“Lola, bawal ka na raw sa kamatis. Nakaka-rayuma daw ’yan!”
Napatigil si Lola Inez, 72, habang hinihiwa niya ang kamatis para sa sinigang. Napatingin siya sa apo niya na parang nagtatanong:
“Ha? E araw-araw ko ’yang kasama sa ulam noon. Bakit ngayon kaaway na?”
Sa totoo lang, maraming seniors ang nalilito tungkol sa kamatis:
- May nagsasabing nakakapagpalala ng arthritis.
- May iba namang nagsasabing healthy at anti-inflammatory ito.
- May mga kapitbahay na nagbabawal agad ng kamatis kapag masakit ang tuhod o kamay.
Kaya ngayon, ayusin natin ang usapan.
Hindi natin sasabihing “magic cure” ang kamatis, at hindi rin natin sasabihing “lason” ito para sa may arthritis.
Ang goal: alin ang totoo, at saan naggagaling ang mga paniniwala?
Una sa Lahat: Ano ba ang “Arthritis”?
Sa Pilipinas, kapag sinabi ng senior na “rayuma,” puwedeng iba-iba ang ibig sabihin:
- Osteoarthritis – yung “wear and tear” sa tuhod, balakang, kamay; madalas sa pagtanda.
- Rheumatoid arthritis – autoimmune; namamaga at masakit, madalas parehong joints, may morning stiffness.
- Gout – biglang pagsiklab ng matinding sakit at pamamaga dahil sa uric acid crystals.
- Iba pang inflammatory joint conditions.
Kaya kapag sinabi nating “kamatis ba ay masama sa arthritis?”
Kailangan nating tandaan: depende sa klase ng arthritis at depende sa tao.
Bakit Naging “Kaaway” ang Kamatis sa Usapang Arthritis?
May ilang dahilan kung bakit nabansagan ang kamatis na “bawal”:
1) Kasama ang Kamatis sa “Nightshades”
Ang kamatis ay kabilang sa grupong tinatawag na nightshade vegetables (kasama rin ang talong, patatas, bell pepper).
May mga taong naniniwala na ang nightshades ay nakakapagpalala ng joint pain.
2) May Mga Tao Talagang Sensitive
May iilang tao na kapag kumain ng kamatis (o ibang pagkain), napapansin nila na:
- mas sumasakit ang kasu-kasuan,
- mas namamaga,
- o mas umiigting ang discomfort.
Pero tandaan:
Ang “may ilang tao” ay hindi ibig sabihin “lahat ng tao.”
3) Maraming Arthritis Patients ang Naghahanap ng “Isang Sisi”
Kapag masakit araw-araw ang tuhod, gusto natin ng malinaw na sagot:
“Ito ang dahilan!”
At minsan, ang pinakamadaling sisihin ay:
- kamatis,
- talong,
- mani,
- isda,
- gulay,
kahit hindi naman ito ang totoong ugat.
So… Kaibigan o Kaaway?
Ang pinaka-totoong sagot:
✅ Sa karamihan ng tao, ang kamatis ay mas malamang na “KAIBIGAN.”
Pero…
⚠️ Sa ilang tao na sensitibo, puwede itong maging “KA-AWAY.”
Paano natin ito ipapaliwanag nang malinaw?
KAILAN “KAIBIGAN” ANG KAMATIS?
1) Mayaman ito sa Nutrients na Puwedeng Suporta sa Kalusugan
Ang kamatis ay may:
- antioxidants (kilala ang lycopene),
- vitamins at iba pang plant compounds.
Sa general health, ang diet na maraming gulay at prutas ay mas nakakatulong sa:
- timbang (na mahalaga sa tuhod),
- inflammation control sa katawan,
- heart health,
na indirectly nakakatulong din sa maraming senior.
Hindi nito ginagamot ang arthritis, pero puwede itong maging bahagi ng healthy eating pattern.
2) Mas Madalas, “Processed Tomato Products” ang Problema, Hindi Kamatis Mismo
Kapag sinabing “kamatis,” minsan ang kinakain ay hindi simpleng sariwang kamatis, kundi:
- ketchup na sobrang tamis,
- spaghetti sauce na sobrang alat,
- canned tomato products na may preservatives at sodium.
Kung mataas ang sodium at sugar:
- puwedeng magpalala ng pamamaga (fluid retention),
- puwedeng magpalala ng overall inflammation sa katawan,
- masama sa high blood at heart issues ng senior.
Kaya kung sumasakit ang katawan mo pagkatapos ng “kamatis,” tanungin:
Kamatis ba talaga, o yung kasama nito (asin, toyo, patis, processed sauce)?
3) Kapag Ang Arthritis Mo ay Osteoarthritis, Mas Importante ang Timbang at Galaw
Sa osteoarthritis (pinaka-common sa seniors), mas malaki ang epekto ng:
- sobrang bigat sa katawan,
- kulang sa muscle support,
- maling galaw,
- at physical activity.
Ang kamatis, kung bahagi ito ng balanced diet, hindi ito usually ang “main villain.”
KAILAN NAMAN PUWEDENG “KA-AWAY” ANG KAMATIS?
1) Kapag Napansin Mong May “Personal Trigger” Ka
May ilang tao na kapag kumain ng kamatis (lalo na marami, at ilang araw sunod-sunod), napapansin nila:
- mas sumasakit ang joints,
- mas lumalala ang stiffness.
