May kilala ka bang tao na parang lahat ng ginagawa ng iba ay may mali sa kanyang paningin? Kapag may nagkamali, siya ang unang pumupuna. Kapag may nagkaproblema, siya ang unang nagbibigay ng negatibong komento. Pero kapag siya naman ang nagkamali, biglang napakarami niyang dahilan at paliwanag para ipagtanggol ang kanyang sarili.
Nakakainis, hindi ba?
Sa buhay, hindi talaga natin maiiwasang makatagpo ng mga taong mahilig manghusga. May mga taong napakadaling makita ang pagkukulang ng kanilang kapwa, ngunit tila bulag pagdating sa sarili nilang mga pagkakamali.
Minsan, sila pa ang pinakamalakas magsalita tungkol sa respeto, katapatan, at tamang pag-uugali. Ngunit kapag sila mismo ang nasubok, hindi nila kayang sundin ang mga prinsipyong ipinapayo nila sa ibang tao.
Ang masakit, may pagkakataong nakakasira sila ng reputasyon, pagkakaibigan, at maging relasyon sa pamilya dahil sa kanilang walang habas na panghuhusga.
Mahalagang tandaan na hindi lahat ng nagbibigay ng puna ay mapanghusga. May mga taong nagpapaalala dahil nagmamalasakit. Ngunit malaking pagkakaiba ang makataong pagpuna at ang paulit-ulit na pagmamaliit sa kapwa.
Narito ang pitong ugaling maaaring makita sa mga taong mahilig manghusga ng iba ngunit nahihirapang tanggapin ang sarili nilang pagkakamali.
1. MABILIS MAKAPANSIN NG PAGKAKAMALI NG IBA PERO HINDI NAKIKITA ANG SARILI NILANG KAPINTASAN
May mga taong napakatalas ng mata pagdating sa pagkakamali ng kanilang kapwa. Kahit maliit na pagkukulang ay agad nilang napapansin at ginagawang malaking usapin.
Halimbawa, kapag nahuli sa trabaho ang kanilang katrabaho, agad nilang sasabihin na tamad ito at walang disiplina. Pero kapag sila naman ang nahuli, may dahilan silang traffic, masamang panahon, o biglaang problema.
Kapag ibang tao ang nagkamali, kasalanan. Kapag sila ang nagkamali, may paliwanag.
Ang ganitong pag-uugali ay nagpapakita ng kawalan ng patas na pagtingin sa sarili at sa ibang tao.
Madalas nating nakakalimutan na lahat tayo ay may kahinaan. Walang taong perpekto, gaano man kataas ang kanyang pinag-aralan, katayuan, o karanasan sa buhay.
Bago punahin ang pagkakamali ng iba, makabubuting tanungin muna ang sarili: “Kung ako kaya ang nasa sitwasyon niya, gusto ko rin bang husgahan ako nang ganoon?”
Ang tunay na pagiging matuwid ay hindi lamang nakikita sa pagpuna sa mali ng iba, kundi sa kakayahang kilalanin at itama ang sariling pagkukulang.
2. MAHILIG MAGBIGAY NG NEGATIBONG KOMENTO KAHIT HINDI ALAM ANG BUONG KUWENTO
Isa sa mga nakakapagod na ugali ng taong mapanghusga ay ang pagbibigay ng konklusyon kahit kulang ang kanyang nalalaman.
Kapag may mag-asawang naghiwalay, agad niyang hinuhusgahan kung sino ang may kasalanan. Kapag may kaibigang nawalan ng trabaho, sasabihin niyang baka tamad o pabaya ito.
Kapag may taong hindi na nakikipag-usap sa kanyang pamilya, agad niyang tatawaging walang utang na loob.
Hindi niya iniisip na maaaring may mga pangyayaring hindi niya alam.
Ang problema sa ganitong pag-uugali ay mas pinahahalagahan ang sariling opinyon kaysa sa katotohanan.
Tandaan natin na hindi lahat ng nakikita natin ay kumpleto. May mga taong tahimik na lumalaban sa mga problemang hindi natin naiintindihan.
May mga desisyong madaling husgahan mula sa malayo, ngunit napakahirap gawin kapag ikaw mismo ang nakakaranas.
Kaya bago magsalita tungkol sa buhay ng iba, matutong makinig, umunawa, at kumilala sa limitasyon ng sariling kaalaman.
3. LAGING MAY DAHILAN KAPAG SILA ANG NAGKAKAMALI
Napansin mo na ba ang mga taong halos hindi mo marinig na nagsasabi ng “Pasensya na, nagkamali ako”?
