WARNING: 6 Pagkakamali sa Pag-inom ng Tubig na Puwedeng Makaapekto sa Kidney

“Mag-tubig ka, ‘yan ang maglilinis sa kidney mo.”

Iyan ang laging naririnig ni Mang Ben, 68. Kaya tuwing may maririnig siyang payo tungkol sa bato, isang bagay lang ang ginagawa niya: inom lang nang inom ng tubig — kahit kailan, kahit gaano karami, kahit anong klaseng inumin.

Isang araw, napansin ng anak niya:

“Tay, bakit parang ang laki ng tiyan mo lagi? Tapos ang putla n’yo?”

Nagpa-check sila.

Lumabas sa laboratory results:
May problema na sa kidney – hindi pa end-stage, pero hindi na rin “normal”.

Sabi ni Mang Ben:

“Eh lagi naman akong umiinom ng tubig ah… bakit ganito pa rin?”

Doon ipinaliwanag ng doktor:

“Hindi lang sa ‘dami’ ng tubig ang usapan.
May maling paraan din ng pag-inom, at mali ring mga klase ng inumin na nakaka-stress sa kidney.”

Bakit Mahalaga ang Tamang Pag-inom ng Tubig Para sa Kidney?

Ang kidney (bato) ang:

• nagsasala ng dumi at lason sa dugo,
• nag-aayos ng balanse ng tubig at asin sa katawan,
• tumutulong mag-regulate ng blood pressure,
• kasama sa paggawa ng ihi.

Kapag kulang ka sa tubig, nai-stress ang kidney.
Kapag sobra ka naman at mali ang pag-inom, nai-stress din ito.

Sa mga seniors, mas kritikal ito dahil:

• humihina na ang kidney function sa pagtanda,
• madalas may high blood, diabetes, o gout na kasama,
• may maintenance medicines na dumadaan din sa kidney.

Kaya hindi puwedeng basta:

“Basta maraming tubig, panalo na.”

Mahalaga ang tamang paraan ng pag-inom, hindi lang basta “inom nang inom.”

Sa blog post na ito, pag-uusapan natin ang 6 karaniwang pagkakamali sa pag-inom ng tubig na puwedeng makaapekto sa kidney — lalo na sa mga seniors.

Paalala: Kung may diagnosed na sakit sa bato, laging sundin ang tamang limit ng fluid na ibinibigay ng doktor. Iba ang pangangailangan ng may kidney disease kaysa sa walang sakit.

1. Kulang Uminom ng Tubig sa Maghapon (Laging Dehydrated)

Ito ang pinaka-basic pero sobrang common:
Hindi sapat ang iniinom na tubig.

Maraming seniors ang:

• 1–3 baso lang sa buong araw,
• mas mahilig sa kape, softdrinks, juice kaysa sa plain water,
• at minsan, hindi nauuhaw kahit kulang na sa tubig (normal sa pagtanda ang paghina ng “uhaw signal”).

Ano ang epekto sa kidney?

Kapag kulang ang tubig:

• mas koncentrado ang ihi (mas madilaw, mabango sa amoy),
• mas maraming dumi at asin na kailangang ilabas, pero kaunti lang ang tubig na pambuhat palabas,
• mas tumataas ang risk ng:
  • kidney stones,
  • infection,
  • at tuloy-tuloy na pagkapagod ng kidney.

Parang naglalaba ka na kulang sa tubig — mas hirap magbanlaw.

Paano maiiwasan?

• Laging maghanda ng tumbler o baso ng tubig sa tabi mo.
• Uminom ng paunti-unti pero madalas sa maghapon, hindi isang malaking buga lang.
• Bantayan ang kulay ng ihi:
  • light yellow / mapusyaw = kadalasan okay,
  • dark yellow / amoy matapang = posibleng kulang sa tubig (maliban na lang kung may iniinom na gamot o vitamins na nagpapadilaw).

Sa seniors, hindi kailangang sobra — kailangan sapat, ayon sa payo ng doktor.

2. Sobrang Dami ng Tubig sa Mabilis na Oras (Biglang “Salin” sa Kidney)

May mga taong nababahala sa kidney, kaya ang ginagawa:

• buong araw halos wala,
• tapos bago matulog o isang beses sa hapon, isang litrong tubig ang iniinom.

Parang biglang “tinatakasan” ang kulang sa tubig sa maghapon, sa isang inuman.

Bakit mali ito?

• Ang kidney ay may kakayahang mag-adjust, pero kapag biglang binuhusan ng sobrang dami, nabibigla rin:
  • puwedeng umabot sa punto na sobra ang fluid sa dugo,
  • puwedeng mauwi sa pamamaga (manas) sa paa, binti, mukha, lalo na kung mahina na ang puso o bato,
  • sa iba, puwedeng magdulot ng hilo, pagkahapo, o hirap sa paghinga.
• Hindi nito “nababalik” agad ang buong araw na dehydration sa isang buga.
  Ang gusto ng kidney ay steady at tama, hindi biglaan at sobra.

