Isang gabi, bandang alas–diyes na, nakahiga na si Tatay Ben (71).
Pero bago siya humiga, ito ang ginawa niya:
- Kumain ng instant noodles (“para may mainit sa tiyan”),
- Uminom ng isang malaking baso ng tubig dahil “maganda raw sa kidney”,
- Naramdaman niyang naiihi pero binalewala niya — tamad bumangon,
- Uminom ng pain reliever sa tuhod na nabili lang sa tindahan (“sanay na naman ako rito”).
Kinabukasan:
- Namaga ang paa at mukha niya,
- Masakit ang tagiliran,
- Mas madalas naiihi pero konti lang,
- Napansin din ng anak niya na parang lutang at pagod na pagod siya.
Pagpacheck nila, ang sabi ng doktor:
“May problema na po ang kidneys ninyo. Kailangan na po talagang mag–ingat — lalo na sa mga gawi niyo bago matulog.”
Doon siya natauhan.
Bakit Napakahalaga ng Kidney sa Seniors?
Para mas maintindihan kung bakit delikado ang ilang gawain bago matulog, balikan muna natin kung ano ang trabaho ng kidney:
- Sila ang “filter” ng katawan – sumasala ng dumi sa dugo (toxins, waste products).
- Tinutulongan i–balance ang:
- dami ng tubig sa katawan,
- asin (sodium),
- minerals (potassium, etc.).
- Nakakatulong mag–control ng:
- blood pressure,
- paggawa ng red blood cells,
- kalakasan ng buto.
Sa edad na 60+, natural na humihina na ang maraming parte ng katawan — kasama na ang kidneys.
Mas vulnerable na sila sa:
- sobrang alat,
- sobrang gamot,
- sobrang biglang load ng tubig,
- at mali o delikadong gawi sa gabi.
Ang masama pa, kadalasan tahimik ang sakit sa kidney.
Minsan huli na kapag:
- laging namamanas,
- laging pagod,
- lumala na ang creatinine at iba pang lab results.
Kaya mahalagang hindi lang iniintindi ang araw, kundi pati ang ginagawa bago matulog, dahil buong magdamag nagtatrabaho pa rin ang kidney.
Narito ang 4 na gawain bago matulog na dapat tigilan o bawasan ng mga seniors dahil puwedeng magpahirap sa inyong kidneys.
1. “Midnight Snack” na Maalat at Processed (Instant Noodles, De–Lata, Chichirya)
Maraming seniors ang may ganitong nakasanayan:
- “Hindi ako makatulog pag walang mainit na noodles.”
- “Kukuha lang ako ng konting de–lata o tinapay na may ham.”
- “Konting chichirya lang habang nanonood ng TV bago matulog.”
Simple lang pakinggan, pero malaki ang epekto sa kidney, lalo na kung gabi–gabi.
Bakit delikado sa kidney?
- Ang instant noodles, de–lata, at chichirya ay:
- sobrang taas sa asin (sodium),
- kadalasan mataas din sa preservatives at “seasoning.”
- Ang sobrang asin sa gabi:
- puwedeng magpataas ng blood pressure,
- magdulot ng pamamaga (manas),
- magpahirap sa trabaho ng kidney sa magdamag.
- Kung araw–araw ito,
mas mabilis mapapagod ang kidney, lalo na kung may high blood at diabetes na rin.
Kuwento ni Lola Nita
Si Lola Nita (67) ay antukin pero mahilig sa TV sa gabi.
Habang nanonood:
- may kasamang instant noodles,
- minsan sardinas o meat loaf,
- tapos softdrinks pa.
Napansin niya kalaunan:
- laging namamaga ang paa,
- hindi maganda ang tulog dahil naiihi sa gabi,
- at nang magpa–lab test, tumaas ang creatinine at pinagsabihan ng doktor na bawasan ang maalat.
Ano ang mas maingat na gawin?
- Kung gutom sa gabi:
- subukan ang konting saging, tinapay na hindi maalat, o biskwit na hindi sobrang alat o tamis (kung pinapayagan ng doktor).
- Huwag gawing gabing–gabi ang instant noodles, de–lata, o chichirya — lalo na kung may problema na sa kidney, puso, at presyon.