Kapag napagsabihan sila, agad silang nagiging depensibo. Sa halip na tanggapin ang pagkukulang, naghahanap sila ng ibang taong maaaring sisihin.
Kapag nakasakit sila ng damdamin, sasabihin nilang masyado ka lamang sensitibo.
Kapag nakapagsalita sila nang masakit, sasabihin nilang nagbibiro lamang sila.
Kapag nahuli silang nagsisinungaling, sasabihin nilang napilitan lamang silang gawin iyon.
Sa ganitong paraan, naiiwasan nilang harapin ang pananagutan sa kanilang mga ginawa.
Ang paghingi ng tawad ay hindi tanda ng kahinaan. Sa katunayan, nangangailangan ito ng lakas ng loob at pagpapakumbaba.
Hindi nababawasan ang halaga ng isang tao kapag umaamin siya ng pagkakamali.
Mas nagiging kapani-paniwala ang isang tao kapag kaya niyang sabihin na nagkamali siya, humingi ng tawad, at gumawa ng paraan upang hindi na ito maulit.
4. MAHILIG MAGKALAT NG PAGKAKAMALI NG IBA PERO ITINATAGO ANG SARILI NILANG KAPALPAKAN
May mga taong parang nagiging masaya kapag may nalalaman silang pagkakamali ng ibang tao.
Kapag may narinig silang negatibong kuwento, mabilis nila itong ikinukuwento sa mga kaibigan, katrabaho, o kapitbahay.
Minsan, dinadagdagan pa nila ng sariling interpretasyon upang mas maging kapansin-pansin ang kanilang sinasabi.
Ngunit kapag sila ang nasangkot sa kahihiyan, gusto nilang manahimik ang lahat.
Ayaw nilang pag-usapan ang kanilang pagkakamali. Ayaw nilang may magtanong. Ayaw nilang makarinig ng anumang negatibong komento.
Dito makikita ang dobleng pamantayan sa kanilang pag-uugali.
Gusto nila ng pag-unawa kapag sila ang may problema, ngunit hindi nila ibinibigay ang parehong pag-unawa sa kanilang kapwa.
Tandaan natin na ang pagkakamali ng ibang tao ay hindi dapat gawing libangan.
Kung hindi naman makatutulong ang ating sasabihin, mas makabubuting manahimik kaysa makadagdag sa kahihiyan ng isang taong nahihirapan na.
5. HINDI MARUNONG TUMANGGAP NG KRITISISMO
Madaling magsalita kapag ibang tao ang pinupuna. Ngunit kapag bumalik sa kanila ang parehong pagpuna, bigla silang nagagalit.
May mga taong napakahilig magbigay ng payo tungkol sa tamang asal, ngunit kapag sila ang pinayuhan, pakiramdam nila ay inaatake ang kanilang pagkatao.
Kapag may nagtangkang itama sila, maaaring sagutin nila ito ng masasakit na salita.
Minsan, ginagamit pa nila ang edad, posisyon, o karanasan upang ipakitang hindi sila dapat kuwestiyunin.
Ngunit ang pagiging mas matanda, mas mayaman, o mas mataas ang katungkulan ay hindi nangangahulugang hindi na maaaring magkamali.
Lahat tayo ay may kailangang matutunan.
Ang taong bukas sa pagbabago ay marunong makinig kahit hindi komportable ang kanyang naririnig.
Hindi niya kailangang tanggapin ang lahat ng kritisismo, ngunit handa siyang pag-isipan kung may katotohanan dito.
Dahil kung lagi nating iisipin na tayo ang tama, paano pa tayo matututo?
6. GINAGAMIT ANG PAGKAKAMALI NG IBA UPANG MAGMUKHANG MAS MAGALING SILA
May mga taong hindi sapat na maging mahusay sa sarili nilang ginagawa. Kailangan pa nilang iparamdam na mas mababa ang ibang tao.
Kapag may nagtagumpay, naghahanap sila ng kapintasan. Kapag may nagkamali, ginagamit nila itong pagkakataon upang ipakita na mas magaling sila.
Maaari mong marinig sa kanila ang mga salitang, “Kung ako ang gumawa niyan, hindi mangyayari ‘yan.”
O kaya naman, “Sinabi ko na sa iyo, hindi ka talaga marunong.”
Sa halip na tumulong, mas pinipili nilang ipahiya ang taong nagkamali.
Maaaring nagmumula ang ganitong pag-uugali sa kawalan ng kumpiyansa sa sarili, labis na pagmamataas, o nakasanayang pakikipagkompetensiya.
