Isang hapon, si Lola Noring (69) ay masayang kumakain ng paborito niyang crispy pata at chicharong bulaklak sa handaan ng kapitbahay. May kasamang softdrinks at matamis na dessert. “Minsan lang naman,” sabi niya.

Kinabukasan, paggising niya:

• masakit ang tuhod,
• namamaga ang daliri,
• at hirap siyang tumayo sa kama.

“Siguro nilamig lang ako,” pahabol niyang dahilan. Pero ilang araw na, hindi pa rin humuhupa ang kirot. Nung nagpa-check up siya, sabi ng doktor:

“May arthritis na kayo, at may mataas kayong uric acid. Kailangan nating bantayan ang pagkain.”

Hindi lang si Lola Noring ang ganyan. Maraming seniors ang nagtataka kung bakit:

• biglang sumasakit ang tuhod at daliri,
• nanginginig o naninigas ang kasukasuan sa umaga,
• namamaga ang hinlalaki sa paa,

…pero hindi iniisip na baka may kinalaman ito sa kinakain nila araw-araw.

Hindi lahat ng arthritis galing sa pagkain, pero maraming pagkain ang puwedeng magpalala ng pamamaga at sakit ng kasukasuan, lalo na kung may:

• osteoarthritis (kinakalawang na kasu-kasuan),
• gout (mataas na uric acid),
• o iba pang uri ng arthritis na may inflammation.

Sa blog post na ito, pag-uusapan natin ang 8 pagkain na dapat bantayan ng mga seniors kung ayaw lumala ang arthritis at joint pain. Maglalagay din tayo ng mga kuwento at praktikal na tips.

Paalala: Hindi ito kapalit ng payo ng doktor. Laging mas mabuti pa ring kumunsulta sa inyong rheumatologist o family doctor, lalo na kung malala na ang kirot.

Bakit Nakakaapekto ang Pagkain sa Arthritis?

Bago tayo dumiretso sa listahan, unawain muna natin ang prinsipyo:

• May mga pagkain na nagpapalala ng inflammation (pamamaga) sa katawan.
• May pagkain na nagtataas ng uric acid, na puwedeng maging kristal sa kasukasuan (gout attack).
• Ang sobrang timbang dahil sa maling pagkain ay dagdag bigat sa tuhod, balakang, at sakong.
• Ang ilang pagkain ay may sangkap na puwedeng mag-trigger ng flare-up sa mga taong sensitibo.

Kaya kahit umiinom ka ng gamot para sa arthritis, kung araw-araw ka pa ring tumitira ng mga pagkaing nagpapalala sa kondisyon, para kang:

“Sakay sa bangka habang binubutas mo rin ang ilalim nito.”

1. Processed Meat: Hotdog, Longganisa, Tocino, Bacon, Ham

Kuwento:

Si Mang Rudy, 65, ay may paboritong almusal:

• 2 pirasong hotdog,
• sinangag,
• konting itlog,
• tapos sa gabi naman, longganisa o ham.

Napansin ng anak niya na tuwing ilang araw na sunod-sunod ang ganitong pagkain, lumalala ang reklamo ni Mang Rudy sa sakit sa tuhod.

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Maraming processed meat ang mataas sa saturated fat, na puwedeng magpalala ng inflammation sa katawan.
• Mataas sa asin (sodium) at preservatives (tulad ng nitrites) na puwedeng magdulot ng pamamaga at fluid retention—minsan ramdam sa kasukasuan.
• Sa mga may gout, ilang processed meat ay puwedeng magpataas ng uric acid kapag sobra-sobra.

Ano ang puwedeng gawin:

• Gawing “paminsan-minsan” na lang, hindi araw-araw na ulam.
• Palitan ng:
  • isda (inihaw, pinasingawan),
  • tokwa,
  • manok na hindi sobrang mamantika.

2. Matatabang Pritong Pagkain: Crispy Pata, Lechon, Chicharon, Fried Chicken na Lumulutang sa Mantika

Kuwento:

Sa mga handaan, laging bida ang:

• crispy pata,
• lechon kawali,
• chicharon,
• pritong liempo.

Si Lolo Ben, 71, tuwing may handa, hindi nagpapaawat. Pero mapapansin mong kinabukasan, ang unang reklamo niya: “Aray, yung tuhod ko!”

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Mataas sa trans fats at saturated fats, mga uri ng taba na konektado sa paglala ng inflammation.
• Puwede ring magdulot ng bigat sa katawan (pagdagdag timbang), kaya mas pinapahirapan ang kasukasuan sa pagdadala ng bigat.
• Ang paulit-ulit na ginamit na mantika (reused oil) ay may mga compound na hindi maganda sa katawan.

Tips:

• Hindi ibig sabihing bawal nang habambuhay, pero:
  • bawas-bawas, huwag araw-araw,
  • mas maliit na portion,
  • at mas piliin ang inhaw, in-steam, o nilaga.

