“Ma, bakit parang mas lalo kayong nanghina simula nung araw-araw na ’yang ‘vitamins’ niyo?”
Tanong ni Liza sa nanay niyang si Lola Rosing, 67, habang minamasahe ang binti nito. Halos gabi-gabi na lang daw, naninigas ang binti, nanginginig ang tuhod, at minsan parang may kuryente sa hita pababa sa paa.
“E ’di ba dapat mas lalakas ako dito?” sagot ni Lola, sabay abot ng maliit na plastic ng mga iniinom niya:
- bitamina para sa nerbiyos,
- bitamina para sa buto,
- bitamina para sa dugo,
- bitamina para sa ganda ng balat,
- tapos may iniinom pa siyang herbal na “pampadaloy ng dugo sa binti.”
Lahat ’yan, binili sa iba’t ibang kakilala, kapitbahay, at promo online.
Nang dinala siya kay Dok, unang tanong:
“Ilan po sa mga ‘bitamina’ na ito ang nireseta ng doktor, at alin ang sariling bili lang?”
Tahimik si Lola Rosing.
Doon ipinaliwanag ni Dok:
“Hindi dahil ‘bitamina’ ay laging mabuti. Lalo na ’pag lampas 60 ka na, ang maling klase o sobra-sobrang bitamina ay pwedeng sumira sa nerbiyos, kalamnan, dugo, at buto — at madalas, unang nagrereklamo, mga binti mo.”
Kung 60+ ka na at parang lalo pang sumasama ang pakiramdam ng binti mo kahit sandamakmak na “vitamins” ang iniinom mo, kailangan mong kilalanin ang 7 vitamin / supplement na dapat mong bantayan — lalo na kung self-medication lang at hindi guided ng doktor.
Paalala: Hindi ito kapalit ng payo ng sariling doktor. Huwag basta tumigil sa reseta. Ang pinag-uusapan natin dito ay sariling bili, sariling dagdag, at sobrang dose na walang gabay.
1. Sobra-Sobrang “Vitamin B para sa Nerves” (Lalo na B6)
Maraming senior ang sinasabihan:
“Mahina nerbiyos mo? Uminom ka ng B-complex!”
Walang masama kung sakto at ayon sa payo ng doktor.
Pero problema ni Lola Rosing:
- B-complex sa umaga
- “Vitamin B for nerves” sa hapon
- Injection pa minsan sa barangay tuwing may promo
Minsan, sobra-sobra na pala sa Vitamin B6 (pyridoxine) ang katawan niya.
Puwede itong magdulot ng:
- pamamanhid ng binti,
- parang may tusok-tusok o kuryente sa paa,
- panghihina ng kalamnan,
- hirap sa paglakad.
’Wag basta-basta:
- Huwag uminom ng 2–3 klase ng B-complex sabay-sabay kung walang bilin ng doktor.
- Kapag napapansin mong lalo pang namamanhid ang binti mula nang uminom ng “nerve vitamins,” ipasabi agad sa doktor.
2. Vitamin D + Calcium na Sobrang Dami (Lalo na Kung Self-Prescribed)
“Para sa buto daw ’to, Dok. Ayokong mabalian,” sabi ni Lola.
Kaya:
- may Calcium with Vitamin D siya,
- may dagdag pang Vitamin D softgel,
- plus iniinom pa ang gatas na “fortified.”
Ang problema, kapag sobra-sobra ang Vitamin D at calcium (lalo na kung mahina na ang kidney):
- pwedeng tumaas ang calcium sa dugo,
- sumakit ang kalamnan, hita, at binti,
- magkaroon ng panghihina, pagkahilo, at minsan kidney stones pa na pwedeng magpa-sakit sa tagiliran at binti.
’Wag mag-imbento ng dose:
- Kung may binigay na Calcium + Vit D ang doktor, huwag nang magdadagdag ng iba pang Vitamin D supplements nang hindi nagpapaalam.
- Kung nakakaramdam ng kakaibang sakit sa binti, hirap sa paglakad, o sakit sa tagiliran/likod habang umiinom ng masyadong maraming “pampabuto,” magpatingin ulit.
3. Mega-Dose Vitamin E at Mga “Pampadaloy ng Dugo” na Self-Medicated
Uso sa matatanda ang:
“Vitamin E para hindi kulubot at para hindi barado ugat.”
Pero kapag:
- sobrang taas ng dose,
- sabay sa blood thinners (pampalabnaw ng dugo),
- o may iniinom pang herbal na pampadaloy ng dugo,
puwede itong magdulot ng:
- sobrang pasa sa binti,
- pagdurugo sa loob ng kalamnan (masakit na masakit na hita o binti),
- pagkahilo at panghihina.
Hindi porke “pampadaloy ng dugo” ay safe na sa lahat.
Lalo na kung:
- may varicose veins,
- may history ng stroke,
- o umiinom ng maintenance para sa puso at dugo,
dapat hindi ka basta bumili ng vitamin E high-dose o herbal “vein supplement” nang walang go-signal ng doktor.
4. “Detox” at Slimming Vitamins na May Diuretic (Pampa-ihi)
May mga kapsula o “vitamins” daw para:
- pumayat,
- mag-detox,
- “magpalabas ng tubig sa katawan.”
