May mga bagay talaga sa bahay na nagbibigay ng “comfort.” Para sa iba, kandila ang pampakalma—amoy vanilla, lavender, o yung simpleng liwanag na parang yakap sa gabi. Para naman sa iba, incense ang panglinis ng pakiramdam—pang-relax, pangdasal, o pampabango ng bahay.
Pero heto ang hindi madalas napag-uusapan: kapag may apoy sa loob ng bahay—kahit maliit—hindi siya biro. Lalo na kung may senior sa bahay, dahil mas mabagal ang reaction time, mas sensitibo sa usok ang baga, at minsan may makakalimutin dahil sa pagod o edad. Kaya ang goal natin dito ay hindi para takutin ka—kundi para maging maingat, alerto, at ready.
Bago natin simulan ang listahan, ikukuwento ko muna ang nangyari kay Aling Nena.
Isang Kuwento: “Sandali Lang ‘To…”
Si Aling Nena, 67, tahimik na nakatira sa bahay kasama ang apo. Tuwing hapon, after maglinis, nag-i-incense siya sa sala. Sabi niya, “Nakakagaan ng pakiramdam, parang nawawala ang bigat.” One day, naglagay siya ng incense sa maliit na platito sa ibabaw ng side table. Katabi nito ang isang pirasong tissue, kasi may sipon siya noon. Sandali lang naman daw.
Nag-ring ang cellphone. Lumabas siya saglit sa kusina para uminom ng tubig. Pagbalik niya, may amoy sunog na. Yung tissue, naihipan ng hangin mula sa electric fan, gumapang papalapit sa ember ng incense—at ayun. Hindi man lumaki agad ang apoy, pero umusok nang malakas at nag-iwan ng sunog sa table. Mabuti na lang at napansin niya agad.
Pagkatapos nun, sabi niya: “Akala ko maliit lang ang apoy. Pero kahit maliit pala, puwede na.”
At doon natin kukunin ang lesson: kahit kandila o incense lang—apoy pa rin ‘yan. Kaya heto ang 8 bagay na huwag ilalagay malapit sa kandila o incense, lalo na kung may senior sa bahay.
1) Kurtina, Drapes, at Mga Telang Nakabitin
Ito ang pinaka-dangerous combo. Ang kurtina ay magaan, madaling gumalaw sa hangin, at mabilis magliyab. Isang ihip lang ng hangin—galing sa bintana, electric fan, o aircon—puwedeng idikit ang tela sa apoy.
Bakit delikado:
- Madaling masindihan
- Mabilis kumalat ang apoy pataas
- Madalas nasa tabi ng bintana kung saan may hangin
Mas ligtas na gawin:
- Ilagay ang kandila/incense malayo sa bintana at kurtina (at least ilang hakbang).
- Kung gusto mo pa rin sa sala, ilagay sa gitna o sa mesa na walang nakasabit na tela.
- Iwasan ang paglalagay malapit sa “billowing” curtains.
2) Tissue, Paper Towels, Papel, Resibo, Karton, at Notebook
Ito yung “mukhang harmless” pero super dali magliyab. Madalas nakapatong sa mesa—pambalot, pampunas, o resibo sa groceries. Isang spark lang, puwede na.
Common scenario:
- May kandila sa center table
- May tissue o papel sa tabi
- May hangin o may dumaan na sumagi
- Biglang lumipad o lumapit sa apoy
Mas ligtas:
- Clear the area: walang loose paper within arm’s reach.
- Gumamit ng maliit na tray para sa kandila/incense, at panatilihing “clean zone” ang paligid.
3) Alcohol, Perfume, Hairspray, at Mga Spray/Aerosol
Maraming seniors may alcohol sa lamesa—panglinis ng kamay, pangpunas, o pang-first aid. Pero tandaan: alcohol at spray products ay flammable. Minsan hindi mo akalain, pero ang singaw (vapors) ang mabilis magliyab.
Bakit delikado:
- Alcohol vapors can ignite
- Aerosol cans can burst kapag nainitan
- Hairspray/perfume ay may flammable ingredients
Ligtas na gawin:
- Ilayo ang alcohol at sprays sa kandila/incense.
- Kung mag-aalcohol, siguraduhing patay ang apoy at tuyo na ang kamay bago lumapit.
4) Electric Fan, Aircon Vent, o Lugar na Malakas ang Hangin
Hindi ito “bagay” na nasusunog, pero malaking sanhi ito ng aksidente. Kapag may fan, puwedeng:
- tumagilid ang apoy sa kandila (mas lumaki ang flame),
- liparin ang ash o ember ng incense,
- mahulog ang kandila,
- o mag-flicker na magpainit sa paligid.
Delikado lalo na sa incense:
- Yung ash na lumilipad puwedeng mapunta sa sofa, papel, o carpet.
Mas safe:
- Ilagay ang kandila/incense sa lugar na hindi tinatamaan ng hangin.
- Gumamit ng incense holder na may takip (kung meron) at stable base.
