10 Pagkaing Puwedeng Magpalala ng Acid Reflux sa Seniors (No. 3 Madalas!)

“Ma, bakit daw ayaw n’yo nang kumain ng paborito n’yong spaghetti?” tanong ni Noel habang pinupunasan ang mesa.

“Eh anak,” napapangiwing sagot ni Lola Naty, 72,
“Kapag kumain ako niyan, siguradong may kasunod na—
ang hapdi sa dibdib, parang may umaakyat na apoy sa lalamunan.
Akala ko nga atake na sa puso nung una, ’yun pala ACID REFLUX lang daw, sabi ni Dok.”

Kung senior ka at madalas mong maramdaman ang:

• hapdi sa dibdib (heartburn),
• maasim na lasa sa bibig,
• parang may umaakyat na hangin o pagkain sa lalamunan,
• ubo sa gabi o paos na boses,

malaki ang tsansang may acid reflux o GERD (gastroesophageal reflux disease) ka.

At sa edad na 60+, mas pabor ang kondisyon:

• mas mabagal na panunaw,
• mas mahina na ang muscle sa may itaas ng tiyan (esophageal sphincter),
• mas marami nang iniinom na gamot,
• minsan mas madalas pa ang pagpupuyat at pagkakape.

Pero ito ang madalas hindi napapansin:
may mga pagkaing araw-araw mong kinakain na puwedeng nagpapalala ng acid reflux mo—
lalo na kung hindi lang isa kundi sabay-sabay.

Hindi ibig sabihin bawal na habambuhay,
pero kung madalas kang sinusumpong,
mahalagang kilalanin ang mga trigger.

Narito ang 10 pagkaing puwedeng magpalala ng acid reflux sa seniors
(’yung No. 3, halos lahat ng lola’t lolo nagugulat na kasama pala!).

1. Maaanghang na Pagkain (Sili, Chili Sauce, Maanghang na Ulam)

Si Lolo Ben, 75, hindi raw kumakain kung walang:

• siling labuyo,
• chili oil,
• o maanghang na sawsawan.

“Para akong walang gana pag hindi pawis sa anghang,” sabi niya.

Pero tuwing gabi, reklamo niya:

• mainit ang dibdib,
• parang nasusunog ang lalamunan,
• at minsan inuubo pa kapag humihiga.

Ang maanghang na pagkain ay:

• puwedeng makairita sa lining ng lalamunan at sikmura,
• nagpapataas ng sensasyon ng hapdi kapag may reflux,
• at sa iba, pwedeng mag-trigger mismo ng atake ng acid reflux.

Lalo na kung:

• maanghang na,
• mamantika pa (e.g., Bicol express, spicy fried chicken, dynamite, etc.).

Puwede bang kumain pa rin?

• Kung kaya ng tiyan mo, konti lang at huwag araw-araw.
• Mas iwasan sa gabi; kung matik kang sinusumpong, baka kailangan talagang bawasan o limitahan sa “tikim-tikim” lang.
• Obserbahan ang sarili:
  • kung bawat maanghang = siguradong hapdi sa dibdib,
    malinaw na trigger mo na ’yan.

---

2. Pritong Pagkain at Malalalang Mantika (Lechon, Crispy Ulam, Chicharon)

Paborito ng maraming senior:

• pritong manok,
• pritong isda,
• lumpiang prito,
• lechon kawali,
• chicharon,
• crispy pata.

Sarap nga naman. Pero para sa may acid reflux:

• Ang mamantika at matatabang pagkain ay:
  • pinapabagal ang panunaw,
  • pinaparelax ang muscle sa itaas ng tiyan (LES) na dapat nakasara,
  • kaya mas madaling umakyat ang asido pa-lalamunan.

Dumadagdag pa:

• pag sobrang dami ng kinain,
• tapos higa agad sa sofa o kama—
  parang pinipiga mo ang tiyan mo pataas.

Anong puwedeng gawin?

• Bawasan ang:
  • deep-fried,
  • crispy,
  • laking mantika na luto.
• Piliin ang:
  • inihaw, pinasingawan, nilaga,
  • o ginisa sa kaunting mantika lang.
• Kung kakain ng pritong ulam:
  • maliit na portion,
  • iwas sabay sa softdrinks at dessert,
  • huwag sa bandang gabi.

