60+ Ka Na? 8 Palatandaan na Hindi Tama ang Iniinom Mong Tubig (Oo, may mali!)

“Ma, uminom na po ba kayo ng tubig?” tanong ni Anne habang inaabot ang gamot kay Nanay Linda, 68.

“Kaunti lang,” sagot ni Nanay. “Naiinis ako, anak. Pag uminom ako, ihi ako nang ihi. Pag hindi naman ako iinom, sumasakit ulo ko. Ewan ko ba, parang mali na kahit anong gawin ko.”

Pag-check nila sa doktor:

• Halatang kulang sa tubig sa maghapon,
• Pero sumosobra naman sa gabi,
• At halos puro kape, 3-in-1, juice, at softdrinks ang iniinom.

Sabi ni Dok:

“’Nay, hindi lang ‘dapat uminom ng tubig’ ang usapan.
May tamang klase, dami, at oras din.
Kapag mali, may mga senyales ang katawan.”

Kung 60+ ka na, hindi na puwedeng basta:

• “Basta may iniinom ako, okay na ’yan.”
• “Tubig din naman ’yung halo sa kape ah.”
• “Juice din naman ’yan, gawa sa prutas!”

Ang katawan ng senior ay mas sensitibo:

• mas mabagal ang kidney,
• mas maingat dapat sa puso,
• mas delikado sa dehydration at sobrang tubig,
• mas mabilis tamaan ng maruming tubig o maling inumin.

Kaya mahalagang kilalanin ang 8 palatandaan na posibleng hindi tama ang iniinom mong tubig –
pwedeng mali ang uri, dami, oras, o paraan mo ng pag-inom.

Hindi ito para matakot ka, kundi para mas maging maingat.

1. Laging Matingkad Dilaw at Mabangong-Mabaho ang Ihi Mo

Pansinin ang ihi mo sa umaga at sa maghapon:

• Kung sobrang dilaw,
• May malakas na amoy,
• At parang konti lang lumalabas kahit mainit ang araw,

pahiwatig ito na kulang ka sa malinis na tubig, o mali ang iniinom mo.

Oo, puwedeng maging dilaw dahil sa vitamins o gamot,
pero kung:

• hindi ka naman umiinom ng bagong vitamins,
• at halos araw-araw ay ganito itsura ng ihi mo,

posibleng:

• mas marami kang iniinom na kape, juice, softdrinks, tsaa,
• pero konti ang totoong tubig.

Anong posibleng mali sa iniinom mong tubig?

• Baka iniisip mong “okay na ’ko sa kape at juice”
  – kaya kulang ka sa plain water.
• O baka iniwasan mo ang tubig dahil ayaw mong laging umiihi.

Ano puwedeng ayusin?

• Magdagdag ng totoong tubig sa maghapon, hindi lang inuming may lasa.
• Huwag biglain – pwede kang mag-target ng:
  • isang baso pagbangon,
  • tig-½ baso mid-morning, tanghali, hapon,
  • kaunti lang sa gabi (para ’di masyadong iihi).
• Bantayan: kapag unti-unting mas naging mapusyaw ang kulay ng ihi (light yellow),
  ibig sabihin mas maayos na ang hydration mo.

Kung may dugo, kakaibang kulay (tsaa o kalawang), o matagal nang kakaiba ang ihi,
magpatingin agad kay Dok – hindi tubig lang ang usapan diyan.

2. Lagi Kang Uhaw Kahit Parang Ang Dami Mong Iniinom

May mga lolo’t lola na reklamo:

“Inom na ’ko nang inom pero uhaw pa rin ako. Ang dulas ng dila ko pero parang tuyong-tuyo bibig ko.”

Kung iniisip mo:

• “Siguro kulang pa ’ko sa tubig, dagdagan ko pa,”
  pero ang iniinom mo pala ay:
• kape,
• tsaa,
• softdrinks,
• matatamis na juice,
• o “flavored water” na may asukal at caffeine,

iba ang epekto niyan sa katawan.

Anong posibleng mali sa iniinom mong tubig?

• Iniisip mong “liquid = hydration,”
  pero ang iniinom mo pala ay may:
  • asukal,
  • caffeine (diuretic – pampaihi),
  • o asin/sodium (sa ilang sports drinks, flavored water).
• Mas lalo kang:
  • inuuhaw,
  • pinapa-ihi,
  • pinapagalaw ang asukal sa dugo.