- Mas maganda kung mas maaga kumain ng hapunan at iwasang mag–“heavy snack” bago matulog.
2. Biglang Pag–inom ng Sobrang Daming Tubig Bago Matulog
Marami namang seniors ang iniisip:
“Maganda sa kidney ang maraming tubig, kaya mag–1 o 2 baso ako bago matulog.”
Maganda ang sapat na tubig sa kidney, totoo ’yun.
Pero iba ang maayos na pamamahagi sa maghapon,
kaysa sa biglang buhos na 1–3 baso bago matulog — lalo na kung may edad na at may sabit na:
- heart failure,
- mahina ang kidneys,
- o madaling manas.
Paano nagiging delikado?
- Sa seniors na may mahinang kidney o puso, ang biglang dami ng tubig:
- puwedeng magdulot ng pamamaga sa paa, binti, at mukha,
- magpabigat sa trabaho ng puso at bato,
- magdulot ng hirap sa paghinga sa iba.
- Sa halos lahat, puwede rin magdulot ng:
- pabalik–balik na pag–ihi sa gabi,
- putol–putol na tulog,
- pagod na pagod sa umaga.
- Ang kulang sa tulog at pagod na katawan ay nakakadagdag din sa stress sa blood pressure at kidney.
Kuwento ni Tatay Lando
Si Tatay Lando (70) ay sinabihan noon na “uminom ng tubig palagi.”
Ang nangyari, nakakalimot siya sa maghapon, pero bago matulog, bumabawi siya:
- 2–3 baso deretso.
Gabi–gabi:
- bumabangon siya ng 3–4 beses para umihi,
- nadadapa pa minsan dahil madilim,
- at kahit tuloy ang inom,
namamaga pa rin ang paa dahil hindi na kayang ilabas agad lahat ng katawan niya.
Nung pinaayos ang schedule ng pag–inom ng tubig — unti–unti sa maghapon, mas kaunti sa gabi — gumanda ang tulog niya at gumaan pakiramdam ng katawan.
Mas maingat na tips:
- Uminom ng tubig paunti–unti sa maghapon, hindi biglang buhos sa gabi.
- Sa mga may heart o kidney problem, sundin kung anong fluid limit ang sinabi ng doktor.
- Kung hindi naman limitado, puwedeng:
- uminom ng konti lang (hal. kalahating baso) kung nauuhaw bago matulog,
- iwasang uminom ng sobrang dami pagkatapos na pagkatapos humiga.
3. Pagpigil ng Ihi at Hindi Pag–CR Bago Matulog
Maraming seniors ang tamad bumangon kapag:
- malamig ang gabi,
- antok na antok na,
- nanonood ng TV o scroll sa cellphone.
Kaya kahit naiihi na, pinipigil na lang:
“Mamaya na ’yan, antayin ko na lang na antukin ako.”
“Ayoko nang bumangon, baka magising ako lalo.”
Pero sa totoo lang, delikado sa pantog at sa kidney ang matagal na pagpigil ng ihi — lalo na kung paulit–ulit.
Ano’ng pwedeng mangyari?
- Ang matagal na pagpigil ng ihi ay:
- pwedeng magdulot ng iritasyon sa pantog,
- puwedeng magbigay–daan sa UTI (urinary tract infection),
- sa matagal na panahon at may ibang problema, pwedeng makaapekto sa balanse ng daanan ng ihi.
- Sa mga may prostate enlargement (BPH) o may kahinaan sa ihi:
- mas delikado ang pagpigil ng ihi.
- kung hindi mailabas nang maayos, pwedeng magkaroon ng urine retention, na delikado sa kidney.
Kuwento ni Lolo Jaime
Si Lolo Jaime (73) ay may problema sa tuhod at tamad gumalaw sa gabi.
Kaya kahit naiihi, pinipigil niya, lalo na kung:
- nanonood ng paborito niyang serye,
- o nakahiga na.
Madalas niyang sinasabi:
“Saka na ako tatayo pag talagang di ko na kaya.”
Maya–maya, nagkaroon siya ng:
- hapdi sa ihi,
- lagnat,
- sakit sa puson.