3. Kape at 3-in-1 Coffee – Oo, Madalas Ito!

Ito na ’yung No. 3 na madalas…
at madalas ding hindi matanggap ng maraming lolo’t lola. 😅

“’Wag mo nang galawin ang kape ko!” sabi ng marami.
Pero kung tatanungin:

• Sino ang laging may hapdi sa sikmura?
• Sino ang tuloy-tuloy ang asim sa dibdib?
• Sino ang hindi makatulog sa gabi, may ubo pa?

Madalas, mahilig din sa kape.

Bakit kape ay pwedeng magpalala ng acid reflux?

• Ang caffeine sa kape ay:
  • puwedeng magpa-relax sa LES (’yung “pinto” sa pagitan ng sikmura at lalamunan),
  • puwedeng magpabilis ng asido.
• Ang 3-in-1 na kape:
  • may kape na,
  • may asukal pa,
  • may creamer (taba) pa.
    Combo na pampagising ng asido.

Hindi ito pare-pareho sa lahat.
May seniors na kaya naman ang 1 tasang mahina sa umaga.
Pero may iba na kahit kalahating tasa lang,
sunod-sunod na ang heartburn.

Anong puwedeng gawin kung hindi kayang talikuran ang kape?

• Una, kausapin si Dok kung puwede ka pa bang kumape at gaano karami.
• Puwedeng:
  • 1 maliit na tasa lang sa umaga,
  • huwag na sa hapon at gabi.
• Subukan ang:
  • mas mahina ang timpla,
  • konting gatas lang, mas konti o walang asukal,
  • iwas sabay sa pritong pagkain.
• Kung napansin mong tuwing magkakape ka = siguradong may reflux,
  baka kailangan mo talagang maghanap ng kapalit:
  • maligamgam na tubig,
  • herbal tea na walang caffeine (kung ok kay Dok),
  • salabat na hindi matamis.

---

4. Citrus at Maaasim na Prutas at Juice (Kalamansi, Dalandan, Orange, Pineapple)

“Para sa vitamin C ko,” sabi ni Lola, habang umiinom ng
malamig na orange juice… pagkatapos kumain ng pritong manok.

Ilang minuto pa lang, reklamo na:

• “Ang asim sa lalamunan.”
• “Parang umaakyat ’yung kinain ko.”

Ang citrus fruits at juices (kalamansi, lemon, dalandan, orange, pineapple, etc.) ay:

• maaasim na talaga (acidic),
• puwedeng makairita sa lining ng lalamunan,
• lalo na kung may reflux na.

Hindi man sila direktang “nagpapataas” agad ng asido sa sikmura,
pero kung may tumatagas nang acid pa-lalamunan,
mas ramdam ang hapdi kapag maaasim ang dumaan.

Lalo na kung:

• iniinom ito nang walang laman ang tiyan,
• malamig at mabilis inumin,
• o sinabayan pa ng maanghang at pritong pagkain.

Anong puwedeng gawin?

• Kung napapansin mong sumasakit ang sikmura o lalamunan
  tuwing citrus juice (lalo na sa umaga), limitahan na.
• Mas piliin ang:
  • prutas na hindi sobrang asim (e.g., saging, papaya – kung ok sa asukal at payo ni Dok),
  • at maliit na portion lang.
• Huwag gawing araw-araw na panimula ng umaga ang puro kalamansi juice, lalo na kung may history ka na talaga ng acid reflux.

5. Kamatis at Tomato-Based na Ulam (Sauce, Ketchup, Pasta, Menudo)

Si Lola Naty, tulad ng maraming senior, paborito ang:

• menudo,
• afritada,
• spaghetti,
• pancit na maraming ketchup,
• itlog na may banana ketchup.

Pero halos lahat ’yan, may:

• kamatis,
• tomato sauce,
• o ketchup.

Ang kamatis at tomato products ay:

• may natural na acidity (asim),
• puwedeng mag-trigger o magpalala ng heartburn sa mga may reflux,
• lalo na kung sabay sa dami at taba.

Kapag lumabas na ang asido pa-lalamunan,
ang pagkaing maasim gaya ng tomato ay lalong nagpapahirap sa pakiramdam.

Anong puwedeng gawin?

• Hindi kailangang tanggalin ang kamatis habambuhay,
  pero kung palagi kang may reflux:
  • bawasan ang dami ng tomato sauces,
  • iwas sa sobrang sawsawang ketchup.
• Huwag kumain ng:
  • sobrang saucy (spaghetti, menudo) sa bandang gabi,
  • at huwag nang sabayan ng softdrinks.
• Obserbahan:
  • kung tuwing tomato-based ang ulam = hapdi lalamunan?
    Baka trigger mo talaga ito at kailangang limitahan.

