Naisip mo na ba kung bakit ang itlog, na dati’y itinuturing na “pambansang ulam” ng mga Pinoy—mula almusal hanggang ulam sa gabi—ay minsan nagiging dahilan pa ng pagtatae, panghihina, pagsusuka, o pagtaas ng BP lalo na sa mga lampas 60?
Hindi dahil “masama ang itlog.” Sa totoo lang, napakasustansya nito: protina, bitamina, pampalakas ng kalamnan at utak.
Pero ang problema, may ilang GAWI sa paghahanda at pagkain ng itlog na parang ginagawang lason ang dapat sana’y lunas—lalo na kung senior ka na at mas marupok na ang tiyan, bato, at puso.
Kilalanin natin si Lola Mercy, 68.
Paborito niya ang itlog kaya halos araw-araw:
- Almusal: sunny side up na hilaw ang pula, kasabay ng tuyo
- Tanghali: tortang giniling na nakaimbak lang sa mesa, nire-reheat pag gutom na
- Gabi: nilagang itlog na kanina pa nakababad sa sawsawan sa kusina
Isang linggo, bigla siyang:
- nagtatae,
- nanghihina ang tuhod,
- nahihilo tuwing tatayo,
- at hindi makakain nang maayos.
Nang tinanong sa health center kung ano kinakain niya, sagot niya:
“Itlog lang naman po lagi, ‘di ba healthy naman ‘yun?”
Healthy sana—kung tama ang gawa.
Kaya kung 60–80 ka na, o may mahal kang senior sa bahay, ito ang 6 gawing nagpapalason sa itlog na dapat mong iwasan.
1. Pagkain ng Hilaw o Malabnaw ang Pula
Sunny side up na hindi luto ang pula. Soft-boiled na malabnaw pa ang loob. Hilaw na itlog sa gatas o kape.
Para sa mas batang katawan, minsan nakakayanan. Pero pag senior ka na:
- Mas mahina na ang immune system
- Mas mabilis ma-dehydrate kapag nagtatae o nasusuka
- Mas delikado ang mga mikrobyong galing sa hilaw na itlog
Kapag hindi luto nang husto ang itlog:
- Mas mataas ang tsansa ng bacteria na magdulot ng pagtatae, pananakit ng tiyan, pagsusuka, lagnat
- Sa senior, puwedeng humantong sa panghihina, pagkahilo, at ER lalo na kung may sakit sa puso o bato
👉 Mas ligtas:
- Lutuin hanggang matigas na ang pula (hard-boiled, well-done fried egg, maayos na torta)
- Iwasan ang paghalo ng hilaw na itlog sa shake, gatas, o kape lalo na kung mahina na ang resistensya mo
Hindi kailangang puro “tuyo” ang itlog, basta siguradong luto sa loob at labas, hindi lang sa labas.
2. Paggamit ng Bitak, Madumi, o Amoy-Malansang Itlog
May mga senior na ayaw magsayang ng pera, kaya kahit:
- may bitak na ang itlog,
- medyo malagkit ang balat,
- o may konting amoy na kakaiba,
ginagamit pa rin sa torta, sopas, o pritong itlog.
Ang problema, kapag may bitak, mas madaling:
- pasukin ng bacteria ang loob
- pumasok ang dumi at mikrobyo galing sa balat ng itlog
Kapag ang itlog ay:
- matagal na sa rep,
- hindi alam kung kailan pa nabili,
- may kakaibang amoy,
kahit lutuin mo pa, puwede pa ring maging sanhi ng food poisoning—lalo na sa senior na may mahinang tiyan.
👉 Mas ligtas:
- Itapon ang itlog na:
- mabaho,
- may likidong tumutulo,
- o matagal nang hindi nagagalaw at hindi mo na tanda ang petsa.
- Huwag nang gamitin ang itlog na may bitak, lalo na kung galing sa palengke at hindi mo alam kung saan napagulong.
- Kung kaya, ilagay sa malinis na lagayan at huwag patung-patong nang mataas.
Minsan, mas mahal ang ospital kaysa sa isang pirasong itlog na dapat nang itinapon.
3. Pagpapatagal sa Lutong Itlog sa Labas ng Ref
Ilan sa mga paboritong ulam ng senior:
- tortang itlog,
- ginisang may itlog,
- nilagang itlog na may sawsawan.
Walang problema doon.
Ang problema ay kapag:
- niluto sa umaga,
- iniwan lang sa mesa buong araw,
- kakainin ulit sa hapon at gabi,
- minsan pa, kinabukasan.
Kapag mainit at maalinsangan ang panahon, at ang lutong itlog ay nasa temperatura ng kwarto nang ilang oras, mabilis:
- dumami ang bacteria,
- kumonti ang sariwa,
- lumakas ang tiyansang magka-pagtatae o pananakít ng tiyan.
Si Lola Mercy, ganito ang style: “Basta maaamoy pa, pwede pa.”
Pero pag senior ka, hindi na dapat ganun ang sukatan.
👉 Mas ligtas:
- Kung may natira pang lutong may itlog,
- palamigin nang konti,
- ilagay agad sa ref,
- kainin sa loob ng 1 araw.
- Iwasan na ang ikinatlong init. Kung umabot na sa pangalawang pag-reheat, mas mabuti nang ubusin na o huwag nang itago.
