SINABIHAN KO SI LOLA, “WAG KA MANGIALAM SA BUHAY KO”… PERO NANG MAGKASAKIT AKO, SIYA ANG UNANG DUMAPO SA GILID NG HIGAAN KO, HINAHAPLOS ANG ULO KO HABANG NAGDADASAL.
Ako si Yanna, 19 taong gulang, first year college. Sabi nila, sa edad na ‘to, dapat natututo ka nang tumayo sa sarili mong paa. Dapat marunong ka nang magdesisyon para sa sarili mo. At iyon ang gusto ko—kalayaan.
Pero sa bahay namin, ang kalayaan ko laging may kapalit na sermon.
Lalo na kay Lola Sabel—ang lola kong mahigpit, prangka, at kung makatingin, parang kaya niyang basahin ang kasinungalingan mo kahit hindi ka pa nagsasalita. Siya ang nagpalaki sa akin simula nang mamatay si Mama. Si Papa naman, nasa malayo at bihira umuwi. Kaya si Lola ang naging nanay ko, tatay ko, at minsan… parang warden ko.
Laging may paalala. Laging may tanong.
“Anong oras uwi mo?”
“Sino kasama mo?”
“Bakit ka naka-makeup ng ganyan?”
“Anong klaseng kaibigan ‘yan?”
At ako, sa sobrang sawa, napupuno.
Noong araw na ‘yon, late na naman ako umuwi. May group project kami sa campus, pero pagkatapos noon, dumaan muna kami ng mga kaklase ko sa maliit na kainan. Hindi ko napansin ang oras. Ang alam ko lang, masaya akong nakakatawa at nararamdaman kong parang normal akong estudyante—hindi yung batang laging binabantayan.
Pag-uwi ko, madilim na ang sala. Isang ilaw lang ang bukas—yung dilaw na bombilya na parang laging pagod din. Nandoon si Lola sa upuan, hawak ang rosary, tahimik, pero halata sa mukha niya ang pag-aalala.
Pagkabukas ko pa lang ng pinto, tumayo siya.
“Yanna,” mahina pero mabigat ang boses niya. “Ala-una na. Hindi ka man lang nag-text.”
Napabuntong-hininga ako. “Lo, may project nga kami.”
“Project ba ‘yan o gala?” tanong niya, nakataas ang kilay.
Doon ako napikon.
“Lo, ano ba! College na ‘ko! Hindi na ako bata!”
“Hindi ka bata pero kung umasta ka, parang wala kang bahay na uuwian,” sagot niya, masakit at diretso.
Lalo akong uminit.
“Bakit ba lagi kang ganyan? Lagi kang nakikialam! Pati buhay ko, gusto mong kontrolin!”
Humigpit ang hawak niya sa rosary. “Nakikialam ako kasi—”
Hindi ko na siya pinatapos.
“WAG KA MANGIALAM SA BUHAY KO, LOLA!” sigaw ko. “Kung ayaw mo sa ginagawa ko, edi ‘wag mo akong bantayan! Kaya ko sarili ko!”
Tumahimik ang bahay. Yung katahimikan na parang may nabasag.
Hindi siya sumagot. Hindi siya sumigaw pabalik. Tumingin lang siya sa akin—yung tingin na may halong sakit at pagkabigo. Tapos dahan-dahan siyang umupo ulit, hawak pa rin ang rosary, pero nanginginig na ang kamay.
“Ayos,” bulong niya. “Kung kaya mo… sige.”
Tumalikod ako at pumasok sa kwarto ko, nagdadabog. Sa loob ko, may konting guilt… pero pinatay ko agad. Kasi ayaw kong isipin na mali ako. Ayaw kong aminin na nasaktan ko siya.
Kinabukasan, hindi ko siya pinansin. Umalis ako nang maaga para pumasok. Pag-uwi ko, kumain ako nang mabilis, at dumiretso sa kwarto. Ganun din sa sumunod na araw.
Hanggang sa pangatlong gabi… bigla akong nilagnat.
Akala ko simpleng pagod lang. Pero pagdilat ko ng mata, parang umiikot ang kisame. Nanlalambot ang katawan ko. Masakit ang lalamunan. Mainit ang noo ko, pero giniginaw ako hanggang buto. Pilit akong bumangon para uminom ng tubig, pero bumigay ang tuhod ko.
“Lola…” mahina kong tawag, hindi ko na napigilan.
Wala pang limang segundo, bumukas ang pinto.
Nandoon si Lola.
Hindi na siya mukhang galit. Hindi na siya mukhang mahigpit. Ang nakita ko ay isang matandang babae na biglang tumakbo ang pag-aalala sa mukha, parang natunaw lahat ng sama ng loob niya.
“Ano’ng nangyari sa’yo?” tanong niya, lumapit agad.
“Hilo… Lo… ang init ng ulo ko…” nanginginig kong sagot.
Hinawakan niya ang noo ko. “Ay susmaryosep, ang taas ng lagnat mo.”
Nakita ko kung gaano kabilis siyang kumilos kahit matanda na siya. Kumuha siya ng basang bimpo, pinalamig, ipinahid sa noo ko. Pinainom niya ako ng tubig. Tapos binuksan niya ang maliit naming cabinet ng gamot.