---

6. Tsokolate at Matatamis na Choco Drinks

“Pampa-relax lang, anak, isang tasang mainit na tsokolate bago matulog.”

Mukhang harmless, pero para sa may acid reflux:

• Ang chocolate (lalo na dark chocolates at cocoa drinks) ay:
  • may caffeine at theobromine,
  • puwedeng magpa-relax ng LES,
  • may taba rin depende sa gatas at halo.
• Ang choco drinks na may gatas pa at asukal:
  • dagdag sa volume sa tiyan,
  • dagdag sa “bigat” na kailangang tunawin.

Kaya minsan:

• sarap ng tsokolate sa bibig,
• pero ilang minuto pa lang,
  • asim sa esophagus,
  • hapdi sa dibdib,
  • hirap humiga nang diretso.

Anong puwedeng gawin?

• Iwasan ang tsokolate at choco drinks sa gabi kung alam mong sensitive ka.
• Kung gusto mo pa rin:
  • maliit na portion lang,
  • hindi araw-araw,
  • at mas mainam sa araw kaysa bago matulog.
• Kung may malalang reflux, minsan pinapayo na talagang bawasan nang husto ang chocolate.

7. Softdrinks at Iba pang Carbonated Drinks

Ito, classic kalaban ng tiyan:

• softdrinks (cola, orange, etc.),
• carbonated water na may flavor,
• ilang “sparkling juice” o soda.

Ang mga inuming may bula ay:

• may carbonation – hangin o gas,
• puwedeng magpalobo ng tiyan,
• puwedeng magdulot ng:
  • pagdighay na may kasamang asido,
  • increased pressure sa tiyan kaya mas tumutulak pataas ang acid.

Dagdag pa:

• softdrinks ay:
  • mataas sa asukal,
  • may caffeine (lalo na dark cola),
  • acidic na rin.

Triple combo:

• asukal + caffeine + carbonation =
  pabor kay reflux, talo si senior.

Anong puwedeng gawin?

• Kung ma-acid reflux ka, pinakamainam ay huwag nang gawing araw-araw ang softdrinks.
• Kung hindi maiwasan sa handaan:
  • maliit na baso lang, sip-sip lang, hindi bottomless,
  • huwag i-partner sa sobrang taba at maanghang.
• Sa pang-araw-araw,
  • tubig pa rin ang pinakamagandang inumin,
  • o herbal tea na walang tamis (kung aprub kay Dok).

---

8. Gatas, Ice Cream at Ilang Dairy Products

Nakakagulat para sa iba ito.

Maraming senior ang sinasabing:

“Akala ko nga pampakalma sa sikmura ang gatas?”

Sa ilang tao, oo—pansamantala.
Pero para sa iba, lalo na may reflux o lactose intolerance:

• Ang gatas (lalo na full cream) ay:
  • may taba,
  • pwedeng magpabagal ng panunaw,
  • tapos padagdagan pa ng asido pag tinunaw.
• Ang ice cream:
  • taba + asukal + lamig,
  • pabor sa panandaliang sarap,
  • pero posible sa heartburn mamaya.

May iba pang dairy tulad ng:

• cream-based sauces,
• sobrang cheesy dishes,

na pwedeng maging mabigat sa sikmura.

Anong puwedeng gawin?

• Obserbahan sarili mo:
  • napapansin mo bang sumasakit ang dibdib o sikmura pagkatapos ng gatas o ice cream?
• Kung oo:
  • limitahan ang dami,
  • iwas sa gabi,
  • at itanong kay Dok kung maaari kang lumipat sa lactose-free o ibang alternative.
• Huwag ding gawing gabing-gabi ang pag-inom ng gatas na isang malaking baso tapos higa agad.

9. Bawang at Sibuyas (Lalo na Kapag Hilaw o Sobrang Dami)

Sa kusina ng Pinoy, halos lahat may:

• bawang,
• sibuyas,
• minsan hilaw sa sawsawan, salad, kilawin, etc.

May health benefits sila, oo,
pero tandaan: kung may acid reflux ka na,
pwede rin silang maging irritant sa ilan.

Ang sibuyas, lalo na:

• may mga sangkap na pwedeng magpabagal ng pag-empty ng tiyan,
• pwedeng mag-trigger ng heartburn sa ilan.