Mas tamang paraan:

• Imbes na isang litrong bugso, hatiin sa:
  • umaga,
  • tanghali,
  • hapon,
  • maagang gabi.
• Halimbawa: tig-½ baso hanggang 1 baso kada oras o kada ilang oras (ayon sa limit na sabi ng doktor kung may sakit).

Kung may heart failure o chronic kidney disease, mas kailangan pang maging maingat — puwedeng may maximum na baso lang sa isang araw. Doon, dapat doktor ang magdidikta, hindi internet.

3. Puro Matatamis na Inumin ang Pinapiling “Tubig”

Isang malaking pagkakamali:
Iniisip ng iba na:

“Basta liquid, okay na sa kidney.”

Kaya ang iniinom buong araw:

• softdrinks,
• powdered juice,
• iced tea,
• matatamis na kape,
• energy drinks,
• tsaa na puno ng asukal.

Ano ang problema?

• Asukal at syrup, hindi lang tubig, ang laman ng mga ito.
• Ang sobrang tamis ay:
  • nakakadagdag sa risk ng diabetes o nagpapalala nito,
  • kapag mataas ang asukal sa dugo sa matagal na panahon, sinisira nito ang maliliit na ugat sa kidney.

Sa madaling salita, oo, may “tubig” sa inumin,
pero dala-dala nito ang asukal na kalaban ng kidney.

Kung may diabetes + high blood ka, sobrang importanteng bantayan ito, dahil sila ang #1 at #2 na kaaway ng kidney.

Puwede pa bang uminom ng iba bukod sa plain water?

Puwede, pero:

• mas malaking bahagi pa rin ng inom mo dapat ay plain water,
• ang matatamis na inumin, kung hindi kayang iwasan, dapat maliliit na bahagi lang at hindi araw-araw,
• kung mahilig sa lasa:
  • tubig na may hiwang pipino, lemon/kalamansi, o herbs (basta kaya ng tiyan mo),
  • unsweetened o konting tamis lang na tea (sang-ayon sa payo ng doktor).

4. Pag-inom ng Sobrang Tubig sa Gabi Bago Matulog

Maraming seniors ang nag-iisip:

“Kailangang mag-hydrate bago matulog para maganda ang kidney.”

Kaya bago humiga:

• iinom ng 2–3 basong tubig,
• tapos ilang oras pagkatapos,
  • gising nang gising,
  • bangon nang bangon para umihi.

Ano ang pwedeng mangyari?

1. Puyat at pagod
   • Kapag putol-putol ang tulog dahil sa ihi,
   • napapagod ang katawan at puso,
   • lumalala ang pagtaas ng presyon at panghihina — hindi rin maganda sa kidney.
2. Fall risk
   • Bawat bangon sa gabi ay tsansang madulas o madapa, lalo na kung madilim at mahina ang binti.
3. Kung may heart o kidney problem:
   • Ang sobrang fluid bago matulog ay puwedeng magdulot ng:
     • paghinga nang malalim,
     • bigat sa dibdib,
     • o pamamaga kinabukasan.

Mas maingat na diskarte:

• Uminom ng tubig sa maghapon – huwag ipunin sa gabi.
• Puwede pa ring uminom sa gabi, pero:
  • 1 maliit na baso lang,
  • iwasan na ang sobrang inom 1–2 oras bago humiga, lalo na kung lagi ka nang naiihi sa gabi.
• Kung palagi kang naiihi gabi-gabi, sabihin ito sa doktor — puwedeng may iba pang dahilan (prostate, diabetes, overactive bladder, etc.).

5. Pagmamaliit sa Pag-ihi: Tinitiis ang Ihi sa Matagal na Oras

May mga seniors na:

• “Mamaya na ako iihi, tatapusin ko muna ‘tong palabas.”
• “Ayokong tumayo, masakit tuhod ko.”
• “Ayokong gumamit ng CR sa labas, hihintayin ko makauwi.”

Kaya ang ihi, tinitiis nang tinitiis.

Ano ang koneksyon sa kidney?

• Kapag matagal mong pinipigilan ang ihi:
  • puwedeng maipon ang bacteria sa bladder,
  • tumataas ang risk ng urinary tract infection (UTI).
• Kapag matagal at paulit-ulit ang UTI at hindi napapagaling, puwedeng umakyat ang impeksiyon sa:
  • kidney (pyelonephritis),
  • at in the long run, makaapekto sa function ng bato.

Lalo na sa seniors, mas mahina na ang resistensya, kaya mas delikado ang infections.

Paano ito maiiwasan?

• Huwag tinitiisin ang ihi nang matagal kung may malapit namang banyo.
• Siguraduhin na madaling puntahan at ligtas ang banyo (maayos ang ilaw, hindi madulas).
• Kung nahihirapan talagang maglakad, pag-usapan sa pamilya kung paano siya mabibigyan ng mas malapit o mas accessible na CR (hal. commode chair, rails, etc.).

Ang simpleng pag-ihi nang oras sa banyo ay isa sa pinakamadaling paraan para tulungan ang kidney at iwas impeksyon.