- Iwasan ang “edge ng mesa” kung may hangin sa paligid.
5) Sofa, Unan, Kumot, at Mga Stuffed Toys
Ang sala ang paboritong lugar mag-kandila, pero doon din madalas ang mga madaling masunog: cushions, throw blankets, at stuffed toys ng apo.
Bakit delikado:
- Fabric and foam ignite quickly
- Kapag nasindihan, mabilis maglabas ng makapal na usok
- Mas mahirap patayin kapag kumapit sa foam
Mas safe:
- Ilagay ang kandila/incense sa matigas at non-flammable surface (ceramic, metal tray).
- Keep at least isang braso o higit pa na layo mula sa sofa.
- Huwag ilagay sa armrest o side ng sofa kahit “sandali lang.”
6) Plastic Items: Lalagyan, Remote, Decorations, at Toys
Plastic melts. At kapag natunaw, puwedeng tumulo at magdulot ng mas malalang sunog o mabahong usok. Minsan decorations pa na plastic flowers ang katabi ng kandila—mukhang aesthetic, pero risky.
Delikado kasi:
- Plastic can melt and drip
- The fumes can be toxic kapag nasusunog
- Madaling mag-warp at mahulog ang kandila
Mas safe:
- Iwasan ang plastic decor malapit sa kandila/incense.
- Kung gusto mo ng decor, piliin ang glass/ceramic/metal.
7) Mga Gamot at First Aid Supplies (Lalo na Ointments at Cotton)
Sa totoo lang, maraming seniors may “medicine corner” sa mesa—vitamins, maintenance meds, cotton, gauze, ointment. Pero cotton at gauze ay madaling masunog, at may ointments na oily na puwedeng maging fuel.
Bakit delikado:
- Cotton catches fire fast
- Oily products can intensify flames
- Mahalaga ang gamot—sayang at delikado kung masunog
Mas safe:
- Separate zone: ang kandila/incense at medicine area hindi magkatabi.
- Ilagay ang meds sa cabinet o box, malayo sa open flame.
8) Mats, Rugs, at Table Runners (Lalo na Yung May Fringes)
Ito ang madalas hindi iniisip: nakapatong ang kandila sa mesa na may table runner. Yung dulo ng tela, nakausli at puwedeng masunog kapag lumapit ang apoy o tumagilid ang kandila.
Bakit delikado:
- Fringes can catch fire quickly
- Fabric can smolder quietly (hindi agad halata)
- Puwedeng magliyab bigla kapag lumakas ang hangin
Mas safe:
- Ilagay ang kandila/incense sa bare surface o sa tray.
- Kung gusto mo talagang may runner, siguraduhing malayo ang kandila sa edges at stable ang holder.
Extra Safety Tips (Lalo na Kung May Senior sa Bahay)
Hindi ito kasama sa “8 bagay,” pero sobrang helpful:
✅ Gumamit ng Stable at Heat-Resistant Holder
- Ceramic, glass na thick, o metal tray.
- Iwasan ang paper plate, styro, o manipis na plastic.
✅ Huwag Iiwanang Bukas ang Apoy Kapag Aalis ng Room
Rule: Kung lalabas ka, patayin mo. Kahit “sandali lang.”
✅ Magkaroon ng “Fire Buddy” System
Kung may senior na mahilig mag-kandila o incense:
- Ipaalala sa kapamilya: “Pa-check naman yung kandila.”
- O mag-set ng routine: kandila/incense sa oras lang na gising at alert.
✅ Maghanda ng Simpleng Pang-apula
- Isang basong tubig sa tabi (para sa incense ember)
- Damp cloth (pang-cover)
- Kung kaya, maliit na fire extinguisher sa kusina/sala
✅ Para sa Seniors na Sensitive sa Usok
Ang incense at candles, kahit mabango, naglalabas pa rin ng usok/particles. Kung may hika, COPD, o madalas ubo:
- Limit time
- Ventilate safely (pero iwas direct wind sa flame)
- Consider flameless alternatives (LED candles, essential oil diffuser na safe gamitin)
Pangwakas: “Maliit na Apoy, Malaking Aral”
Ang kandila at incense ay puwedeng maging bahagi ng peace at pahinga sa bahay. Pero gaya ng nangyari kay Aling Nena, minsan isang tissue lang ang pagitan ng “okay lang” at “delikado.” Kaya ang pinakamagandang safety habit ay simple: ilayo ang madaling masunog, ilayo sa hangin, at huwag iiwanang mag-isa ang apoy.
Kung may senior sa bahay, mas kailangan ang mga paalalang ganito—hindi dahil mahina sila, kundi dahil mas mahalaga ang safety at mas mahal natin sila.
Kung nakatulong ang post na ito, paki-share naman sa pamilya at mga kaibigan—lalo na sa may lolo at lola, o sa mahilig mag-kandila at incense sa bahay. Baka ang simpleng share na ito ang makaiwas sa sunog at aksidente. 🕯️🙏💛