Ngunit hindi kailangang maliitin ang iba upang patunayang may kakayahan tayo.
Ang tunay na mahusay na tao ay hindi natatakot makakita ng ibang taong umaangat.
Mas pinipili niyang magturo kaysa mang-insulto, at tumulong kaysa manira.
7. AYAW NILA NG PANANAGUTAN PERO GUSTO NILANG MANAGOT ANG LAHAT
Ito marahil ang isa sa pinakamahirap pakisamahan sa mga ugali ng taong mapanghusga.
Napakahigpit nila pagdating sa pagkakamali ng iba, ngunit napakaluwag kapag sariling pagkukulang ang pinag-uusapan.
Kapag may nangakong hindi tumupad, agad nilang tinatawag na sinungaling. Pero kapag sila ang hindi nakatupad, umaasa silang maiintindihan sila.
Kapag may nakasakit sa kanilang damdamin, gusto nilang humingi ito ng tawad. Ngunit kapag sila ang nakasakit, inaasahan nilang basta na lamang makakalimutan ang nangyari.
Ang ganitong pag-uugali ay maaaring makasira ng tiwala at respeto.
Hindi sapat na humingi tayo ng pananagutan mula sa ibang tao. Kailangan din nating maging handang managot sa sarili nating mga desisyon.
Ang respeto ay hindi lamang hinihingi. Ipinapakita rin ito sa paraan ng ating pakikitungo sa kapwa.
At ang pagiging mabuting tao ay hindi nasusukat sa dami ng pagkakamaling napupuna natin, kundi sa kung paano natin itinatama ang sarili nating pagkukulang.
PAANO MAKIKITUNGO SA MGA TAONG MAHILIG MANGHUSGA?
Hindi natin kontrolado ang pag-iisip at pananalita ng ibang tao. Ngunit may kapangyarihan tayong piliin kung paano tayo tutugon.
Hindi kailangang patulan ang bawat negatibong komento. Hindi rin kailangang ipaliwanag ang buong buhay sa mga taong hindi naman handang makinig.
Matutong magtakda ng hangganan, lalo na kung paulit-ulit kang minamaliit, pinapahiya, o sinisisi sa mga bagay na hindi mo kasalanan.
Kung maaari, kausapin sila nang mahinahon at ipaliwanag kung paano nakaaapekto ang kanilang pananalita sa iyo.
Ngunit mahalaga ring suriin ang sarili nating asal. Baka sa sobrang pagkapikon natin sa mga taong mapanghusga, hindi natin napapansing nagiging mapanghusga na rin tayo.
Tandaan na mas mahalagang magkaroon ng mabuting pagkatao kaysa magmukhang tama sa paningin ng lahat.
MAIKLING KUWENTO: ANG BABAENG LAGING MAY PUNA SA BUHAY NG IBA
“Ang kapal naman ng mukha ni Liza! May utang na nga, nakabili pa ng bagong cellphone!”
Iyan ang malakas na sinabi ni Aling Nena habang nakaupo sa harap ng kanilang sari-sari store.
Napatingin ang mga kapitbahay sa kanya.
Kilala si Aling Nena sa kanilang barangay bilang babaeng maraming alam tungkol sa buhay ng ibang tao.
Kapag may nag-away na mag-asawa, alam niya agad ang kuwento. Kapag may nawalan ng trabaho, may komento siya. Kapag may nagkamali, hindi nawawala ang kanyang masasakit na salita.
Ngunit may isang bagay siyang ayaw pag-usapan—ang sarili niyang mga pagkukulang.
Isang araw, dumating sa kanilang bahay ang kanyang kaibigang si Aling Rosa.
“Nena, pasensya ka na. Pero kailangan ko na sana iyong limang libong piso na hiniram mo noong nakaraang buwan. Pambayad ko kasi sa gamot ng asawa ko.”
Biglang nagbago ang mukha ni Aling Nena.
“Rosa naman! Alam mong marami rin akong gastusin. Akala mo ba madali ang buhay ko?”
“Naiintindihan ko naman. Pero nangako ka kasing ngayong linggo mo babayaran.”
“Aba, parang pinapahiya mo naman ako! Hindi ba puwedeng maghintay?”
Tahimik na umalis si Aling Rosa.
Hindi alam ni Aling Nena na narinig ng kanyang anak na si Karen ang kanilang pag-uusap.
Kinagabihan, habang naghahapunan sila, nagsalita si Karen.
“Ma, may itatanong po sana ako.”
“Ano iyon?”
“Bakit po kapag may utang ang ibang tao, ang bilis ninyong sabihing walang responsibilidad? Pero kapag kayo ang sinisingil, nagagalit kayo?”