“May paracetamol dito… inom ka muna,” sabi niya.
“Lo… sorry…,” mahina kong bulong, pero hindi ko na kayang magpaliwanag.
“Shh,” sagot niya, parang nanay. “Wag ka magsalita. Magpahinga ka.”
Lumubog ako sa unan. Sa gilid ng paningin ko, nakita ko siyang nag-aayos ng kumot ko, tapos umupo siya sa tabi ng kama.
Doon ko napansin… may hawak siyang rosary.
Tahimik siyang nagdasal.
Hindi siya nagdasal para pagalitan ako. Hindi siya nagdasal para “turuan” ako.
Nagdasal siya na parang takot na takot siyang mawala ako.
Hinaplos niya ang buhok ko, dahan-dahan, parang bata ulit ako. Yung haplos na matagal ko nang hindi naramdaman kasi naging “malaki” na raw ako. Yung haplos na parang sinasabi, “Andito ako. Hindi kita iiwan.”
At doon, biglang bumagsak ang lahat ng pride ko.
Naalala ko yung sigaw ko.
“Wag ka mangialam sa buhay ko.”
Pero ngayong wala akong lakas, ngayong nanginginig ako sa lagnat, sino ang unang nandito?
Hindi yung mga kaibigan kong kasama ko sa kainan.
Hindi yung mga kaklase kong ka-chat ko.
Hindi yung mundo sa labas.
Si Lola.
Yung babaeng pinagtaasan ko ng boses.
Yung babaeng inirapan ko.
Yung babaeng tinawag kong “nakikialam.”
Gabi na. Halos hindi ako makatulog dahil sa sakit ng katawan ko. Naririnig ko ang mahina niyang pagdarasal sa tabi ko.
“Ama namin… sumasalangit Ka…” pabulong.
“Ingatan Mo po ang apo ko…” pabulong.
“Bigyan Mo siya ng lakas…” pabulong.
Sa bawat bulong niya, parang may kumakalmang parte ng loob ko. Parang napapawi yung takot.
Maya-maya, naramdaman ko ang dampi ng luha sa noo ko.
Pagdilat ko, umiiyak si Lola. Tahimik lang. Pero kita ko sa mata niya ang takot at pagod—yung takot na matagal niyang tinatago sa likod ng pagiging mahigpit.
“Nay… Lo…” bulong ko, pilit kong inabot ang kamay niya.
Hinawakan niya agad. Mahigpit, parang ayaw niya akong pakawalan.
“Diyan ka lang, ha,” sabi niya. “Wag mo akong iiwan.”
Doon ko tuluyang na-realize: kaya pala siya mahigpit. Kaya pala siya maraming tanong. Kaya pala siya nakikialam.
Hindi dahil gusto niya akong kontrolin.
Kundi dahil natatakot siyang mawala ako, tulad ng pagkawala ni Mama.
At dahil sa kanya lang ako natira.
Kinabukasan, dinala niya ako sa doktor. Siya rin ang naglakad ng reseta, siya rin ang nagluto ng lugaw, siya rin ang nagbantay sa pag-inom ko ng gamot. Hindi siya umalis sa tabi ko kahit inaantok na siya.
At sa isang sandali, habang nakahiga ako at siya’y nakaupo sa gilid ng kama, nakita ko kung gaano na siya katanda. Puti na ang buhok, nanginginig ang tuhod, may kulubot na ang kamay.
Pero yung pag-aalaga niya… parang walang kupas.
Doon ko naramdaman ang bigat ng konsensya ko.
“Lo…” mahina kong sabi. “Pasensya na po… sa sinabi ko.”
Tumingin siya sa akin. “Ano’ng sinabi mo?”
“Yung… wag ka mangialam…”
Huminga siya nang malalim, tapos ngumiti nang maliit.
“Anak,” sabi niya, “bata ka pa. Maraming gusto gawin. Naiintindihan ko ‘yon. Pero tandaan mo… lahat ng panghihimasok ko, hindi para guluhin ka…”
Tinapik niya ang ulo ko, gaya ng dati.
“Para protektahan ka.”
Tumulo ang luha ko.
Kasi minsan, tayong mga apo o anak, akala natin ang pag-aalala ay pang-aabala. Akala natin ang paalala ay pang-iinis. Akala natin ang sermon ay pang-kontrol.
Pero sa totoo lang, ang iba doon… pagmamahal na hindi marunong magporma.
Pagmamahal na hindi sweet.
Pagmamahal na hindi Instagram.
Pagmamahal na tahimik.
Pagmamahal na magpupuyat sa tabi mo,
hahaplos ng ulo mo,
at magdadasal,
kahit ikaw mismo ang nanakit sa kanya.
Kaya kung may Lola kang mahigpit… bago mo siya sigawan, bago mo sabihing “wag ka mangialam,” isipin mo muna:
Darating ang araw na kapag nanghina ka,
kapag nagkasakit ka,
kapag gumuho ang mundo mo…
siya pa rin ang unang dudungaw sa pinto ng kwarto mo.
At sa gitna ng sakit,
sa gitna ng lagnat,
mararamdaman mo—
hindi pala panghihimasok ang ginagawa niya.
Pagmamahal pala.
WATCH TRENDING STORY TODAY
