sakripisyo.
Makalipas ang ilang buwan, nakahanap siya ng bagong trabaho. Unti-unti ring gumaan ang kanilang buhay.
Muli siyang minensahe ni Dennis na humihingi ng pabor.
Ngunit sa pagkakataong iyon, hindi na nagpadala si Mario sa pagkakasala.
Magalang siyang tumanggi at ipinagpatuloy ang kanyang araw.
Hindi siya nagtanim ng galit. Hindi rin niya siniraan ang dating kaibigan.
Natuto lamang siyang magtakda ng hangganan.
At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, naramdaman niyang maaari pala siyang maging mabuting tao nang hindi palaging isinasakripisyo ang sarili.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Hindi lahat ng lumalapit sa iyo ay tunay na nagmamalasakit. Kilalanin ang mga taong nariyan kahit wala silang kailangan.
2. Hindi kasalanan ang tumanggi. May karapatan kang unahin ang sarili mong pangangailangan at responsibilidad.
3. Ang tunay na kaibigan ay marunong umunawa. Hindi niya gagawing sukatan ng inyong pagkakaibigan ang mga pabor na maibibigay mo.
4. Huwag hayaang maubos ang sarili para lamang mapasaya ang iba. Mahalaga rin ang iyong oras, lakas, pera, at kapayapaan.
5. Maging mabuti, pero magkaroon ng hangganan. Ang kabutihan ay mas nagiging makabuluhan kapag kusa itong ibinibigay at hindi bunga ng pamimilit.
TANDAAN: Hindi mo kailangang maging masama para matutong ipagtanggol ang sarili. Minsan, ang pinakamahalagang pagbabago sa buhay ay ang matutong magsabi ng “hindi” sa ibang tao upang masabi mo naman ang “oo” sa iyong sariling kapakanan.
Dahil sa huli, ang mga taong tunay na nagpapahalaga sa iyo ay mananatiling may respeto kahit hindi mo naibibigay ang lahat ng kanilang hinihiling.
