60+ Ka Na? 7 Pagkakamali sa Vitamins na Madalas Nagpapalala ng Acid at Kabag.

Napansin mo na ba na simula nang naging mas sipag ka sa pag-inom ng vitamins, mas madalas namang umaasim ang sikmura mo, kabag, o utot?
Parang imbes na gumaan ang katawan, sumasakit ang dibdib, kumikirot ang tiyan, at busog na busog ang pakiramdam kahit konti lang ang kain.

’Yan ang reklamo ni Lola Baby, 67:

“Akala ko, kailangan ko lang dagdag vitamins para lumakas. Pero tuwing iinom ako sa umaga, siguradong susunod ’yung hapdi sa sikmura at pagdighay buong araw!”

Marami sa ating 60+ na ang iniisip:

“Vitamins lang ’yan, puro good ’yan.”

Pero ang hindi alam ng iba, kapag mali ang paraan ng pag-inom, puwedeng:

• magpalala ng acid reflux,
• magdulot ng kabag at utot,
• sumama ang loob, mahilo,
• at minsan, magpalala pa ng sakit sa sikmura.

Hindi ibig sabihin na masama ang vitamins.
Ang problema kadalasan ay maling oras, maling kombinasyon, at maling paraan ng pag-inom.

Kung 60+ ka na, eto ang 7 pagkakamali sa vitamins na madalas nagpapalala ng acid at kabag – at paano mo sila maaayos para talagang makatulong sa katawan mo, hindi makadagdag sa iniinda.

---

Bakit Mas “Maselan” ang Tiyan ng Senior?

Habang tumatanda, nagbabago ang katawan:

• Mas manipis ang lining ng sikmura,
• Mas mabagal ang paggalaw ng bituka,
• Mas maraming maintenance medicines (pampapressure, pampadugo, pain relievers) na puwede na ring mag-irita sa sikmura,
• Minsan may GERD, ulcer, fatty liver, o gallbladder issues na.

Kaya ’yong vitamins na kayang-kaya ng tiyan noong 30s o 40s mo,
puwede nang magpasiklab ng asim at kabag pag lampas 60.

Hindi ibig sabihing tigil lahat –
pero kailangan nang mas maingat na style sa pag-inom.

1. Pag-inom ng Vitamins nang Walang Laman ang Tiyan

Ito ang pinakakaraniwang pagkakamali.

Marami ang sanay na:

“Pagkagising, inom na agad ng vitamins bago kumain para diretso sa katawan.”

Pero sa seniors, lalo na kung may:

• ulcer,
• GERD (yung may balik-asim sa lalamunan),
• o mahina na ang sikmura,

ang paghulog ng vitamins sa walang laman na tiyan ay parang pagbagsak ng bato sa kawali – maingay at magagalit.

Lalo na kung:

• Vitamin C (ascorbic acid),
• Iron,
• Zinc,
• B-complex (yung malalakas na formulation).

Puwede itong magdulot ng:

• Hapdi sa sikmura,
• Pagduduwal,
• Pananakit,
• Pag-uumbo ng maasim na hangin.

Ayos na gawin:

• Uminom ng vitamins habang kumakain o kaagad pagkatapos kumain, lalo na kung:
  • Vitamin C, iron, zinc, multivitamins.
• Kahit biskwit, tinapay, lugaw, saging na saba – makatulong nang “maglatag” ng laman sa tiyan bago pumasok ang vitamins.
• Bawasan ang ugaling “inom muna bago almusal” lalo na kung paulit-ulit kang inaatake ng asim.

Si Mang Carding, 71, dati’y iniinom ang multivitamins at vitamin C niya pagkagising.
Sakit lagi ang tiyan.
Nang lumipat siya sa pag-inom habang nag-aalmusal, gumaan ang sikmura at nawala karamihan ng kabag.

2. Sobrang Asim at Lakas ng Vitamin C

“Para iwas sipon,” maraming senior:

• araw-araw ang ascorbic acid,
• plus minsan may chewable pa na “orange flavor”,
• minsan may effervescent pa (’yong tinutunaw sa tubig, maasim at ma-bubbles).

