Mga Senior, Ingat sa 4 na Pagkaing “Acidic” – Nagpapalala Pala ng Iyong Arthritis at Rayuma!

Isang umaga, nagkita sina Lola Beng (68) at Lola Cora (70) sa tindahan. Pareho silang may reklamo:

“Ay naku, Cora, ang tuhod ko parang di na akin! Ang sakit pagbangon.” – sabi ni Lola Beng.
“Ako rin! Lalo na kagabi, pagkatapos kumain ng sinigang, pakiramdam ko namaga lalo ang tuhod at daliri ko.” – sagot ni Lola Cora.

Habang nagkukuwentuhan, napansin nila:
tuwing may maaasim sa ulam o inumin, parang mas nananakit ang kasu-kasuan kinabukasan.

Sabi ni Lola Beng:

“Baka sa edad lang ‘yan.”

Pero nang minsan magpatingin sila sa rheumatologist, tinanong sila ng doktor:

“Napapansin n’yo bang may mga PAGKAIN o INUMIN na parang nagti-trigger ng sakit ng tuhod, daliri, o paa? Lalo na ‘yung maaasim, sobrang tamis, sobrang alat?”

Doon sila natahimik.
Oo nga naman.

Arthritis at “Acidic” na Pagkain – Ano ang Koneksyon?

May iba’t ibang uri ng arthritis:

• Osteoarthritis – “kinakalawang” ang kasu-kasuan dahil sa pagnipis ng cartilage.
• Rheumatoid arthritis – autoimmune, kung saan immune system mismo ang umaatake sa joints.
• Gout (gouty arthritis) – dahil sa sobrang uric acid na nagiging kristal sa kasu-kasuan, kadalasan sa hinlalaki ng paa.

Maraming senior ang naniniwalang:

“Basta acidic na pagkain, masama sa arthritis.”

Hindi ganoon kasimple ang siyensiya, pero may katotohanan sa obserbasyon ng maraming pasyente:
👉 Meron talagang pagkaing “acidic” o maaasim / nakaka-acidic reaksyon sa katawan na nakakapagpalala ng pamamaga (inflammation) o nagti-trigger ng rayuma at gout, lalo na kung:

• sobra ang dami,
• araw-araw,
• at may kasabay pang ibang problema (diabetes, mataas na uric acid, mahina ang kidney, etc.).

Importante:

• Hindi pare-pareho ang trigger ng lahat.
• Ang layunin natin dito: kilalanin ang 4 na karaniwang “acidic” na pagkain/ inumin na dapat bantayan ng mga senior na may arthritis at rayuma.
• Hindi para takutin, kundi para turuan mag-ingat at mag-observe sa sariling katawan.

1. Maaasim na Prutas at Juice (Citrus, Pineapple, at Iba Pa)

Paborito ni Lola Cora ang:

• orange juice,
• pineapple juice,
• calamansi juice,

lalo na kapag mainit ang panahon.
“Healthy daw,” sabi niya.

Pero napansin niya:
tuwing gabi na sumosobra ang maaasim, kinabukasan:

• mas masakit ang kasu-kasuan sa kamay,
• mas namamaga ang tuhod,
• at minsan sumasabay pa ang hyperacidity o pananakit ng sikmura.

Bakit pwedeng makaapekto?

• Ang citrus fruits (orange, dalanghita, kalamansi) at pineapple ay natural na acidic.
• Sa karamihan ng tao, okay lang ito sa tamang dami.
• Pero sa ilang may arthritis, lalo na kung may gout at hyperacidity,
  – napapansin nilang kapag sobrang asim at sobrang dami,
  👉 mas lumalala ang pakiramdam ng kasu-kasuan.

Hindi dahil “bawal na bawal” ang prutas,
kundi dahil:

• kung juice na puro asim at asukal,
• araw-araw,
• malaking baso pa,

puwede nitong:

• palalain ang inflammation,
• magpataas ng asukal sa dugo,
• at mag-trigger ng kirot sa joints sa ilang tao.

Mas maingat na gawin

• Kung may arthritis o gout:
  • Piliin ang buong prutas kaysa puro juice.
  • Mas maliit na portion, huwag araw-araw at sangkatutak.
  • Iwasan ang powdered juice na sobrang tamis at maasim.
• Kung may hyperacidity o GERD:
  • mas lalong maghinay-hinay sa sobrang maaasim, lalo na sa gabi.

Hindi kailangan tuluyang magpaalam sa orange o kalamansi –
pero huwag gawing araw-araw at sobra, lalo na kung napapansin mong sumasakit ang rayuma mo pagkatapos.

2. Kamatis, Ketchup, at Tomato-Based na Ulam

Maraming Pilipino ang hindi mabubuhay nang walang:

• kamatis sa umaga,
• ketchup sa pritong pagkain,
• menudo, afritada, spaghetti, at iba pang luto na may tomato sauce.

