Isang umaga, si Lola Minda (69) ay nagreklamo sa anak niya:

“Para akong naiihi nang naiihi, tapos ang hapdi sa ihi, parang may apoy sa dulo.”

Kahapon lang, masaya pa siya sa handaan:

• umaga: kape at tinapay na matamis,
• tanghali: spaghetti at fried chicken na may softdrinks,
• hapon: pineapple juice,
• gabi: maasim na sinigang, suka sa sawsawan, at tsokolate bago matulog.

Kinabukasan, ayun na:

• ihi nang ihi kahit konti lang,
• may hapdi,
• may kabigatan sa puson,
• parang maasim ang amoy ng ihi.

Pagpatingin sa doktor, sabi:

“Medyo acidic ang ihi niyo, may iritasyon, at mukhang may impeksiyon din. Kailangan din n’yong bantayan ang INIINOM at KINAKAIN ninyo.”

Doon lang na-realize ni Lola Minda na ang pagkain at inumin pala, may kinalaman din sa:

• hapdi sa ihi,
• pangangasim o paglala ng acidity ng ihi,
• mas madaling pag-irritate ng pantog at daanan ng ihi,
• posibleng paulit-ulit na UTI.

Hindi lahat ng hapdi sa ihi ay galing sa pagkain (madalas UTI o ibang problema sa urinary tract), pero maraming pagkain at inumin ang puwedeng magpalala ng iritasyon lalo na kung may edad na at may sabit nang sakit sa kidney, pantog, o prostate.

Paalala: Hindi ito kapalit ng payo ng doktor. Kung may hapdi sa ihi, dugo sa ihi, lagnat, pananakit sa tagiliran o likod, kailangang magpatingin agad sa health professional.

Pero bilang gabay, pag-usapan natin ang 8 pagkain at inumin na puwedeng magpalala ng acidic urine at hapdi sa ihi, lalo na kung araw-araw at sobra ang dami.

Ano ang “Acidic Urine” at Bakit Masakit sa Senior?

Ang ihi (urine) ay may normal na antas ng “asim” (pH). Puwede itong:

• maging mas acidic (mas maasim),
• o mas alkaline (mas hindi maasim),

depende sa:

• iniinom,
• kinakain,
• gamot,
• at kondisyon ng katawan.

Kapag masyadong acidic o nakakairita ang laman at pH ng ihi:

• puwedeng sumama ang hapdi kapag umiihi,
• puwedeng sumama ang pakiramdam sa pantog at urethra (daanan ng ihi),
• sa may UTI o bato sa bato (kidney stones), mas lalo itong sumasakit.

Sa seniors, mas sensitibo na ang:

• pantog,
• daanan ng ihi,
• at minsan may sabit pang diabetes, prostate enlargement, o mahinang kidney.

Kaya ang mga pagkain na nagpapataas ng iritasyon, acidity, o konsentrasyon ng ihi, dapat hinay-hinay at bantay-bantay.

1. Maasim na Inumin: Citrus Juice, Pineapple Juice, Iced Tea na Sobrang Asim

Mga paborito:

• orange juice,
• calamansi juice (lalo na kung puro),
• pineapple juice,
• powdered citrus drinks,
• iced tea na tinimpla nang maasim at matamis.

Bakit puwedeng magpalala ng hapdi sa ihi:

• Ang citrus at ibang maaasim na inumin ay natural na acidic.
• Sa ilang tao, lalo na may sensitibong pantog o may UTI,
  puwedeng magdagdag ng iritasyon sa lining ng pantog at daanan ng ihi.
• Kapag kulang pa sa tubig at puro ganitong inumin,
  mas concentrated at mas “maasim” ang ihi.

Kuwento:

Si Tita Lorie (63), nagdesisyong maging “healthy” at araw-araw uminom ng orange at pineapple juice. Napansin niya, ilang araw na:

• mahapdi pag umiihi,
• parang naiihi nang marami kahit konti lang lumalabas.

Pagka-check sa doktor:

• may UTI,
• at pinayuhan siyang bawasan muna ang sobrang asim na juice, mas damihan ang tubig.

Mas maingat na gawin:

• Puwede pa ring uminom ng citrus, pero huwag sobrang puro at huwag araw-araw nang marami.
• Mas damihan ang malinis na tubig, lalo na kung pinayagan ng doktor.

2. Softdrinks (Lalo na Colas) at Energy Drinks

Alam na nating hindi maganda ang softdrinks sa:

• blood sugar,
• timbang,
• puso.

Dagdag pa, hindi rin ito maganda sa:

• kidneys,
• pantog,
• at acidity ng ihi.

Bakit puwedeng magpalala ng acidic urine at hapdi sa ihi:

• Maraming softdrinks at energy drinks ang may:
  • phosphoric acid,
  • iba’t ibang acids at flavorings,
  • sobrang asukal o artificial sweeteners.
• Puwede nitong:
  • palalain ang acidity ng ihi,
  • mang-irita sa pantog, lalo na kung sanay kang araw-araw umiinom.
• Ang sobrang sugar ay pabor pa sa bacteria (kung may UTI ka na),
  kaya pwedeng tumagal o pabalik-balik ang impeksiyon.