Ang problema:

• Ang ascorbic acid ay literal na acid – kaya nga “acid”.
• Kapag mataas ang dose (1000 mg pataas) at sabay-sabay pa ang iba’t ibang porma (tablet + chewable + juice),
  puwedeng magpalala ng:
  • acid reflux,
  • hapdi ng sikmura,
  • kabag.

Si Lola Miding, 66, umiinom ng:

• 1000 mg vitamin C tablet sa umaga,
• plus chewable sa hapon,
• plus “immune juice” na may vitamin C din.

Reklamo niya: laging maasim ang dibdib, parang laging may hangin sa lalamunan.

Ayos na gawin:

• Kung may GERD o madalas ang asim:
  • Iwasan ang mataas na dose sa isang inom.
  • Pwedeng 500 mg lang, at hindi araw-araw kung payag ng doktor.
• Inumin ang vitamin C:
  • kasabay ng pagkain,
  • hindi sa walang laman na tiyan.
• Puwede ring itanong sa doktor kung puwedeng:
  • “buffered” o non-acidic vitamin C (may halo itong minerals para hindi masyadong maasim sa tiyan).
• Huwag pagsabay-sabayin:
  • tablet + chewable + fortified juice.
  • Isa lang, at kontrolado ang dose.

3. Mali o Sobrang Lakas na Iron at B-Complex na “Masakit sa Tiyan”

Maraming senior ang nireresetahan ng:

• Iron (lalo na kung anemic),
• o B-complex (para sa ugat, energy, panginginig, pamamanhid).

Pero ang ilang klase ng iron supplements, lalo na:

• ferrous sulfate (yung common),
• sa mataas na dose,

ay kilalang:

• nakakakabag,
• nakakasakit ng tiyan,
• puwedeng magdulot ng constipation o minsan diarrhea.

Ganun din ang ilang B-complex formulations:

• Ang iba’y may kasama pang mataas na dose ng niacin,
• Puwedeng magdulot ng init sa katawan, hilo, at minsan pagsusuka.

Si Tita Liza, 64, napansin na:

• Sa tuwing iinom siya ng iron sabay sa vitamin C,
• siguradong kabag at sobrang utot kinahapunan.

Ang nangyari:
Masyadong “malakas” sa tiyan ang combination niya.

Ayos na gawin:

• Huwag mag-self-medicate ng iron kung hindi nire-reseta.
  • Hindi ito parang vitamin C na basta-basta lang iniinom.
• Kung iniinda mo ang:
  • kabag,
  • sakit ng tiyan,
  • o pagtitibi tuwing iinom ng iron:
    • Sabihin sa doktor.
    • Puwedeng palitan ang uri (hal. ferrous gluconate o iba pang formulation na mas gentle sa tiyan).
• Inumin ang iron:
  • kasama ng kaunting pagkain,
  • hindi sa totally walang laman na tiyan
    (maliban na lang kung specific ang bilin ng doktor).
• Sa B-complex:
  • kung napapansin mong sumasakit ang tiyan o umiinit ang dibdib,
    baka masyadong mataas ang dose para sa’yo – kumonsulta bago ituloy.

4. Sabay-sabay na Pag-inom ng Maraming Vitamins at Food Supplements

“Para kumpleto,” madalas ganito ang nangyayari:

• 1 multivitamin,
• 1 vitamin C,
• 1 B-complex,
• 1 “pampalakas ng nerves”,
• 1 “pampapayat o pampalinis”,
• plus herbal capsules.

Ang akala:

“Mas marami, mas protektado.”

Ang hindi alam:

• Maraming supplement ang may pare-parehong laman:
  • vitamin C,
  • B-vitamins,
  • iron,
  • calcium,
  • magnesium.
• Kapag nagsama-sama, puwedeng:
  • sumobra ang isang mineral/vitamin,
  • mas lumakas ang tama sa tiyan.
• Maraming herbal supplement may:
  • caffeine (green tea, guarana, ginseng),
  • pampababa ng appetite,
  • pampaihi—
    na pwedeng mag-trigger ng:
  • kabag,
  • panginginig,
  • asim.