6. Hindi Sumasangguni sa Doktor Tungkol sa “Tamang Dami” ng Tubig Kapag May Kidney, Puso o Bato na Problema

Ito ang isa sa pinakamalaking problema:

• May chronic kidney disease,
• o may heart failure,
• o may matinding manas sa paa, binti, tiyan,
• tapos may nakarinig sa internet o kapitbahay: “Mag-3 litro ng tubig araw-araw, para malinis ang kidney.”

At yun ang susundin, kahit iba ang sinasabi ng doktor (o hindi pa siya nagpapacheck).

Bakit delikado ito?

Sa mga may sakit na sa kidney o puso, minsan ang utos ng doktor ay:

• “Limitahan ang fluid sa ___ ml per day.” (halimbawa, 1–1.5 litro lamang),
• “Bawal sobra sa sabaw, juice, softdrinks – kasama yan sa fluid.”

Kasi:

• Kapag mahina na ang kidney, hindi na niya kayang ilabas lahat ng sobrang tubig.
• Ang sobrang fluid ay:
  • naiipon sa paa (manas),
  • sa tiyan,
  • sa baga (hirap huminga),
  • at nagpapahirap lalo sa puso.

Kung basta susunod sa generic na “8 baso araw-araw” o “3 litro araw-araw” kahit may sakit na, pwedeng mapalala ang kondisyon.

Ano ang dapat gawin?

• Kung na-diagnose ka na may kidney disease, heart failure, o malalang manas,
  • tanungin ang doktor:
    • “Doc, gaano karaming tubig at inumin lang po ba ang dapat ko sa isang araw?”
• Sundin yon nang seryoso —
  hindi dahil gusto kang pahirapan ng doktor, kundi para hindi malunod sa sariling fluid ang katawan mo.
• Tandaan: kasama bilang fluid ang:
  • tubig,
  • sabaw,
  • juice,
  • softdrinks,
  • gatas,
  • gelatin, at iba pang liquid food.

Hindi lahat puwedeng basta uminom “nang uminom” kahit kailan.
Kung may sakit na sa bato/puso, kailangan ng personalized na gabay.

Maikling Kuwento: Si Aling Biring at ang “Tubig na Sobra, Tubig na Kulang”

Si Aling Biring, 70, ay may early stage na kidney disease.
Sabi ng doktor niya:

“In moderation po ang tubig, hindi sobra, hindi kulang.
Mga ganitong baso lang sa isang araw, ha.”

Umuwi siya sa bahay, at ang sabi ng kapitbahay:

“Naku, mali yun. Dapat nga madaming tubig para malinis ang kidney. Kita mo nga sa internet!”

Naguluhan siya.

May mga araw na:

• halos hindi siya umiinom dahil takot siya sumobra,
• may mga araw naman na todo inom, kahit gabi.

Minsan hingal siya, minsan nauuhaw na nauuhaw.
Lalong sumama ang pakiramdam niya.

Nang bumalik sa doktor at inamin ang kalituhan, ipinaliwanag sa kanya nang mabuti:

• may mga araw na kulang siya (kaya mas concentrated ang ihi),
• may mga araw na sobra (kaya sumisikip ang paghinga at namamaga ang paa).

Kaya gumawa ang doktor ng simple guide sa papel:

• hanggang ilang baso sa umaga,
• hanggang ilang baso sa hapon,
• iwas sobrang inom sa gabi.

Inalalayan siya ng mga anak niya na sundin iyon.
Paglipas ng linggo, mas naging:

• maaliwalas ang pakiramdam,
• hindi masyadong namamaga ang paa,
• mas stable ang blood test.

Hindi “magic”, pero malaking tulong ang tamang paraan ng pag-inom.

Paano Mas Maingat Uminom ng Tubig Kung Senior ka na?

Narito ang simpleng gabay na pwedeng tandaan:

• Kilalanin ang katawan mo.
  • Madalas ka bang manas?
  • May sakit ka ba sa puso, bato, o diabetes?
  • Kung oo, importanteng magtanong ng personal na payo sa doktor.
• Hindi kailangang sobrang dami, pero huwag ding sobrang konti.
  • Sa mga walang sakit sa bato/puso, kadalasan okay ang regular na pag-inom palabas ng maghapon,
  • pero iwas ipunin ang inom sa gabi.
• Unahin ang plain water.
  • Huwag gawing main inumin ang softdrinks, instant juice, 3-in-1, o iced tea.
• Huwag tiisin ang ihi nang matagal.
  • OK ang banyo — kaibigan yan ng kidney mo.
• Kung may nagbago sa ihi mo:
  • laging sobrang dilaw, may dugo, masakit umihi, angamoy kakaiba,
    magpatingin agad.

Ang kidney, kapag nasira nang malala, hindi na madaling ibalik sa dati.
Mas madaling mag-ingat ngayon kaysa mag-dialysis sa huli.

---

Kung may senior ka sa pamilya, kapitbahay, o kaibigan na kailangan maging mas maingat sa pag-inom ng tubig para sa kalusugan ng kidney,
i-share mo ang blog post na ito sa kanila at sa iba mo pang mahal sa buhay,
para mas marami ang matutong umiwas sa 6 na pagkakamali sa pag-inom ng tubig na puwedeng makaapekto sa bato.