Ano puwedeng ayusin?

• Bilangin: ilang baso ng totoong tubig ang nainom mo ngayong araw?
  (Hindi kasama ang kape, juice, softdrinks.)
• Kung konti lang pala (1–2 baso),
  unti-unti itong dagdagan.
• Limitahan ang matatamis at may caffeine:
  • halimbawa, 1 kape lang sa umaga kung pwede kay Dok,
  • iwas softdrinks at matamis na juice bilang “pang-quench ng uhaw.”

Kapag mas pinalitan mo ng tubig ang matatamis na inumin,
mapapansin mong mas totoo ang ginhawa sa uhaw.

---

3. Namamaga ang Paa, Kamay, o Mukha – Pero Sabi Mo, “Tubig Lang Naman Iniinom Ko”

“Anak, bakit parang laging masikip ’yung tsinelas ko pag hapon?”

Kung:

• namamaga ang paa,
• nangingintab ang binti,
• sumisikip singsing sa daliri,
• namumukha kang “puno ng tubig,”

hindi lang pagkain ang dapat sisihin – pati iniinom.

Anong posibleng mali?

• Pwede kang:
  • sumosobra sa dami ng iniinom sa maikling oras (hal. sabay-sabay sa gabi),
  • umiinom ng inumin na mataas sa asin/sodium (ilang bottled drinks, sports drinks, instant soup bilang “inumin”),
  • o may problema sa:
    • puso,
    • bato (kidney),
    • at atay.

Mahalaga:
Kung madalas at malalang pamamanas, kailangan talaga ng check-up.
Hindi lang tubig ang issue diyan.

Ano puwedeng ayusin sa tubig?

• Kung may bilin na si Dok na limitado ang tubig (e.g., may heart failure o CKD ka),
  sundin ang takdang dami – huwag basta dagdag-bawas sa sarili.
• Huwag uminom ng:
  • sabaw na sobrang alat bilang “pang-inom,”
  • o sports drinks at flavored water na puno ng sodium kung hindi naman kailangang-kailangan.
• Sabihin kay Dok lahat ng iniinom mo:
  • tubig,
  • juice,
  • kape,
  • “vitamins na iniinom sa tubig,”
  • herbal drinks –
    para ma-check kung alin ang dapat bawasan.

4. Laging Kabag, Hikab, at Sakit ng Tiyan Pagkatapos Uminom

May mga senior na ganito ang reklamo:

• “Parang ang daming hangin sa tiyan ko.”
• “Pagkatapos uminom ng malamig na tubig, sumasakit sikmura ko.”
• “Kapag tubig na may yelo, sinusumpong ’yung reflux ko.”

Anong posibleng mali?

• Masyadong mabilis uminom – nilalagok nang parang laban sa inuman.
• Sobrang lamig ng tubig (puro yelo, straight sa ref) –
  sa iba, pwedeng mag-trigger ng:
  • acid reflux,
  • paninikip ng sikmura,
  • kabag.
• Inuuna mo ang:
  • softdrinks,
  • carbonated drinks,
    bilang “tubig” – may bula at hangin ito na pwedeng magpalobo ng tiyan.

Ano puwedeng ayusin?

• Subukan ang:
  • maligamgam o room temperature na tubig, lalo na sa umaga at kung sensitive ang tiyan mo.
• Uminom nang dahan-dahan, panguya pa nga ang lagok kung kaya, hindi buhos.
• Kung kabag ka talaga sa malamig:
  • iwasan ang sobrang yelo,
  • iwasan ang carbonated drinks, lalo na kung may reflux o ulcer.

Kung paulit-ulit pa rin ang matinding sakit ng tiyan, hindi ito “tubig lang” –
magpacheck-up para ma-rule out ang ulcer, gallstones, o iba pang kondisyon.

---

5. Gabi ka Uhaw na Uhaw, Pero Ayaw Mong Uminom sa Umaga

“Hindi ako umiinom ng tubig sa umaga, anak, para hindi ako iyak-ihi. Sa gabi na lang ako bumabawi.”