Si Mang Edong, 70, umiinom ng:

• multivitamin,
• hiwalay na vitamin C,
• 2 uri ng herbal “pampalakas”,
• at isang “pampapayat”.

Reklamo niya: bawat almusal,
parang nagpipista ang tiyan niya sa hangin – puro utot at kabag buong umaga.

Ayos na gawin:

• Isulat lahat ng vitamins at supplements na iniinom mo, pati dose.
• Tingnan kung may nagdodoble-doble:
  • Halimbawa:
    • multivitamin na may 500 mg vitamin C,
    • plus vitamin C 1000 mg tablet pa.
• Ipakita ang listahan sa doktor:
  • Puwedeng sabihin ni Doc kung alin ang puwedeng itigil,
  • alin ang once a day lang,
  • at alin ang hindi dapat sabay-sabay inumin.
• Tandaan:
  “Mas marami” ≠ mas healthy.
  Sa seniors, minsan mas okay ang sakto lang at hindi overloaded ang tiyan at atay.

5. Effervescent at Chewable Vitamins na Parang Candy

Uso ngayon ang:

• chewable vitamins (ngunguyaing parang kendi),
• effervescent tablets (tinotunaw sa tubig, maasim at may bula).

Ang problema:

• Maraming chewable:
  • may citric acid,
  • may sorbitol o iba pang sugar alcohol na kilalang nagpapautot at nagpapakabag.
• Maraming effervescent:
  • may sodium bicarbonate o ibang sangkap na naglalabas ng gas,
  • kaya pwedeng magdulot ng:
    • pagdighay,
    • kabag,
    • busog na busog na feeling.

Si Lola Fely, 72, tuwang-tuwa sa chewable vitamin C:

“Parang candy lang, anak, hindi nakakasuya!”

Pero napansin ng pamilya:

• halos araw-araw ang reklamo niya sa kabag,
• at lakas ng utot niya tuwing hapon.

Nang itigil ang chewable at lumipat sa maliit na tableta na iniinom na may pagkain,
lumiit ang problema sa tiyan.

Ayos na gawin:

• Kung may history ka ng:
  • kabag,
  • IBS,
  • madalas na utot,
    iwasan ang masyadong maraming chewable at effervescent na vitamins.
• Piliin ang regular tablet o capsule na:
  • iniinom na may tubig,
  • sabay ng pagkain.
• Huwag isipin na “mas gentle” palagi ang chewable at effervescent –
  sa seniors, minsan baliktad.

6. Pag-inom ng Vitamins Bago Matulog Tapos Hihiga Kaagad

Marami ang schedule ay ganito:

“Nakalimutan ko sa umaga, sa gabi ko na lang iinumin lahat bago matulog.”

Ang nangyayari:

• Inom ng vitamins: multivitamins, C, herbal, calcium…
• Tapos diretso higa.

Sa ganitong posisyon:

• Mabigat pa ang tiyan,
• Madalas scene:
  • umaakyat ang asim sa dibdib (heartburn),
  • hirap makatulog,
  • o nagigising sa gitna ng gabi dahil hindi maganda ang pakiramdam ng sikmura.

May ilang vitamins (lalo na ’yung medyo malalaki at natutunaw sa taas ng tiyan)
na pwedeng magdulot ng irritation sa esophagus kapag:

• kulang sa tubig ang inom,
• tapos agad kang humiga.

Ayos na gawin:

• Kung puwede, uminom ng karamihan sa vitamins sa umaga o sa tanghali:
  • kasabay ng almusal o tanghalian.
• Kung may kailangan talagang inumin sa gabi (payong ng doktor):
  • siguraduhing may laman ang tiyan,
  • at huwag agad hihiga –
    hintayin nang mga 30 minuto bago humiga nang tuluyan.
• Iwasan ang ugali na:
  • “Ipagsisiksikan ko lahat ng vitamins sa isang inuman bago matulog.”

Sa halip, ikalat sa maghapon ayon sa kaya ng sikmura mo at ayon sa payo ng doktor.

7. Mali ang Ipinang-iinom: Kape, Tsaa, Juice o Softdrinks

Isa pang hindi napapansin:

“Basta mainom, okay na pangtunaw ng vitamins.”