Nung nagpacheck, may UTI na pala,
at dahil senior na siya, mas mabilis naapektuhan ang kidneys niya.
Mas maingat na gawin:
- Gawing habit: umihi muna bago humiga, kahit pakiramdam mo “konti lang.”
- Huwag sanaying pigilin nang matagal ang ihi, lalo na kung may:
- prostate issue,
- UTI history,
- o kidney problem.
- Kung pabalik–balik ang pakiramdam na naiihi pero konti lang lumalabas,
magpatingin sa doktor — hindi normal ’yan lalo na kung may sabit na hapdi.
4. Basta–bastang Pag–inom ng Pain Relievers at “Herbal” o Food Supplements Bago Matulog
Ito ang isa sa pinaka–tahimik pero delikadong kalaban ng kidney sa seniors.
Maraming matatanda ang:
- may sakit sa tuhod, likod, balikat,
- hirap makatulog dahil sa sakit–sakit ng katawan,
kaya bago matulog:
- iinom ng pain reliever na over–the–counter,
- minsan araw–araw pa,
- minsan sabay pa ng “herbal” o food supplements na hindi na–check sa doktor.
Bakit delikado sa kidneys?
- Maraming pain reliever (lalo na mga NSAIDs tulad ng ibuprofen, mefenamic, at iba pa) ay:
- pwedeng magdulot ng pagkipot sa daluyan ng dugo sa kidney,
- magdulot ng sudden o gradual na pagkasira ng kidney lalo na kung:
- araw–araw iniinom,
- mataas ang dose,
- may sabit na high blood o kidney disease na.
- Ang ilang herbal at food supplements:
- may mga sangkap o heavy metals na hindi kailangang–kailangan ng katawan,
- dinadaan pa rin lahat sa kidney at atay para salain.
- Kapag marami at halo–halo, pwedeng maka–stress sa organs na ito.
Kuwento ni Lola Fely
Si Lola Fely (69) ay may rayuma at arthritis sa tuhod.
Araw–araw, bago matulog:
- umiinom siya ng pain reliever na nabili sa botika,
- sabay “herbal capsule para daw sa buto”,
- at vitamins pa.
Wala namang reseta ang iba doon.
Pagtagal:
- sumasakit ang tagiliran niya,
- napagod nang husto,
- at nang magpa–lab test, tumaas na ang creatinine.
Sabi ng doktor:
“Kailangan nating linisin ang listahan ng iniinom n’yo.
Hindi lahat ng iniinom araw–araw ay ligtas para sa kidney — lalo na ang pain relievers at kung anu–anong supplements.”
Mas maingat na gawin:
- Huwag basta–basta uminom araw–araw ng pain reliever kung hindi inire–reseta ng doktor.
- Sabihin sa doktor ang lahat ng iniinom:
- vitamins,
- herbal,
- food supplements,
- tsaa, etc.
- Kung may kidney problem, diabetes o high blood,
mas lalo dapat controlado ang gamot at supplements — hindi “sariling diskarte.”
Paano Mas Mapoprotektahan ang Kidney sa Gabi?
Bukod sa pag–iwas sa 4 na gawain na ito, malaking tulong din kung:
- Kontrolado ang high blood at diabetes – sundin ang gamot at payo ng doktor.
- Mas maaga kumain ng hapunan, huwag sobrang late at huwag sobrang bigat.
- Sapat ang tulog – ang katawan, kasama ang kidney, ay naghihilom at nagpapahinga sa tulog.
- Iwasan ang paninigarilyo at sobrang alak – pareho ring malupit sa ugat, puso, at kidney.
- Regular na magpacheck kung may:
- diabetes,
- high blood,
- history ng kidney problem sa pamilya.
Tandaan:
Mas mahirap ayusin ang sirang kidney kaysa iwasan ang pagsira nito.
Kung kapaki-pakinabang sa’yo ang blog post na ito…
Ibahagi mo ito sa iyong pamilya at mga kaibigan, lalo na sa mga lolo’t lola, magulang, o kapwa senior na may iniindang kidney, high blood, o diabetes.
Baka ang simpleng pag-share mo ngayon ang makatulong para maiwasan ang tuluyang pagkasira ng kidney ng isang mahal mo sa buhay. 💚🧠🩺