Mini-kuwento:

Si Mang Nestor (67) ay mahilig sa malamig na cola tuwing tanghali at gabi.
Noong una, ihi lang nang ihi ang reklamo niya. Kalaunan:

• mahapdi na,
• may kirot sa puson,
• at may amoy na kakaiba ang ihi.

Nung sinabihan siyang bawasan ang softdrinks at uminom ng tubig,
unti-unting gumaan ang pakiramdam, sabay sa gamutan na binigay ng doktor.

Mas maingat na gawin:

• Kung hindi mapigilan, gawin lang sobrang bihira at maliit na portion.
• Mas mainam talagang iwasan lalo na kung may UTI, kidney problems, o paulit-ulit na hapdi sa ihi.

3. Matatamis na Pagkain: Cake, Tsokolate, Matamis na Tinapay, Desserts Araw-Araw

“Eh pagkain lang naman ‘to, hindi naman inumin,” madalas sabi ng iba.

Pero tandaan:

• Ang sobrang asukal sa dugo (lalo na kung may diabetes) ay:
  • puwedeng magpahina ng immune system,
  • mas madaling magparami ang bacteria sa daanan ng ihi,
  • nag-aambag sa pabalik-balik na UTI.

Kapag may UTI, karaniwan ang:

• hapdi sa ihi,
• mas acidic at mabahong ihi,
• kirot sa puson at balakang.

Kuwento:

Si Lola Nena, bukod sa inumin niya, araw-araw:

• may tsokolate,
• cake,
• tinapay na may palamang matamis.

May diabetes na siya, kaya mataas din ang sugar.
Pakiramdam niya, “mahina lang naman ang sweets ko,”
pero sa totoo, nag-iipon ito araw-araw.

Mas maingat na gawin:

• Bantayan hindi lang ang inumin, pati ang sobra-sobrang tamis sa pagkain.
• Kung may diabetes at paulit-ulit na hapdi sa ihi,
  mas lalong importante ang kontrol sa sweets ayon sa payo ng doktor.

4. Maaalat na Pagkain: Tuyo, Daing, Bagoong, Chichirya, Instant Noodles

Maaalat na naman?

Oo, dahil:

• Ang sobrang asin ay pwedeng magdulot ng:
  • pamamaga,
  • fluid retention,
  • dagdag stress sa kidneys.
• Kung may problema na sa bato, pwedeng maapektuhan ang:
  • kalidad ng ihi,
  • daloy,
  • at pangkalahatang balance sa katawan.

Kapag kulang ka sa tubig dahil maalat ang kinakain pero hindi ka mahilig uminom ng tubig:

• mas concentrated ang ihi,
• mas “maasim,”
• mas mahapdi kapag umiihi.

Example:

Isang araw ni Tatay Berto:

• umaga: tuyo,
• tanghali: sardinas,
• gabi: instant noodles,
• meryenda: chichirya.

Madalas niyang reklamo:

• malakas ang amoy ng ihi,
• mahapdi pag kaunti lang ang tubig na iniinom,
• at masakit ang tagiliran minsan.

Hindi ito direktang patunay, pero nakakatulong siguradong bawasan ang sobrang alat at damihan ang tubig sa pag-ayos ng ihi at sa pag-iwas sa iritasyon.

5. Sobrang Maanghang: Sili sa Sawsawan, Spicy Noodles, Maanghang na Ulam

Para sa ilan, okay lang ang konting anghang. Pero sa may sensitibong tiyan at urinary tract:

• Ang sobrang anghang ay puwedeng magpalala ng:
  • iritasyon sa bituka,
  • at sa ilang tao, kakabit din ang iritasyon sa pantog.

May mga taong napapansing pagkatapos kumain ng sobrang anghang:

• mas madalas umihi,
• may kakaibang kirot sa ibabang bahagi ng tiyan,
• o hindi komportable ang pantog.

Sa mga may UTI o may overactive bladder, minsan kasama sa pinapabawas ang pagkain na masyadong maanghang dahil puwedeng mag-trigger ng sintomas.

Mas maingat na gawin:

• Hindi kailangang zero anghang, pero bawas-bawasan lalo na sa gabi.
• Pansinin sa sarili: “Tuwing maanghang ba kinain ko, mas sumasama ba ang pakiramdam sa pantog at ihi?”
  Kung oo, baka isa ito sa personal na trigger mo.

6. Mataas sa Caffeine: Kape, Matapang na Tsaa, Ilang “Energy” na Inumin

Maraming senior ang hindi mabubuo ang araw nang walang:

• kape sa umaga,
• kape sa hapon,
• minsan kape pa sa gabi.

Ang problema, ang caffeine ay maaaring:

• magpabilis ng pag-ihi (diuretic effect sa ibang tao),
• mag-irita sa pantog sa ilang sensitibong pasyente,
• magpataas ng chance ng “umiihi nang umiihi” pero konti lang labas, minsan may kasamang hapdi o init sa puson.