3. Mataas sa Purine: Laman-Loob, Ilang Seafood, at Ilang Karne

Ito lalo na ang kaaway ng gouty arthritis (uric acid).

Kasama dito:

• Atay, balunbalunan, isaw, bituka, puso, utak, bato
• Ilang isda at seafood (lalo na sardinas, dilis, tuyo, shellfish) kapag sobrang dami at madalas
• Sobrasobrang karne sa isang upuan

Kuwento:

Si Tatay Leo, 62, ay mahilig sa “pulutan style”:

• isaw,
• balunbalunan,
• atay,
• sabay konting inuman.

Pagkatapos ng gabing iyon, kinabukasan:

• namaga ang hinlalaki sa paa,
• hindi makasuot ng tsinelas,
• halos di makalakad.

Bakit delikado sa arthritis:

• Mataas sa purine, na kapag na-breakdown sa katawan, nagiging uric acid.
• Kapag sobra ang uric acid, bumubuo ito ng maliliit na kristal na naiipon sa kasukasuan—ito ang sanhi ng gout attacks.
• Sobrang kirot, init, at pamamaga sa kasukasuan, kadalasan sa paa pero puwedeng sa tuhod, daliri, bukong-bukong.

Ano ang puwedeng gawin:

• Kung may gout ka o mataas ang uric acid, madalas sinasabi ng doktor: limitahan o iwasan ang laman-loob.
• Piliin ang:
  • isda sa tamang dami,
  • manok na walang balat,
  • tokwa at legumes (kung pinapayagan ng doktor).

4. Matatamis na Pagkain at Inumin: Softdrinks, Cake, Donuts, Matamis na Kape at Milk Tea

Kuwento:

Si Lola Precy, tuwing hapon, combo ang:

• softdrinks,
• dalawang pirasong donut,
• minsan may cake pa.

Akala niya, ang arthritis ay dahil sa “lamig” lang. Pero napansin ng doktor niya na mataas na rin ang sugar at timbang niya.

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Ang sobrang asukal ay konektado sa paglala ng inflammation sa katawan.
• Nagpapataas ng timbang → dagdag bigat sa kasukasuan, lalo na sa tuhod at balakang.
• Nagpapataas din ng risk sa diabetes, na may kinalaman sa iba pang komplikasyon sa nerbiyos at daluyan ng dugo.

Kasama sa mga dapat bantayan:

• Softdrinks
• Powdered juice
• Milk tea
• Sweetened coffee (3-in-1, sobrang tamis)
• Cake, pastries, donuts, matamis na tinapay

Tips:

• Bawasan, hindi agad zero kung mahirap, pero dapat may direksyon.
• Mas piliin ang:
  • tubig,
  • unsweetened tea,
  • prutas sa maliit na portion (lalo na kung may diabetes).

5. Maaalat at Processed na Pagkain: De-lata, Instant Noodles, Chichirya

Kuwento:

Si Mang Lando, 66, kapag tinatamad magluto:

• sardinas sa lata + instant noodles,
• corned beef sa lata,
• tuyo na maraming asin,
• chichirya habang nanonood ng TV.

Mura, mabilis, pero…

Bakit puwedeng magpalala ng kasukasuan:

• Mataas sa sodium (asin) → puwedeng magdulot ng pamamaga at fluid retention: namamaga ang paa, tuhod, at minsan kamay.
• Kapag maraming fluid sa katawan, mas ramdam ang paninigas at kirot sa kasukasuan.
• May kasama pang preservatives na puwedeng konektado rin sa inflammation sa long-term.

Tips:

• Limitahan ang de-lata at instant noodles—huwag araw-araw na ulam.
• Sa chichirya, treat lang paminsan-minsan, maliit na pakete, hindi sangkaterba habang nanonood.
• Mas piliin ang:
  • lutong bahay na kontrolado ang alat,
  • herbs at natural na pampalasa (bawang, sibuyas, luya, paminta) kaysa puro patis at toyo.

6. Sobrang Cheesy at Creamy Dishes: Pasta na Puro Keso, Creamy Sauces, Fast Food Burgers

Mga paborito ng iba:

• Mac & cheese,
• Carbonara na puro cream at bacon,
• Burger na doble-doble ang cheese,
• Nachos na nalulunod sa cheesy sauce.

Bakit puwedeng makadagdag sa kirot:

• Mataas sa saturated fat (galing sa keso, cream, processed meats).
• Ang sobrang taba sa ganitong anyo ay konektado sa inflammation at weight gain.
• Kapag tumataba, mas nahihirapan ang kasukasuan na buhatin ang katawan—lalo na tuhod at balakang.

Kuwento:

Si Tita Jo, 61, nakatira sa anak niya sa city. Tuwing bihira silang lumabas, lagi niyang pinipili ang:

• pasta na puro cream at keso,
• burger na may extra cheese,
• fries pa sa gilid.