Si Mang Tony (66) ay may gout at osteoarthritis.
Paborito niya ang:

• tinapay na may kamatis,
• menudo,
• pasta na maraming sarsa,
• at ketchup sa halos lahat ng prito.

Napansin niya:
kapag sunod-sunod ang “may kamatis” na ulam,
sumasakit nang husto ang:

• tuhod,
• daliri,
• at minsan pati sakong at bukong-bukong.

Ano ang kinalaman nito?

• Ang kamatis ay kabilang sa tinatawag na nightshade family (kasama ang talong, sili at patatas).
• Hindi lahat, pero may ilang tao na nagsasabing sumasama ang arthritis nila kapag maraming kamatis o tomato-based food.
• Ang ketchup at maraming tomato sauce ay:
  • pwedeng mataas sa asin,
  • mataas din sa asukal,
  • at may preservatives pa –
    👉 lahat ito pwedeng magpalala ng pamamaga (inflammation) sa katawan.

Uy, tandaan ha:
Hindi sinasabi ng siyensya na “bawal sa lahat” ang kamatis.
Pero maraming pasyente ang nag-o-observe na:

“Kapag naparami ang kamatis at ketchup ko, sumasakit ang kasu-kasuan ko.”

Mas maingat na gawin

• Obserbahan ang sarili.
  • Kapag may flare ng arthritis, tanungin:“Ang ulam ko ba kahapon puro may kamatis/ketchup?”
• Kung napansin mong trigger ito sa’yo:
  • bawasan ang dalas (huwag araw-araw),
  • piliin ang mas sariwang luto at hindi sobrang tamis na sarsa,
  • huwag ibaha ang ketchup sa bawat piraso ng pagkain.

3. Maaasim at Sobrang Asin na Ulam (Sinigang, Paksiw, Adobo na Binaha sa Suka, Atsara, Pickles)

Ito naman ang paborito ni Lola Beng:

• sinigang na sobrang asim,
• paksiw na isda,
• adobo na “suka pa more”,
• atsara sa lahat ng pritong pagkain,
• pickles at kilawin kung may handaan.

Kapag tiningnan mo ang pagkain niya – halos lahat may:

• suka,
• maasim na pampalasa,
• at kadalasan, maalat din.

Bakit ito pwedeng magpalala ng arthritis?

1. Acidic at maaasim
   • Ang sobrang suka at maaasim na sabaw ay pwedeng magpalala ng hyperacidity at problema sa tiyan.
   • Kapag mainit na rin ang tiyan, minsan sumasabay ang pakiramdam ng kasu-kasuan – lalo na kung overall diet mo ay inflammatory (maalat, mamantika, matatamis).
2. Madalas kasabay ay sobrang asin
   • Ang sinigang, adobo, paksiw, atsara at pickles ay kadalasang:
     • mataas sa asin (sodium),
     • minsan mataas din sa preserved meat o processed ingredients.
   • Ang sobrang asin ay:
     • pwedeng magdulot ng pamamaga (manas),
     • pagtaas ng blood pressure,
     • at sa ilang pag-aaral, pwedeng magpalala ng inflammatory reactions sa katawan.
   • Kapag laging namamaga ang kamay at paa,
     – mas masakit din ang kasu-kasuan sa may arthritis.
3. Impact sa kidney
   • Sa seniors na may problema na sa bato,
     – ang sobrang alat at maasim na mga preserved food ay dagdag pasanin.
   • Kapag nasasaktan ang kidney, apektado rin ang uric acid at ibang waste sa dugo,
     – na pwedeng magpataas ng risk ng gout flare.

Mas maingat na gawin

• Hindi kailangan tuluyang isuko ang sinigang at adobo,
  – pero puwedeng:
  • bawasan ang asin at patis/toyo,
  • iwasan ang sobrang “asiman” na halos manikip na sikmura,
  • huwag araw–araw na may atsara/pickles sa lahat ng kain.
• Puwedeng tumikim, pero huwag sumobra, lalo na kung napapansin mong sumasakit ang tuhod o daliri kinabukasan.

4. Softdrinks, Sobrang Tamis na Iced Tea, at Acidic na Inuming Puno ng Asukal

Ito ang paborito ng maraming lolo’t lola kapag may bisita:

• malamig na softdrinks,
• matatamis na iced tea,
• powdered drinks na:
  • maaasim,
  • sobrang tamis,
  • at punô ng kulay at flavoring.

Si Tatay Armando (70) ay may rayuma at mataas na uric acid.
Pero kahit alam niya na bawal daw sa kanya ang matatamis, special daw siya tuwing may bisita:

“Konti lang naman ‘to, pampapresko.”

