❗Ito ang Lihim na Dahilan Bakit Biglang Nanghihina ang mga Senior – Paano Ito Labanan!
“Ma, bakit parang ang bigat ng lakad n’yo ngayon?”
Napahinto si Jenny nang makita ang nanay niyang si Lola Mercy, 74, na dati’y kayang maglakad papuntang sari-sari store nang walang kahirap-hirap. Pero nitong mga nakaraang linggo, iba na.
Pag-akyat ng dalawang baitang sa hagdan, hingal na hingal.
Pag-angat ng kaldero, nanginginig ang braso.
Minsan, kahit kakagising lang, sinasabi niya:
“Parang nanghihina na talaga ako… siguro tanda na ‘to.”
Pero napansin ni Jenny: hindi ito yung unti-unting hina na normal sa edad.
Parang biglaan. Parang may “switch” na na-off sa katawan ni Mama.
Isang gabi, naupo sila sa mesa. Dahan-dahang nagsalita si Jenny:
“Ma, hindi ako mapalagay. Hindi normal ‘tong biglang panghihina n’yo. May dahilan ‘yan. Hindi lang dahil ‘matanda na’.”
At doon nagsimula ang paghahanap nila sa “lihim na dahilan” ng biglang panghihina ni Lola Mercy — at kung paano nila ito unti-unting nilabanan.
Hindi Laging “Matanda na Kasi” – May Dahilan ang Panghihina
Maraming senior ang sanay magsabi ng:
- “Mahina na ako, edad na.”
- “Normal lang sa ganitong taon.”
- “Tanggap ko na, matanda na eh.”
Pero ang totoo, may mga partikular na dahilan kung bakit biglang nanghihina ang isang senior. At kapag nakita ang dahilan, mas may laban kayo.
Hindi natin tatalakayin dito ang malalalim na medikal na detalye, pero pag-uusapan natin ang tatlong madalas na “lihim na salarin” sa biglang panghihina — at mga praktikal na hakbang na puwedeng gawin ng pamilya at ng senior mismo.
Lihim na Dahilan #1: Kulang sa Totoong Nutrisyon (Pero Akala Busog)
Si Lola Mercy, mahilig sa kape at tinapay.
Umaga: kape + tinapay.
Tanghali: konting kanin, konting ulam.
Gabi: biscuit, minsan instant noodles.
“Busog naman ako ah,” sabi niya. Oo, busog sa tiyan. Pero ang problema:
- kulang sa protina (pampalakas ng kalamnan)
- kulang sa iron at B-vitamins (pang-lakas ng dugo at enerhiya)
- kulang sa prutas at gulay (pampatibay ng katawan at immunity)
Kaya dahan-dahang nanghina ang mga kalamnan.
Isang araw, napansin ni Jenny: ang simpleng paglakad sa palengke, parang marathon na kay Mama.
Sa mga senior, kapag kulang sa protina at tamang kain, puwedeng mangyari ang:
- pagnipis ng muscles (sarcopenia)
- mas madaling pagod at panghihina
- mas mataas na risk ng pagkadulas at pagkabali
Simpleng Laban:
Hindi kailangang mahal o bongga ang pagkain. Ang target sa bawat kain:
May konting protina + konting gulay o prutas.
Mga halimbawa:
- Almusal: lugaw o oatmeal + itlog / sardinas + kaunting gulay
- Tanghali: ½ tasang kanin + isda o manok + gulay (malunggay, pechay, kangkong)
- Meryenda: saging, peras, o taho (konti arnibal)
- Gabi: sopas na may gulay at kaunting karne / isda
At pinakaimportante: huwag hayaan na kape at tinapay lang palagi.
Busog sa tiyan, pero gutom sa nutrisyon ang katawan.
Lihim na Dahilan #2: Sobrang Pagkakakulong at Kawalan ng Galaw
Nang mag-umpisa ang mga ulan at naging malamaig ang panahon, si Lola Mercy ay bihira nang lumabas. Dati, ang lakad sa kanto ay araw-araw. Ngayon, sa loob na lang ng bahay. Nakaupo sa sofa, nood TV. Minsan tatayo para sa banyo, tapos balik upo.
Makalipas ang ilang linggo:
- sumasakit na ang likod
- naninigas ang tuhod
- at higit sa lahat: pakiramdam niya ang hina-hina na niya
Parang kakaiba, ‘no? Walang masyadong ginagawa, pero laging pagod.
Doon ipinaliwanag ng doktor sa kanila:
“Kapag hindi gumagalaw ang kalamnan, mas mabilis itong humihina. Parang goma na hindi ginagamit — tumitigas, natutuyo.”
Sa seniors, ang kawalan ng galaw (sedentary lifestyle) ay tahimik na kalaban. Inaagaw nito ang:
- lakas ng muscle
- tibay ng buto
- ganda ng sirkulasyon
- at pati na mood
Simpleng Laban:
Hindi kailangang gym. Ang kailangan ay galaw na kayang gawin, araw-araw.