Hindi ito automatic na mangyayari sa lahat, pero kung napapansin mo talaga, pakinggan ang katawan mo.
2) Kapag May Kasabay Kang Hyperacidity / GERD
Hindi ito tungkol sa arthritis, pero maraming senior na:
- masakit ang kasu-kasuan,
- plus maasim ang sikmura.
Ang kamatis ay acidic, kaya kung may GERD ka, puwedeng:
- mag-trigger ng heartburn,
- magpalala ng discomfort,
- at kapag masama pakiramdam mo, iniisip mong “arthritis” ang lumalala—pero tiyan pala ang sumasakit.
3) Kapag “Tomato-heavy” ang ulam at mataas sa asin
Halimbawa:
- bagoong na may kamatis,
- sawsawang kamatis na sobrang alat,
- canned sauces na maalat.
Dito, mas likely na:
- sodium ang dahilan ng pamamaga at pananakit,
- hindi ang kamatis mismo.
Paano Mo Malalaman Kung Kamatis Talaga ang Trigger Mo?
Dito pumapasok ang practical na approach na ginagamit ng maraming tao:
✅ The “Observe and Compare” Method (2–3 Weeks)
Hindi kailangan ng komplikadong test agad. Pwede mong gawin ito:
- Maglista ng pagkain at sintomas
- Anong kinain mo?
- Anong oras?
- Sumakit ba ang joints kinabukasan?
- Tanggalin muna ang kamatis sa loob ng 1–2 linggo
- Pero huwag sabay-sabay tanggalin lahat ng pagkain, kasi malilito ka kung ano ang trigger.
- Kamatis lang muna ang alisin.
- Ibalik nang dahan-dahan (reintroduction)
- Kumain ng kaunting kamatis (hal. 2–3 hiwa lang),
- Tingnan kung may pagbabago sa loob ng 24–48 hours.
Kung paulit-ulit na:
- kapag may kamatis, sumasakit,
- kapag wala, gumagaan,
posibleng sensitive ka nga.
Pero kung walang malinaw na pattern, baka hindi kamatis ang problema.
Note: Kung malala ang symptoms at may autoimmune arthritis, mas maigi pa ring may gabay ng doktor o dietitian.
Kwento ni Lola Inez: Ano’ng Nangyari?
Hindi agad naniwala si Lola Inez na bawal ang kamatis.
Pero dahil ayaw niyang sumakit ang tuhod niya, sinubukan niyang maging “scientist” ng sarili niyang katawan.
Week 1–2: Tinanggal niya ang kamatis
- Pero hindi niya binago ang ibang pagkain, para klaro ang test.
- Napansin niya: may days na mas okay, may days na masakit pa rin.
Week 3: Ibinabalik niya ng paunti-unti
- Kumain siya ng sinigang na may kamatis.
- Wala namang biglang flare.
- Kumain siya ng ensaladang kamatis, konti lang.
- Wala rin.
Pero may napansin siya:
Kapag ang ulam ay:
- bagoong na sobrang alat + kamatis,
- o canned sauce na maalat at may asukal,
doon siya mas namamaga.
Doon niya na-realize:
“Hindi pala kamatis ang kalaban ko.
Yung sobrang alat at processed na kasama, ’yun pala.”
At nang bawasan niya ang sobrang asin at processed food, gumaan ang pakiramdam niya.
Practical Tips: Paano Kumain ng Kamatis Kung May Arthritis?
Kung hindi ka naman sensitive, ito ang mas safe na approach:
1) Piliin ang sariwa at simple
- Sariwang kamatis sa ulam,
- imbes na ketchup o sobrang processed tomato sauce.
2) Iwasan ang “sobrang alat na partner”
- Bagoong, patis, toyo, maalat na sawsawan—kung puwede, bawasan.
3) Bantayan ang dami
Kahit healthy, kung sobra-sobra at araw-araw sobrang dami, pwede kang kabagan o maasim ang sikmura.
4) Kung may GERD ka, iwas sa gabi
Kung acidic ang sikmura mo, mas ok kainin sa tanghali kaysa late-night.
5) Focus sa mas malaking picture
Sa arthritis, mas malaki ang tulong ng:
- tamang timbang,
- gentle exercise,
- sapat na protina,
- hydration,
- tamang tulog,
- at pag-iwas sa processed foods.
Ang kamatis ay hindi dapat maging “main villain” kung wala namang malinaw na evidence na ito ang trigger mo.
Panghuling Mensahe
Kamatis: Kaibigan o Kaaway?
✅ Kaibigan ito para sa karamihan—bahagi ng healthy diet, lalo na kung sariwa at hindi sobra-sobra.
⚠️ Kaaway lang ito para sa ilang tao na may personal sensitivity, o kapag sinabayan ng sobrang alat at processed sauces.
Ang pinakamagandang gawin ay hindi makinig lang sa sabi-sabi, kundi makinig sa sarili mong katawan—at kung kailangan, humingi ng gabay sa doktor.
Kasi sa arthritis, hindi lang isang pagkain ang sagot.
Ang totoong laban ay:
- consistency sa healthy habits,
- tamang pagkain,
- at pag-alam sa personal triggers.
🧡 Kung may magulang, lolo’t lola, tito, tita, o kaibigan kang may arthritis at nalilito kung bawal ba ang kamatis, ishare mo ang blog post na ito sa kanila. Baka makatulong ito para malinawan sila, makaiwas sa maling paniniwala, at mas makagawa ng tamang desisyon para sa kasu-kasuan nila.