Karaniwan ito sa seniors:

• iwas-inom sa umaga para hindi laging CR,
• biglang buhos ng 3–4 baso sa gabi,
• tapos magtataka kung bakit:
  • gising nang gising,
  • hingal at lutang sa puyat kinabukasan.

Anong posibleng mali?

• Mali ang oras ng pag-inom.
• Iniimbak mo lahat ng tubig sa dulo ng araw,
  imbes na ipamudmod sa maghapon.
• Mas napapagod ang:
  • pantog,
  • kidney,
  • at pati na rin ang tulog mo.

Ano puwedeng ayusin?

• Huwag hintaying uhaw na uhaw bago uminom.
  • Sipsip-sipsip ng kaunting tubig sa maghapon.
• Gawing goal:
  • mas maraming tubig sa umaga hanggang hapon,
  • mas kaunti na sa loob ng 1–2 oras bago matulog.
• Kung takot kang maihi nang maihi dahil sa gamot:
  • sabihin kay Dok, baka pwedeng ayusin ang oras ng pag-inom.

Ang tulog ay mahalaga rin sa blood pressure, asukal, at puso—
kaya hindi pwedeng palaging sinasakripisyo dahil sa maling timing ng tubig.

6. Madaling Mahilo Tuwing Tumatayo ka o Nagbabago ang Puwesto

Napansin mo ba na:

• pag-upo mula higa,
• o pagtayo mula sa upuan,

ay bigla kang:

• kinukurot ng hilo,
• kumukutitap ang paningin,
• nanginginig ang tuhod?

Maraming posibleng dahilan:

• gamot sa presyon,
• anemia,
• puso,
• o problema sa nerbiyos.

Pero pwede ring konektado sa:

• kulang na tubig sa katawan,
• o sobra namang tubig pero kulang sa asin o tama ang balanse (lalo na kung marami kang iniinom o malakas sa pagpapawis at ihi).

Anong posibleng mali sa iniinom mong tubig?

• Baka kulang ka talaga sa fluid, kasi:
  • iniiwasan mong uminom para hindi maihi,
  • o puro kape at matatamis lang iniinom mo.
• O baka naman:
  • sumosobra ka sa pag-inom ng plain tubig,
  • sabay nadadagdagan ng gamot na pampaihi (diuretics) —
    kaya nag-iiba ang balanse ng likido at minerals sa katawan.

Ano puwedeng ayusin?

• Ikwento sa Dok:
  • gaano karami at anong klaseng inumin ang iniinom mo sa maghapon,
  • ilang beses kang umiihi,
  • anong gamot ang iniinom mo.
• Huwag biglaang tumayo; mag “pause” muna:
  • mula higa → upo muna sa gilid ng kama,
  • bilang 5–10,
  • saka dahan-dahang tumayo.
• Ayusin ang pag-inom:
  • hindi biglaan,
  • hindi naman sobrang bawal.

Ang hilo ay seryosong sintomas.
Kung madalas, kailangang ma-check nang maayos.

7. Madalas Kang Mag-LBM o Sumakit ang Tiyan sa Loob ng Bahay Pa Lang

“Hindi naman ako kumakain sa labas, bakit parang laging nasisira tiyan ko?”

Kung madalas kang:

• nagtatae,
• nasusuka,
• sumasakit ang tiyan kahit sa bahay ka lang kumakain,

huwag mo agad isiping ulam ang may sala.
Posibleng tubig sa bahay din.

Anong posibleng mali?

• Iniinom ang:
  • hindi pinakuluang gripo,
  • galon na hindi siguradong malinis ang pinanggalingan,
  • tubig sa pitsel na matagal nang nakabukas at hindi tinatakpan,
  • yelo na hindi alam kung saan galing ang tubig.
• May mga senior din na:
  • nagre-refill ng tubig sa bote nang paulit-ulit nang hindi nililinis,
  • nag-iimbak ng tubig nang matagal sa bote na naiinitan / natatamaan ng araw.

Puwede itong pamugaran ng:

• bacteria,
• parasites,
• at iba pang mikrobyo na madaling tumama sa tiyan ng matatanda.

Ano puwedeng ayusin?