Maraming seniors ang umiinom ng vitamins gamit ang:

• kape,
• tsaa,
• orange juice,
• powdered juice,
• o softdrinks.

Ang problema:

• Ang kape at tsaa:
  • may caffeine na pwedeng mag-irita sa sikmura,
  • pwedeng magpa-acid reflux kung sensitibo ka.
• Ang juice at softdrinks:
  • acidic din,
  • may asukal,
  • sabay sa vitamin C o multivitamins,
  • mas lalong nakakaasim sa tiyan.
• At kung kaunting lagok lang ang ipinang-inom:
  • mas may chance na “dumikit” sa lalamunan ang tableta/capsule at magdulot ng hapdi.

Si Mang Jose, 68, iniinom ang vitamins niya kasama ng mainit na kape.

• Reklamo niya: laging “maanghang” ang dibdib at lalamunan.
• Nang palitan ang pang-inom ng isang basong tubig,
  at kape na lang ay after kumain,
  gumanda ang pakiramdam ng sikmura.

Ayos na gawin:

• Sa halos lahat ng vitamins,
  pinakamainam na ipang-inom ay isang buong baso ng tubig:
  • hindi maligamgam na sobrang init,
  • hindi ice-cold na nakakasurpresa sa tiyan.
• Iwasang gamitin bilang pang-inom:
  • kape,
  • tsaa,
  • citrus juice,
  • softdrinks.
• Kung gusto mo pa rin ng kape/tsaa:
  • separate time – huwag isabay sa pag-inom ng vitamins.

Bonus: 4 Simpleng Tanong Bago Ka Uminom ng Vitamins

Bago ka lumaklak ng kahit anong supplement, tanungin ang sarili mo:

1. “May laman ba ang tiyan ko?”
   • Kung wala, kahit biskwit man lang o saging.
2. “Sabay-sabay ba silang lahat?”
   • Kung oo, pwede bang hatiin – iba sa umaga, iba sa tanghali?
3. “Ano ang ipinang-iinom ko?”
   • Tubig ba, o kape/juice/softdrinks?
4. “May iniinda ba akong sakit sa sikmura, atay, bato, o puso?”
   • Kung oo, mas importanteng itanong sa doktor kung alin ang talagang kailangan.

---

Kailan Kailangan Nang Kumonsulta sa Doktor?

Maganda ang vitamins kung tama ang gamit.
Pero kung napapansin mo na tuwing iniinom mo sila, may mga ganitong sintomas:

• sobrang hapdi ng sikmura,
• madalas na pagsusuka o pagdighay,
• itim o may dugo ang dumi,
• biglang parang sumisikip ang dibdib,
• matinding kabag na hindi mawala-wala,

hindi na ito simpleng “asid lamang” –
kailangan mo nang ipatingin sa doktor.

Puwede kasing may:

• ulcer,
• GERD,
• gallbladder issue,
• problema sa atay o bato,

na lalong nae-expose dahil sa maling paggamit ng vitamins at supplements.

Sa Huli…

Kung 60+ ka na, tandaan:

• Hindi sukatan ng kalusugan ang dami ng vitamins na iniinom mo.
• Mas mahalaga ang:
  • tamang pagkain,
  • sapat na tulog,
  • regular na galaw,
  • at maingat na paggamit ng kaunting, tamang vitamins kung kinakailangan talaga.

Ang mga vitamins ay katulong –
pero kapag mali ang oras, paraan, at kombinasyon,
sila mismo ang nagpapasakit sa tiyan, nagpapalala ng acid at kabag, at umaagaw ng ginhawa na dapat sana’y ibinibigay nila.

Kaya simula bukas, bago mo inumin ang bote sa aparador, subukan mong baguhin ang:

• oras,
• dami,
• pagsasabay-sabay,
• at ipinang-iinom ng vitamins.

Baka sa simpleng pag-aayos na ito,
mapansin mong humuhupa ang asim, lumiit ang kabag, at gumagaan ang pakiramdam—
at sa wakas, mararamdaman mo na ang tunay na benepisyo ng vitamins:
hindi sakit sa sikmura, kundi dagdag lakas sa araw-araw mong buhay.