Pag-uwi, halos hindi siya makatayo sa jeep. Akala niya “napagod sa gala,” pero ang totoo, pinaghalo ang bigat ng katawan at pagkalala ng arthritis dahil sa mga kinakain.

Tips:

• Huwag naman total bawal, pero:
  • portion control,
  • mas piliin ang may tomato-based sauce kesa puro cream,
  • iwasan ang “extra cheese” kung sanay na sa sakit ng kasukasuan.

7. Alcohol: Beer, Hard Drinks (Lalo na Kasabay ng Pulutan)

Arthritis + Inuman = delikadong tandem.

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Sa gout, ang alcohol—lalo na beer—ay may purine at nakakaapekto sa paraan ng katawan maglabas ng uric acid.
• Nagpapataas ito ng tsansa ng gout attack: matinding kirot, pamumula, at pamamaga sa kasukasuan.
• Puwede ring magdulot ng dehydration, na hindi maganda sa joints at kidneys.

Kuwento:

Si Mang Jun, 64, kapag may okasyon:

• araw ng inuman,
• pulutan: crispy pata, isaw, chicharon, sisig, bulalo.

Pagkatapos ng masayang gabi, sa susunod na araw:

• hindi makalakad nang maayos,
• namamaga ang paa at tuhod,
• napipilitang magpaospital.

Tips:

• Kung may arthritis, lalo na gout at may sabit pa na kidney o puso, madalas payo ng doktor: iwasan o higpitan ang alcohol.
• Kung hindi totally maiwasan at pinayagan ng doktor, napakahigpit na limitasyon lang at hindi regular.

8. Mga “Trigger Food” na Personal sa Iyo: MSG-Heavy, Certain Processed Snacks, o Allergen Foods

May ilang seniors na napapansin:

• tuwing kumakain ng MSG-heavy na chichirya o instant ulam, sumasakit ang ulo at kasukasuan.
• tuwing sobra ang certain processed food, parang sumasakit lalo ang tuhod at daliri.
• may iba na sensitibo sa gatas o harina, at nararamdaman nilang lumalala ang body aches pagkatapos.

Hindi pare-pareho ang katawan, at may mga personal triggers na dapat mong obserbahan.

Ano ang puwedeng gawin:

• Pansinin: “Ano’ng kinain ko kagabi? Bakit ngayong araw mas masakit ang kasukasuan ko?”
• Magtala sa isang maliit na notebook:
  • anong kinain mo,
  • anong naramdaman kinabukasan.
• Kung napapansin mong may pattern (hal. tuwing instant noodles, tuwing sobrang maalat at may MSG, tuwing ganitong klase ng ulam), baka iyon ang personal arthritis trigger mo.
• Banggitin ito sa doktor sa susunod na check-up.

Paano Makakatulong ang Pagbabago ng Diet sa Sakit sa Kasukasuan?

Hindi totoo na “wala ka nang magagawa” pag may arthritis na. Totoong hindi ito agad nawawala, pero:

• Puwede mong pahinain ang mga atake sa pamamagitan ng tamang pagkain.
• Puwede mong bawasan ang pamamaga sa katawan.
• Puwede mong kontrolin ang timbang, para mas kaunting bigat ang pasan ng mga tuhod mo.

Mga simpleng hakbang:

• Bawasan ang:
  • processed meat,
  • pritong matataba,
  • sobrang tamis,
  • sobrang alat at de-lata,
  • laman-loob at high-purine foods,
  • sobrang keso at cream,
  • alkohol.
• Dagdagan ang:
  • gulay (lalo na madahon),
  • prutas (sa tamang dami, lalo na kung may diabetes),
  • isda (sa tamang portion),
  • whole grains (oats, brown rice kung pinapayagan),
  • sapat na tubig.

Kahit hindi overnight ang pagbabago, bawat araw na mas maingat ka sa pagkain ay dagdag tulong sa kasukasuan mo.

Maikling Paalala sa Mga Senior at Pamilya

Kung napapansin mong:

• palala na nang palala ang sakit ng kasukasuan,
• namamaga ang mga daliri, tuhod, o paa,
• hindi ka na makalakad nang tulad dati,

huwag mong sabihing:

“Normal lang ’to kasi matanda na ako.”

Oo, natural ang pagtanda. Pero hindi natural na:

• tiisin ang kirot na puwede namang maibsan,
• hayaang lumala dahil ayaw magbawas ng ilang pagkain.

Ang maliliit na desisyon sa plato araw-araw ay puwedeng magdala ng malaking ginhawa sa kasukasuan mo sa mga susunod na buwan at taon.

---

Kung kapaki-pakinabang sa’yo ang blog post na ito…

Ibahagi mo ito sa iyong pamilya at mga kaibigan, lalo na sa mga kapwa seniors na may iniindang arthritis at sakit sa tuhod o kasukasuan.
Baka ang simpleng pag-share mo ngayon ang makatulong para mabawasan ang kirot at gumaan ang galaw ng maraming lolo, lola, nanay, at tatay. 💚🦴