Ang bawang, kapag hilaw at marami:

• pwedeng makairita sa lining ng sikmura at lalamunan.

Hindi ito problemado sa lahat ng tao,
pero sa ilan, mapapansin nila:

“Basta kinain ko ’yung ensaladang may hilaw na sibuyas, siguradong may kasunod na asim at hapdi.”

Anong puwedeng gawin?

• Gamitin pa rin ang sibuyas at bawang,
  pero bilang pampalasa, hindi gulay na sangkatutak ang dami.
• Iwasan ang:
  • hilaw na sibuyas kung napapansin mong sumasama ang pakiramdam mo pagkatapos.
• Siguruhing:
  • luto nang maigi ang sibuyas at bawang bago kainin.

---

10. Matatamis na Desserts at Tinapay na Puting Harina (Cake, Ensaymada, Donut, Pandesal)

“Konting cake lang naman, pangmerienda.”
“Isang ensaymada lang, tapos kape.”

Ang mga matatamis at puting-harina na pagkain:

• cake,
• mamon,
• puto,
• bibingka,
• donut,
• ensaymada,
• pandesal na sandamakmak ang palaman,

ay:

• madaling maparami (kasi “malambot”),
• mabilis napupuno ang tiyan,
• taas-baba ang asukal sa dugo,
• puwedeng magpabigat ng tiyan at mag-trigger ng reflux—
  lalo na kung sinabayan pa ng:
  • kape,
  • softdrinks,
  • o gatas.

Kapag busog na busog ka sa matatamis:

• mapapa-“burp” ka,
• at kadalasan, kasabay na umaakyat ang asim.

Anong puwedeng gawin?

• Huwag gawing araw-araw na meryenda si cake at donut.
• Kung gusto mo, maliit na portion lang at mas mabuti sa umaga o hapon, hindi bago matulog.
• Sabayan ng tubig,
  hindi softdrinks o kape pa.
• Puwede ring palitan paminsan-minsan ng:
  • prutas (tamang portion),
  • kamote,
  • o mani (hindi maalat, tamang dami).

Paano Malalaman Kung Alin Talaga ang Trigger Mo?

Hindi pare-pareho ang katawan,
lalo na sa edad na 60+.

May senior na hindi hiyang sa kape,
pero okay lang sa kamatis.
Meron namang konting tsokolate lang,
hapo na agad sa heartburn.

Gawin ito:

1. Magtala sa maliit na notebook:
   • anong kinain mo,
   • anong oras,
   • at anong sintomas ang naramdaman mo pagkatapos (hapdi, asim, hilo, kabag).
2. Gawin ito ng 1–2 linggo.
   • Makikita mo kung alin ang laging kasama tuwing may atake.
3. Kapag nakilala mo na ang “Top 3–5 trigger foods” mo,
   • unti-unti mo silang bawasan o iwasan,
   • lalo na sa gabi.

At tandaan:

👉 Kung may matinding pananakit sa dibdib,
hirap huminga,
biglang pawis na malamig,
o sakit na umaabot sa braso o panga —
MAG-ER O MAGPATINGIN AGAD.
Hindi lahat ng “hapdi sa dibdib” ay reflux; pwedeng puso na ’yan.

---

Sa huli, gaya ni Lola Naty,
na unti-unting binawasan ang:

• kape,
• maanghang,
• tomato pasta,
• at softdrinks sa gabi,

unti-unti ring:

• humupa ang init sa dibdib,
• nabawasan ang gabing hindi makatulog dahil sa asim,
• at mas gumaan ang pakiramdam.

Sabi niya kay Noel:

“Hindi naman pala ibig sabihin na bawal na lahat.
Kailangan ko lang palitan ang oras, dami, at paborito.
Hindi puwedeng masarap lang—
dapat kaya rin ng sikmura ko.”

Kung senior ka na,
maaari mo pa ring ma-enjoy ang pagkain—
pero mas magiging masarap ito kapag alam mong hindi ka magdurusa pagkatapos kumain.

Sa bawat:

• pagkaing binabawasan,
• basong softdrinks na napalitan ng tubig,
• kape sa gabi na napalitan ng maligamgam na tubig,

unti-unti mong binibigyan ng pahinga ang lalamunan at sikmura mo.

At bawat gabing nakakatulog ka nang hindi ginising ng asim at hapdi,
ay paalala na:

“Oo, may acid reflux ako, pero kaya kong tulungan ang sarili ko—
isang plato, isang desisyon, isang araw sa bawat kain.”