BAWAT ARAW, UMIYAK ANG APO KO TUWING AKO’Y PAALIS — ISANG GABI, NAGTAGO AKO AT NANG MAKITA KO ANG TATAY NIYA, NAPASIGAW AKO SA TAKOT.
Ako si Rowena, 52 anyos, nagtitinda ng kakanin sa umaga at naglalabada kapag may nagpapasuyo. Simple lang buhay ko noon—hangga’t dumating sa bahay ko ang apo kong si Niko, limang taong gulang, may bitbit na maliit na bag at mga matang laging takot.
Sa umpisa, akala ko normal lang. Bata, malambing, clingy. Pero may isang bagay na hindi ko maalis sa isip ko: bawat araw, umiiyak si Niko tuwing paalis ako. Hindi yung simpleng iyak na “Lola, huwag ka muna.” Kundi yung iyak na parang may masamang mangyayari pag wala ako.
“Lo… wag ka po umalis…” nanginginig niyang boses habang yakap ang bewang ko.
“Babalik ako agad, anak. Bibili lang ako ng harina,” sabi ko, pilit pinapakalma siya.
Pero lalo siyang kumakapit. Minsan, humahagulgol na siya. Minsan, nangingitim na yung mga kuko niya sa higpit ng kapit. At napapansin ko pa, bago siya umiyak, titingin muna siya sa may pintuan—parang may inaabangan, parang may kinatatakutan.
Isang hapon, napuno ako—hindi sa inis kay Niko, kundi sa kaba na hindi ko maipaliwanag.
“Niko,” lumuhod ako sa harap niya, “bakit ka umiiyak palagi kapag umaalis si Lola?”
Umiling siya. Nagkubli sa likod ng kurtina, yung lumang kurtinang may mantsa ng panahon. Parang doon lang siya nakakaramdam ng ligtas.
“Wala po,” mahina niyang sagot.
Pero alam ko. May “meron.” May tinatago.
Ang anak kong si Jessa—nanay ni Niko—matagal nang wala. Nagtrabaho sa malayo. Sabi niya pansamantala lang, pero taon na. Naiwan sa amin si Niko, at ang ama nito—si Ramon—na bihira ko makita pero kapag dumadalaw, laging may dalang bigat sa bahay. Yung bigat na kahit hindi nagsasalita, nararamdaman mo sa hangin.
Tuwing pupunta si Ramon, biglang tumatahimik si Niko. Hindi siya tumatakbo para magpa-karga. Hindi siya nagtatanong ng pasalubong. Naglalaho siya. Sa ilalim ng mesa, sa likod ng aparador, minsan sa banyo, basta kung saan hindi siya makikita.
“Tatay mo yan,” minsan nasabi ko kay Niko, pilit kong pinapalambing. “Bakit ka nagtatago?”
Hindi siya sumagot. Pero nakita ko yung mata niya—yung matang hindi pang-bata. Yung matang parang sanay na sa sigawan.
Dumating ang gabing hindi ko makalimutan.
Umalis ako sa umaga para maglako. Pag-uwi ko, nadatnan ko si Niko na nakaupo sa banig, hawak ang maliit niyang laruan—isang dump truck na luma na rin. Tahimik siya, pero namumugto ang mata. Parang kakaiyak lang.
“Anong nangyari?” tanong ko agad.
Umiling siya, pero nanginginig ang labi. “Lo… wag ka na po umalis bukas…”
Doon na ako kinabahan nang tuluyan. May something na nangyayari kapag wala ako. At kung may dapat akong malaman, kailangan kong malaman agad—bago mahuli ang lahat.
Kaya nung gabing iyon, nagkunwari akong matutulog nang maaga. Pinatay ko ang ilaw, pumikit, at hinintay kong lumalim ang gabi. Nang marinig kong mahimbing na ang hilik ni Niko, dahan-dahan akong bumangon at nagtago ako sa may bintana, sa likod ng kurtina.
Tahimik ang bahay. Yung ilaw sa kusina, isang bombilyang nanginginig ang liwanag, parang pagod na rin sa mundo. Ang tunog lang, yung orasan at yung pagaspas ng kurtina sa hangin.
Hanggang sa may narinig akong yabag sa labas.
Mabigat. Mabilis. Parang galit.
Bumukas ang pinto.
At doon ko siya nakita—si Ramon.
Hindi ko siya agad nakilala sa dilim, pero nang tumama ang liwanag sa mukha niya, nakita ko yung panga niyang nakadiin, yung kilay na magkadikit, at yung mga kamay niyang nakasuntok. Nakatingin siya sa loob na parang may hinahanap.
“Nasaan?” singhal niya, mahina pero matalim.
Nanlalamig ang batok ko. Gusto kong sumigaw, pero kinagat ko labi ko para hindi ako marinig. Sa isip ko, Bakit siya nandito? Gabing-gabi?
Nakita niyang gumalaw ang kurtina sa kwarto—siguro dahil sa hangin—at lumapit siya roon. Tapos bigla niyang sinipa ang pintuan ng kwarto ni Niko.