Napatigil si Aling Nena.
“Ano bang alam mo? Huwag kang makialam sa usapan ng matatanda!”
Hindi sumagot si Karen.
Sa halip, inilabas niya ang maliit na kuwaderno na ginagamit ng kanyang ina sa pagtatala ng mga pautang sa tindahan.
“Ma, tingnan ninyo po ito.”
Nakasulat doon ang mga pangalan ng mga kapitbahay na may utang. May mga pangalan na nilagyan pa ng kanyang ina ng salitang “sinungaling” at “walang isang salita.”
“Ma, nasasaktan kayo kapag may nagsasabi sa inyong hindi kayo marunong magbayad. Pero ganiyan din po ang sinasabi ninyo sa ibang tao.”
Natahimik si Aling Nena.
Kinabukasan, nakita niyang dumaan si Liza, ang kapitbahay na kanyang pinagtsismisan.
Bitbit nito ang lumang bag at may hawak na supot ng gamot.
“Liza, sandali.”
“Opo, Aling Nena?”
“Pasensya ka na, pero akala ko bumili ka ng bagong cellphone?”
Ngumiti nang bahagya si Liza.
“Ah, hindi po. Ipinahiram lang po iyan ng kapatid ko. Kailangan ko kasi para sa online na trabaho. Nag-iipon po ako para mabayaran ang mga utang namin at maipagamot si Mama.”
Parang may kumurot sa dibdib ni Aling Nena.
Buong akala niya ay nagwaldas ng pera si Liza, ngunit iba pala ang katotohanan.
Naalala niya ang lahat ng masasakit na salitang sinabi niya tungkol dito.
Kinahapunan, pinuntahan niya ang bahay ni Aling Rosa.
“Rosa, pasensya ka na sa sinabi ko kahapon. Tama ka. Nangako akong magbabayad, at responsibilidad kong tuparin iyon.”
Iniabot niya ang dalawang libong piso.
“Ito muna ang kaya ko ngayon. Kung papayag ka, ibibigay ko ang natitira sa susunod na linggo.”
Napangiti si Aling Rosa.
“Salamat, Nena. Hindi ko naman gustong makipag-away. Kailangan ko lang talaga ang pera.”
Pag-uwi ni Aling Nena, nakita niya si Karen na naglilinis ng mesa.
“Anak,” mahina niyang sabi, “salamat sa pagpapaalala mo sa akin.”
“Bakit po, Ma?”
“Dahil minsan, sa sobrang pagtingin natin sa mali ng iba, nakakalimutan na nating tingnan ang sarili natin.”
Ngumiti si Karen at niyakap ang kanyang ina.
Mula noon, hindi naman naging perpekto si Aling Nena. May mga pagkakataon pa ring natutukso siyang makisali sa tsismisan.
Ngunit kapag may naririnig siyang negatibong kuwento tungkol sa iba, natututo na siyang magtanong muna bago manghusga.
At kapag siya ang nagkakamali, unti-unti na niyang natututunang sabihin ang mga salitang dati ay napakahirap para sa kanya.
“Pasensya na. Nagkamali ako.”
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag manghusga kung hindi alam ang buong kuwento. Hindi lahat ng nakikita o naririnig natin ay nagpapakita ng tunay na pinagdaraanan ng isang tao.
- Ang pagkakamali ng iba ay hindi dahilan upang maliitin sila. Mas makabubuting tumulong at umunawa kaysa manghiya.
- Matutong umamin kapag nagkamali. Ang paghingi ng tawad ay nagpapakita ng lakas ng loob at pagiging responsable.
- Huwag magkaroon ng dobleng pamantayan. Kung gusto nating maintindihan tayo ng iba, dapat handa rin tayong umintindi.
- Mas mahalagang baguhin ang sarili kaysa bantayan ang pagkukulang ng kapwa. Walang saysay ang pagiging mahusay sa pagpuna kung hindi naman natin kayang itama ang sariling asal.
- Hindi kailanman huli ang lahat upang magbago. Ang taong handang tumanggap ng pagkakamali ay may pagkakataong maging mas mabuting tao.
HULING PAALALA: Bago mo husgahan ang pagkakamali ng ibang tao, alalahanin mong may mga pagkakataon ding nagkulang ka, nagkamali ka, at nangailangan ka ng pang-unawa.
Dahil sa bandang huli, hindi ang taong maraming napansing mali sa kapwa ang tunay na kahanga-hanga, kundi ang taong marunong kumilala sa sariling pagkakamali at may pagpapakumbabang itama ito.