Puwede itong:
- 10–15 minutong lakad sa loob ng bahay o sa bakuran
- “Marching in place” sa sala habang nanonood ng TV
- simple arm raises, heel raises, at ankle circles habang nakaupo
Sa routine ni Lola Mercy, ginawa ni Jenny ito:
- Gumising, inom ng tubig, 5 minutong stretching.
- Pagkatapos mag-almusal, 10 minutong lakad sa loob ng bahay (ikot sa sala-kusina).
- Hapon, 5–10 minutong simpleng ehersisyo habang nakaupo: tapak-tapak, angat-paa, ikot-kamay.
Pagkalipas ng ilang linggo, napansin nilang:
“Ma, hindi na kayo hingal agad paglakad ah.”
Ngumiti si Lola: “Oo nga, parang nabubuhay ulit ‘yung tuhod ko.”
Lihim na Dahilan #3: Pagod ang Isip at Pusong Mabigat (Emotional at Mental Fatigue)
Tahimik lang si Lola Mercy, pero sa notebook niya, nakasulat pala:
- “Nag-aalala ako sa mga apo ko.”
- “Baka maging pabigat ako sa anak ko.”
- “Takot ako magkasakit nang malala.”
Hindi laging pisikal ang dahilan ng panghihina. Minsan, pagod ang isip at puso.
Ang senior na:
- laging nag-iisa
- walang nakakausap
- walang outlet sa takot at lungkot
…ay puwedeng makaramdam ng matinding panghihina, kahit normal ang lab test.
Ang bigat sa loob ay pwedeng maging:
- kawalan ng gana kumain
- ayaw kumilos
- ayaw maligo, ayaw makipag-usap
- laging pagod, laging nakahiga
Simpleng Laban:
Hindi lahat malulunasan ng gamot. Minsan, ang kailangan ay:
- Oras at pakikinig. Kahit 15–30 minuto araw-araw na kwentuhan.
- Pakiramdam na may silbi pa. Pahawakan ng simpleng gawain:
- “Ma, kayo na po magbantay ng sinaing.”
- “Lo, kayo na po bahala magdilig ng halaman.”
- Munting saya.
- video call sa apo
- pakikinig ng paboritong lumang kanta
- pagbalik sa hobby: pagtahi, pagsulat, pag-aalaga ng halaman
Nang tinanong ni Jenny si Mama niya:
“Ma, ano bang gusto niyong gawin dati na hindi niyo na nagagawa?”
Sabi ni Lola Mercy: “Na-miss ko yung magsulat ng kuwento sa notebook ko.”
Bumili si Jenny ng bagong notebook at ballpen. Araw-araw, pinasulat niya si Mama ng kahit 5–10 pangungusap tungkol sa araw niya. Unti-unti, napansin nila:
- mas sumisigla ang mukha ni Lola
- mas may gana siyang kumain
- mas nababawasan ang bigat ng loob
Kapag gumagaan ang puso at isip, lumalakas din ang katawan.
Kailan Dapat Magpatingin Agad?
Bagama’t marami sa panghihina ng senior ay galing sa nutrisyon, kakulangan sa galaw, at emosyonal na bigat, may mga sitwasyon na hindi pwedeng ipagpaliban:
Magpatingin agad kung:
- biglang hindi makatayo o makalakad
- may kasamang hirap huminga, pananakit ng dibdib, pamamanhid, o pamimilog ng mukha
- biglang malabo ang paningin o hirap magsalita
- sobrang hilo o nahimatay
- may lagnat, matinding ubo, o Paulit-ulit na pagtatae/ pagsusuka
Mas mabuti nang maagapan kaysa magsisi sa huli.
Paano Tuluyang Nilabanan ni Lola Mercy ang Panghihina?
Hindi isang araw ang milagro. Pero sa pagsasama-sama ng maliliit na hakbang:
- inayos ang pagkain
- dinagdagan ang galaw
- inalagaan ang pag-iisip at damdamin
- at nagpa-check kung kailan kinakailangan
…unti-unting bumalik ang lakas niya.
Hindi na niya kayang tumakbo gaya noong 30 siya, pero kaya na niyang:
- maglakad sa labas nang hindi agad hingal
- magluto ng ulam na paborito ng mga apo
- sumabay sa kwentuhan sa hapag-kainan nang hindi lutang sa pagod
At nang minsang tanungin siya ni Jenny:
“Ma, ano na pakiramdam n’yo ngayon kumpara dati?”
Ngumiti si Lola Mercy at sinabing:
“Hindi na ako parang kandilang nauupos.
Ngayon, parang may bagong sindi araw-araw—kahit konti, tuloy-tuloy.”
Ang lihim na dahilan ng biglang panghihina ng maraming senior ay hindi lang “edad” — kundi kakulangan sa tamang nutrisyon, galaw, at pag-aalaga sa loobin.
Kapag sabay-sabay nating inasikaso ang tatlong ito, mas may laban ang mga mahal nating senior… at pati ikaw, sa sarili mong pagtanda.