• Siguraduhing:
  • malinis ang pinanggagalingan ng tubig (refilling station na maayos, pinakuluang tubig, o maayos na filter).
• Linisin nang regular ang:
  • pitsel,
  • bote,
  • baso.
• Huwag mag-imbak ng tubig nang sobrang tagal sa bote o pitsel nang hindi tinatakpan.

Kung may dugo sa dumi, matinding pananakit, o tuloy-tuloy na LBM,
magpatingin agad – hindi lang ito simpleng “napanis na tubig.”

---

8. Mas Nangingibabaw ang Kape, Softdrinks, Juice, Tsaa Kaysa Totoong Tubig

Ito ang pinaka-halatang palatandaan, pero madalas itinatanggi:

Kapag tinanong ka:

“Ilang baso ng tubig ang nainom mo kahapon?”

At ang sagot mo ay:

• “Ewan ko, pero nakatatlong tasa ako ng kape, dalawang baso ng juice, at isang softdrinks…”

Ibig sabihin:

• hindi tubig ang inuuna ng katawan mo,
• sanay ka na sa lasa, hindi sa tunay na pangangailangan ng katawan.

Sa edad na 60+, mas delikado ito:

• asukal – para sa diabetes at puso,
• caffeine – para sa presyon, tulog, pantog,
• acid – para sa sikmura at ngipin.

Anong posibleng mali?

• Palagi mong pinapalitan ng matatamis at may lasa ang tunay na tubig.
• Unti-unting bumababa ang “appreciation” mo sa plain water;
  ang “masarap” sa’yo ay laging may tamis, bula, o pait ng kape.

Ano puwedeng ayusin?

• Mag-set ng simpleng pangako sa sarili:
  • Halimbawa: bago ako uminom ng kape o juice, iinom muna ako ng 1 basong tubig.
• Gamit ng maliit na pitsel o tumbler na may marka:
  • “Goal ko maubos ’to sa loob ng maghapon.”
• Unti-unting bawasan ang:
  • softdrinks,
  • powdered juice,
  • matatamis na tsaa,
  • milk tea.

Hindi ibig sabihing bawal na forever,
pero kailangan mong ibalik sa tubig ang trono bilang pangunahing inumin mo.

Ano ang “Mas Tamang” Paraan ng Pag-inom ng Tubig Para sa Seniors?

Hindi pare-pareho ang pangangailangan ng lahat –
iba ang may sakit sa bato, iba ang may sakit sa puso, iba ang may diabetes.

Pero may ilang general na prinsipyo:

1. Malinis, ligtas na tubig
   • Pinakuluan, maayos ang source,
   • maingat sa imbakan.
2. Ipamudmod sa maghapon
   • Huwag puro sa gabi,
   • huwag din naman zero sa umaga.
3. Tubig muna bago matatamis
   • Kapag uhaw, tubig muna, hindi softdrinks.
4. Iayon sa payo ni Dok
   • Kung may specific na limit sa fluid dahil sa puso o bato,
     sundin iyon – di puwedeng generic advice lang.

---

Pagkatapos sundin ni Nanay Linda at Anne ang mga simpleng pagbabagong ito:

• 1 basong maligamgam na tubig sa umaga bago kape,
• bawas 3-in-1, dagdag plain water,
• wala nang softdrinks sa hapunan,
• bawas inom sa loob ng isang oras bago matulog,
• mas maingat sa quality ng tubig at lalagyan,

napansin nila:

• mas madalang ang hilo,
• mas hindi na sobrang dilaw ang ihi,
• hindi na apat na beses gising sa CR,
• mas magaan ang pakiramdam sa maghapon.

Sabi ni Nanay isang umaga:

“Akala ko dati, simpleng bagay lang ang tubig.
Ngayon ko na-realize, pwede rin pala akong magkamali sa iniinom ko—
pero kaya ko ring itama, paunti-unti, araw-araw.”

Kung lampas 60 ka na,
hindi mo kailangang maging perpekto agad.

Pero sa bawat baso ng tamang tubig,
sa tamang oras, sa tamang dami,
unti-unti mong tinutulungan ang:

• puso,
• bato,
• utak,
• at buong katawan mo

na magtrabaho nang mas maayos.

At doon mo mararamdaman na:

“Oo, may mali pala dati sa iniinom kong tubig…
pero ngayon, mas alam ko na kung ano ang mas tama para sa katawan ko.”