Ang totoo, marami sa mga ito ay may diuretics (pampaihi).
Sa senior:
- puwedeng magdulot ng sobrang pag-ihi sa araw,
- kulang sa electrolytes (potassium, magnesium),
- kaya sa gabi: pulikat, panginginig, kirot sa binti, hirap itapak.
Akala mo problema sa ugat lang, ’yon pala pinapiga ng pampaihi ang katawan mo araw-araw.
Iwasan:
- Mga “vitamins” na ang pangako ay “puputi, papayat, lalakas, at lalabas lahat ng dumi” nang sabay-sabay.
- Kung napapansin mong simula nang uminom ka ng ganito, mas madalas ang panghihina at pulikat ng binti — itigil (kung hindi reseta) at magpatingin.
5. Iron Supplements na Hindi Nireseta (Lalo na Kung “Para sa Dugo Lang”)
“Maputla ka, uminom ka ng iron vitamins,” sabi ni kumare.
Kaya si Lola, araw-araw may “pampadugo,” kahit hindi man lang na-check ang dugo niya.
Kapag hindi ka naman anemic pero uminom ka ng sobrang iron:
- pwedeng sumakit ang tiyan,
- mag-constipate (tigas ng dumi),
- mabigat ang pakiramdam sa puson at binti,
- long-term, puwedeng makaapekto pa sa atay at iba pang organs.
At kapag hindi tama ang dahilan ng panghihina ng binti (hal. ugat o nerbiyos pala, hindi dugo), sayang lang — at minsan nakakasama pa.
Rule:
- Huwag basta iinom ng iron dahil lang “maputla ako.”
- Magpablood test muna kung talagang anemic ka bago ka lumaklak ng “pampadugo.”
6. Multivitamins na Dinodobli ang Dose “Para Mas Mabilis ang Epekto”
Maraming senior ang may ganitong mindset:
“Isang tableta, mahina. Dalawa, mas malakas.”
Kaya:
- multivitamins sa umaga,
- tapos “pang-nerbiyos” pa sa hapon,
- tapos B-complex pa sa gabi,
- plus mga iniinom na ini-sponsor ng kapitbahay.
Resulta:
- sumasakit ang binti,
- namamanhid ang paa,
- mas madaling hingalin,
- mas mataas pa minsan ang asukal at BP dahil may sugar/caffeine yung “energy vitamins” nila.
Hindi paramihan, kundi tama lang:
- Isang maayos na multivitamins lang (kung nireseta), sapat na kadalasan.
- Huwag magdagdag pa ng kung anu-anong kapsula dahil lang nakita sa Facebook o narinig sa tsismisan.
7. “Bitamina” na Herbal na Hindi Alam ang Laman (Tsaa, Kapsula, Kape-kape)
Ito ang pinaka-mapanganib kasi akala ng marami:
“Natural naman eh, dahon-dahon lang. Bitamina din ’yan.”
May mga “herbal vitamins” na may:
- pampaihi,
- pampalinaw ng dugo,
- pampababa raw ng BP,
- pampapayat.
Kapag sinabay mo ’yan sa totoong gamot mo:
- puwedeng bumagsak sobra ang BP → mahahapo ang binti, baka matumba pa
- puwedeng lumabnaw sobra ang dugo → madaling magpasa at sumakit ang binti
- puwedeng makipagbanggaan sa iniinom mong gamot sa puso, asukal, at kidney
Lalong delikado:
- kung hindi nakalagay ang eksaktong laman,
- puro pangako lang sa label, walang malinaw na impormasyon.
Ano ang Dapat Gawin Kung Sandamakmak na “Bitamina” na ang Iniinom Mo Ngayon?
Gaya ni Lola Rosing, kung napapaisip ka na:
“Parang mas dumami sakit ko mula nung puro vitamins ako,”
puwede mong simulan dito:
- Ilista lahat ng iniinom mo
- reseta ng doktor,
- sariling bili sa botika,
- herbal kapsula, tsaa, kape-kape, tsokolate na may kung anu-anong “vitamins.”
- Dalhin ang listahan sa doktor
Sabihin nang diretsahan:“Dok, ito po lahat ng iniinom ko. Alin po dito ang dapat itigil o ituloy?” - Huwag na magdadagdag ng bago
kahit pa may mag-alok na “sobrang ganda nito sa ugat / binti / buto” hangga’t hindi nakikita ng doktor ang label. - Pakinggan ang binti mo
- Mas madalas bang sumasakit?
- Mas madalas ba ang pamamanhid at pulikat?
- Mas mabigat ba ang pakiramdam ng hita at tuhod?
Hindi lahat ng sagot sa panghihina ng binti ay dagdag na bitamina.
Minsan, ang tunay na sagot: bawas muna. Sabay tamang pagkain, tamang galaw, at tamang gabay ng doktor.
Sa edad na 60+, mahalaga pa rin ang vitamins — pero tama, hindi bara-bara.
Dahil ang layunin mo ngayon ay hindi lang basta uminom ng kung ano-ano, kundi makalakad nang matatag, hindi nananakit ang binti, at makasabay pa rin sa lakad ng mga apo — nang hindi biktima ng sariling bote ng “pampalakas.”