Sa may overactive bladder o may sabit na UTI,
minsan pinapabawas talaga ang:

• sobrang kape,
• sobrang tsaa,
• caffeinated softdrinks at energy drinks.

Kuwento:

Si Lola Baby (70) ay may reklamo sa doktor na:

• ihi siya nang ihi,
• minsan may konting hapdi at iritasyon,
• pero laging lumalabas sa araw niya: 4–5 tasa ng kape.

Pinayuhan siyang:

• bawasan ang kape,
• huwag uminom ng kape sa gabi,
  at damihan ang tubig (kung pinapayagan ng kanyang puso at bato).

Pagbalik niya, malaking ginhawa sa pakiramdam niya.

7. Pagkaing Mataas sa Purine Kapag May Bato sa Bato o Uric Acid Stones

(Laman-loob, ilang isda at shellfish, sobrang karne)

Hindi ito direktang tungkol sa acidity lang, pero mahalaga sa seniors na may kidney stones:

• May mga bato sa bato (kidney stones) na gawa sa uric acid.
• Kapag mataas ang uric acid sa katawan,
  pwedeng maipon sa anyo ng bato sa kidney o daanan ng ihi.

Ang mga pagkaing mataas sa purine, kapag sobra, ay pwedeng:

• magpataas ng uric acid,
• mag-ambag sa pagbuo ng bato,
• magdulot ng:
  • hapdi sa ihi,
  • dugo sa ihi,
  • matinding pananakit sa tagiliran at balakang (renal colic).

Kasama sa mataas sa purine (lalo na kung sobra at araw-araw):

• laman-loob (atay, balunbalunan, isaw, bituka, bato, utak),
• ilang isda at dried fish (tuyo, dilis, anchovies) kung sobra,
• sobrang daming karne sa araw-araw.

Mas maingat na gawin:

• Kung may history ka ng kidney stones o mataas na uric acid,
  tanungin ang doktor kung ano ang limitasyon mo sa mga pagkaing ito.
• Bantayan ang mga senyales ng:
  • matinding hapdi sa ihi,
  • dugo sa ihi,
  • biglaang sakit sa tagiliran –
    at magpatingin agad kung meron.

8. Kulang sa Tubig, Sobra sa “Matapang” na Inumin

Hindi ito specific na pagkain, pero ito ang malaking problema:

Maraming senior ang:

• konti lang uminom ng tubig,
• pero araw-araw umiinom ng:
  • kape,
  • softdrinks,
  • juice,
  • matamis na inumin.

Kapag konti ang tubig:

• mas concentrated at mas “matapang” ang ihi – mas dilaw, mas maasim, mas malakas ang amoy, mas madaling mang-irita ng urethra.
• Sa mga may UTI, stone, o sensitibong pantog,
  mas lalong sumasama ang pakiramdam.

Kuwento:

Si Mang Cardo (72),
isang basong tubig lang sa umaga,
pero dalawang tasa ng kape, isang boteng softdrinks, at juice sa hapon.
Reklamo niya:

• hapdi sa ihi,
• parang laging “mainit ang ihi”,
• at madalas na namamaga ang puson.

Nung sinabihan siyang:

• bawasan ang matapang na inumin,
• dagdagan ang tubig sa maghapon (ayon sa payo ng kanyang doktor),
  unti-unti niyang naramdaman na hindi na ganun kahapdi at kasakit kapag umiihi.

---

Mahalaga: Huwag Gamiting Kapalit ng Doktor ang Pagbabago sa Diet

Mahalagang tandaan:

• Kung may hapdi sa ihi, dugo sa ihi, lagnat, panginginig, pananakit sa tagiliran, o paulit-ulit na UTI —
  KAILANGAN magpatingin sa doktor.
• Ang pag-iwas sa ilang pagkain ay pantulong lang:
  • sa pag-iwas sa iritasyon,
  • sa pag-alaga sa pantog at kidneys,
  • pero hindi nito pinapalitan ang:
    • tamang antibiotics (kung kailangan),
    • tests,
    • at payo ng health professional.

Pero malaking tulong kung mas maingat ang senior sa:

• Sobrang asim,
• sobrang tamis,
• sobrang alat,
• sobrang pritong pagkain,
• sobrang kape at softdrinks,
  lalo na kung may kasabay nang:
• diabetes,
• high blood,
• kidney problem,
• o history ng UTI at kidney stones.

Kung may mga mahal ka sa buhay na laging:

• nagrereklamong mahapdi ang ihi,
• nangangaligkig sa asim at amoy ng ihi,
• may paulit-ulit na UTI,

mahalagang pag-usapan ninyo ang kinakain at iniinom araw-araw, at sabay-sabay mag-adjust para sa mas maayos na kalusugan.

---

Kung nakatulong sa’yo ang blog post na ito…

Ibahagi mo ito sa iyong pamilya at mga kaibigan, lalo na sa mga kapwa senior na may problema sa ihi, UTI, o kidney.
Baka ang simpleng pag-share mo ngayon ang makatulong para gumaan ang pakiramdam at maiwasan ang hapdi sa ihi ng isang mahal mo sa buhay. 💚🚰