Ang problema, ang “konti” niya ay:

• isang malaking baso sa tanghali,
• isa sa merienda,
• minsan isa pa sa gabi.

Bakit ito “acidic” sa katawan at masama sa arthritis?

1. Acidic ang softdrink mismo
   • May phosphoric acid, carbonic acid, at iba pang sangkap.
   • Hindi nito literal na ginagawang “asim” ang dugo mo (may sariling kontrol ang katawan sa pH),
     pero nakakadagdag ito sa stress sa kidney at buto sa katagalan.
2. Sobrang tamis
   • Ang softdrinks, sweetened iced tea, at powdered juices ay:
     • punô ng asukal,
     • mabilis magpataas ng blood sugar.
   • Ang mataas at pabago-bagong blood sugar ay:
     • nakakasira sa maliliit na ugat,
     • kasama na ang mga ugat sa joints at kidney.
   • Ang sobrang asukal ay kilalang nagpapalala ng pamamaga (inflammation),
     – kalaban ng may arthritis.
3. Dagdag timbang = dagdag bigat sa kasu-kasuan
   • Kapag araw-araw ang matatamis na inumin,
     – mabilis mag-ipon ng calories at tumaba,
     – mas mabigat ang tuhod, balakang, at sakong.
   • Mas maraming timbang = mas maraming pressure sa kasu-kasuan = mas matinding rayuma.

Mas maingat na gawin

• Sa halip na softdrinks at matamis na iced tea:
  • tubig ang piliin bilang pangunahing inumin (maliban kung may fluid restriction mula sa doktor),
  • kung talagang gusto ng lasa,
    – konting calamansi sa tubig (kung walang hyperacidity),
    – o herbal tea na hindi matamis (kung aprubado ng doktor).
• Kung talagang hindi maiwasan:
  • gawing paminsan-minsan lang, hindi araw–araw,
  • maliit na baso, hindi malaking pitsel.

Hindi Lahat Pare-Pareho ang Trigger – Obserbahan ang Sariling Katawan

Mahalagang tandaan:

• Ang 4 acidic na pagkain/inumin na nabanggit natin ay karaniwang trigger sa maraming senior,
  – pero hindi ibig sabihing pantay-pantay ang epekto sa lahat.
• May kakilala kang hindi man lang nasasaktan kahit araw–araw may sinigang,
  – pero sa’yo, isang malaking mangkok lang, sumasakit agad ang tuhod.

Kaya mahalaga ang:

1. Pag-oobserba

• Kapag sumasakit ang kasu-kasuan, itanong:“Ano-ano ba ang kinain at ininom ko kahapon at isang araw bago sumakit?”
• May pattern ba?
  • Laging may softdrinks?
  • Laging may maaasim na ulam?
  • Laging maraming kamatis at ketchup?

2. Pagbabawas, hindi agad pagbawal sa lahat

• Hindi kailangan maging miserable ang pagkain.
• Puwedeng bawasan muna ang dami at dalas,
  – at tingnan kung may pagbabago sa sakit ng kasu-kasuan.

3. Pagsangguni sa Doktor

• Kung may gout, rheumatoid arthritis, o malalang osteoarthritis,
  – maganda na sabay kayong magplano ng doktor tungkol sa:
  • mga pagkaing dapat iwasan,
  • mga dapat bawasan lang,
  • at ano ang pwedeng kainin nang mas madalas.

Paano Natin Maasikasong Mabuti ang Rayuma at Arthritis?

Bukod sa pag-iingat sa “acidic” at inflammatory na pagkain, nakakatulong din ang:

• Kontrol sa timbang – bawas bigat sa tuhod at balakang.
• Simpleng ehersisyo – paglalakad, banayad na stretching, ayon sa payo ng doktor.
• Sapat na tulog – mas mababa ang inflammation kapag well-rested ang katawan.
• Pag-inom ng gamot sa tamang oras – huwag basta-basta tumigil sa maintenance nang walang payo ng doktor.
• Mas maraming gulay at prutas na hiyang sa’yo, hindi lang puro prito, processed meat, at matatamis.

Ang layunin:
👉 Bawasan ang sumasamang trigger para mas mahaba ang araw na magaan ang iyong galaw.

---

Kung nakatulong sa’yo ang blog post na ito…

Ibahagi mo ito sa iyong pamilya at mga kaibigan, lalo na sa mga lolo’t lola, magulang, o kapwa senior na may rayuma, gout, o arthritis.

Baka ang simpleng pag-share mo ngayon ang makatulong para may isang tuhod na hindi na ganoon kasakit, isang balakang na gumaan, at isang mahal sa buhay na mas makakagalaw nang masaya araw-araw. 💚🦴🍲