“NIKO!” sigaw niya.
Nagising ang apo ko. Narinig ko ang biglang hikbi. Yung hikbi na parang sanay na magising sa takot.
“Lo…” mahina niyang tawag.
Doon ko na hindi kinaya.
Lumabas ako mula sa taguan ko. “Ramon! Anong ginagawa mo dito?!”
Napalingon siya, parang nagulat na may tao. Pero mas mabilis yung galit kaysa gulat. Lumapit siya sa gitna ng sala, at sa ilalim ng ilaw, mas nakita ko ang mukha niyang parang hindi na tao—parang problema na nagkatawang-lalaki.
“Pakialam mo?” sabi niya. “Akin ‘yang bata.”
“Akin din ‘yan!” napasigaw ako. At sa takot ko, hindi ko napigilan yung boses ko. “Apo ko ‘yan! Dito siya ligtas!”
Napangisi siya. “Ligtas? Eh pinupuno mo utak niyan. Sinusulsulan mo.”
“Hindi kita sinusulsulan!” halos pumutok dibdib ko. “Bakit umiiyak ‘yang bata araw-araw pag umaalis ako? Bakit nagtatago sa’yo? Bakit nanginginig pag naririnig boses mo?”
Tahimik siyang saglit. At sa saglit na ‘yon, parang mas nakakatakot. Kasi yung katahimikan niya, parang may pinipigilan.
Lumakad siya palapit sa kwarto. “Lumabas ka, Niko,” utos niya.
Narinig ko ang pag-iyak ni Niko. “Ayoko po…”
Doon ako napatakbo papunta sa pintuan ng kwarto. Tinabihan ko si Niko, niyakap ko siya. Ang liit ng katawan niya, pero ang bigat ng takot niya—parang kaya niyang lamunin ang buong bahay.
“Ramon,” sabi ko, nanginginig pero matigas, “kung may kailangan ka, sa akin mo sabihin. Huwag sa bata.”
“Bata ‘yan pero makulit! Hindi sumusunod!” sigaw niya, at biglang napabagsak niya ang silya sa kusina. Kumalabog. Tumalon si Niko sa yakap ko.
At doon ako napasigaw sa takot, hindi dahil sa lakas niya, kundi dahil sa bigla kong na-realize: Ganito pala ang naririnig ng apo ko kapag wala ako. Ganito pala ang dahilan kung bakit ayaw niya akong umalis.
“Tumigil ka!” sigaw ko. “Kung galit ka, umalis ka dito!”
Saglit siyang natigilan—hindi dahil natauhan, kundi dahil may kapitbahay na nagbukas ng bintana. May ilaw na sumilip mula sa kabilang bahay. Narinig ko pa ang boses ng kapitbahay: “Ate Rowena, okay lang ba?”
Doon siya umatras. Parang biglang naalala na may ibang tao sa mundo na pwedeng makakita.
Pero bago siya tuluyang lumabas, tumingin siya kay Niko. “Babalikan kita,” mahina niyang sabi—hindi pangako, kundi banta.
Nang makaalis siya, bumagsak ang tuhod ko. Niyakap ko si Niko nang mas mahigpit.
“Lo…” hikbi niya. “Sabi ko po sa’yo…”
Doon ako umiyak. Kasi sa buong panahon, akala ko malambing lang ang apo ko. Akala ko kapritso. Akala ko takot lang mag-isa. Pero hindi pala. May dahilan. May sugat na hindi nakikita.
Kinabukasan, hindi na ako nagkunwari na “kaya ko ‘to mag-isa.” Pumunta ako sa barangay. Humingi ako ng tulong. Kinausap ko ang nanay ni Ramon, kinausap ko ang kapitan, at ipinangako ko sa sarili ko: hindi ko hahayaang lumaki si Niko sa takot.
At si Niko… sa unang pagkakataon, nakatulog siya nang mahimbing. Kahit may luha pa rin minsan, pero iba na. Kasi tuwing aalis ako ngayon, hindi na siya humihikbi nang parang katapusan na ng mundo. Sasabihin niya na lang:
“Lo… balik ka ha.”
“Oo anak,” sagot ko. “At kahit kailan, hindi na kita iiwan sa takot.”
Minsan tayong mga matatanda, akala natin ang pag-iyak ng bata ay simpleng lambing. Pero minsan, senyales pala ‘yon na may kinatatakutan siyang hindi niya kayang ipaliwanag.
Kaya kung may batang umiiyak tuwing aalis ka… huwag mo agad sabihing “ang arte.” Yakapin mo. Pakinggan mo. Tingnan mo kung may bagay siyang pinoprotektahan—hindi laruan, hindi kendi—kundi ang sarili niyang maliit na puso.
Dahil may mga batang hindi natatakot sa dilim…
Natatahimik lang sila sa liwanag—kapag andiyan ka.
TRENDING STORY FOR YOU