Mas ok ang konting luto pero ubos, kaysa maraming luto pero paulit-ulit na iniinit.
4. Paulit-ulit na Pag-init ng Itlog Kasama ng Ulam na Madaling Masira
Ilang beses mo nang ginawa ito?
- Nagluto ng tortang giniling na maraming itlog
- Kain sa umaga → may tira
- Init tanghali → may tira pa rin
- Init ulit sa gabi → may tira pa rin bukas
Ang itlog, lalo na kapag hinalo sa:
- giniling na karne,
- hotdog, longganisa, tocino,
- gulay na madaling malanta,
ay mas madaling:
- mapanis,
- pagmumulan ng bacteria,
- magdulot ng matinding sakit ng tiyan.
Kapag paulit-ulit itong iniinit:
- hindi lahat ng bacteria ay napapatay lalo na kung hindi pantay ang init,
- lumalala ang pagkapanis, kahit hindi pa masyadong naamoy.
👉 Mas ligtas:
- Kung magluluto ng torta, omelette, o ginisa na may itlog, magluto lang ng sapat para sa isang kain o dalawang kain.
- Huwag nang planuhing “isang luto, buong araw hanggang bukas.”
- Kung kailangan talagang initin, tiyakin na talagang mainit sa gitna, hindi lang sa labas.
5. Pagsasabay ng Itlog sa Sobrang Alat, Mantika, at Matabang Ulam Araw-Araw
Ito ‘yung hindi “lasong biglaan” kundi parang tahimik na paninira sa katawan sa paglipas ng buwan at taon.
Paborito ng marami:
- tapsilog, longsilog, hotsilog, tusilog, cornsilog
- pritong itlog + tuyo + instant noodles
- itlog + chicharon + dagdag mantika
Kung minsan lang, ayos lang.
Pero kung halos araw-araw, lalo na kung may:
- altapresyon,
- sakit sa puso,
- mataas na kolesterol,
- sakit sa bato,
parang binabarahan mo unti-unti ang ugat mo.
Kombinasyon ito ng:
- sobrang alat,
- sobrang mantika at taba,
- minsan sobrang kanin pa,
- kulang sa gulay at prutas.
Resulta:
- unti-unting sumisikip ang daluyan ng dugo,
- tumitigas ang mga ugat,
- bumibigat ang pakiramdam sa binti,
- mas mataas ang panganib ng stroke, atake sa puso, at pamamanhid ng paa.
👉 Mas ligtas:
- Kung kakain ng itlog, sabayan ng:
- gulay (pechay, kamatis, pipino, kangkong),
- hindi sobrang alat na ulam.
- Iwasan ang araw-araw na “silog combo” na puro prito at maalat.
- Limitahan ang mantika – pwedeng itlog na nilaga o binuro sa sabaw, hindi laging luglog sa langis.
6. Pagkain ng Sobra-sobrang Itlog Kahit may Sakit sa Puso, Bato, o Napakataas na Cholesterol
May ilang senior na, dahil narinig na “maganda ang protina,” ginagawa:
- 2–3 itlog araw-araw,
- halos wala nang ibang ulam,
- minsan pa’y sabay ng karne at pritong pagkain.
Kung okay ang kidney, normal ang cholesterol, at pasado ka sa payo ng doktor, kadalasan ligtas ang 1 itlog sa isang araw bilang bahagi ng balanseng pagkain.
Pero kung:
- may sakit ka na sa puso,
- mataas ang cholesterol,
- may chronic kidney disease,
- o sinabi na ng doktor na bawas-protina ka,
ang sobrang itlog ay magpapahirap sa bato, atay, at ugat.
Pwede itong mag-ambag sa:
- pagbigat ng pakiramdam,
- pamamanas,
- panghihina ng binti,
- paghigpit ng dibdib.
👉 Mas ligtas:
- Tanungin ang doktor:“Dok, ilan pong itlog sa isang linggo ang tama para sa kondisyon ko?”
- Sundin ang payo, lalo na kung may kasamang sakit sa puso at bato.
- Huwag umasa sa itlog lang; humanap din ng iba pang protina:
- isda,
- tokwa,
- munggo,
- manok na hindi puro balat at mantika.
Sa Huli…
Ang itlog ay hindi kaaway ng senior.
Pero ang maling paghahanda, maling pagsasama, at sobrang pag-inom nito ang ginagawang lason sa katawan—lalo na pag lampas 60 na.
Kapag iningatan mo ang:
- paraan ng pagluto (luto sa loob, hindi hilaw),
- pag-imbak (hindi pinapatagal sa labas, hindi nire-reheat nang paulit-ulit),
- pagsasama (hindi laging ka-partner ng alat at mantika),
- at dami (ayon sa payo ng doktor),
ang itlog ay magiging kaalyado mo sa lakas, hindi kalaban ng iyong kalusugan.
Bago ka magprito, magtorta, o magpakulo bukas ng umaga, tanungin mo ang sarili mo:
“Itong gagawin ko ba, nagpapalusog sa itlog… o nagpapalason?”
Dahil sa senior years, bawat plato ay pwedeng magdagdag ng lakas—o tahimik na kumupas sa lakas na pinaghirapan mong buuin sa buong buhay mo.
