Mainit ang panahon. Pawis na pawis si Mang Tony, 67 years old, nakaupo sa labas ng bahay habang pinapanuod ang mga apo. Maya-maya, may dumaan na tindero ng malamig na softdrinks.

“Isang litro nga, boss, ang init eh,” sabi niya.

Habang iniinom niya ang nagyeyelong inumin, ang alam lang niya, “pampalamig sa katawan.”
Pero hindi niya alam, sa bawat lagok:

• dumadagdag ang asukal sa dugo,
• tumataas ang sodium at caffeine (depende sa iniinom),
• mas pinapahirap ang trabaho ng puso at ugat.

Kinagabihan, sumakit ang ulo niya. Nang sukatin ang presyon: 150/90.
“Siguro sa init lang ‘yan,” sabi niya.
Pero ang hindi niya alam, kasama na sa dahilan ang mga iniinom niyang akala niya’y harmless.

Bakit Mahalaga sa Seniors ang Pag-iingat sa Inumin?

Kapag lampas 60 ka na, hindi na puwedeng basta:

• inom lang nang inom kung ano ang malamig,
• basta masarap sa lalamunan,
• basta nakakagising at nakakapresko.

Sa edad na ito:

• mas madalas ang altapresyon (high blood),
• mas mahina na ang puso at ugat,
• mas sensitibo ang katawan sa sobrang asukal, sobrang asin, at sobrang caffeine,
• madalas may kasamang diabetes, sakit sa bato, o kolesterol.

Ang problema, maraming inumin ang ibinibenta at ipinapakita na “pampalamig, pampasigla, pampagana”, pero sa katawan ng senior, pampataas pala ng presyon.

Sa blog post na ito, pag-uusapan natin ang 7 inumin na madalas iniisip na pampalamig o pampasigla, pero puwedeng makadagdag sa taas ng presyon — lalo na kung senior ka at may iniindang high blood.

Paalala: Hindi ito kapalit ng payo ng doktor. Kung may maintenance ka sa presyon, puso, bato, o diabetes, laging sumunod sa payo ng iyong doktor. Ang blog na ito ay para makatulong maging mas maingat sa araw-araw.

1. Softdrinks (Regular o “Full Sugar”)

Ito na siguro ang number 1 na “pampalamig” sa maraming bahay: softdrinks.

Malamig. Masarap. Sparkling.
Pero para sa puso at presyon, hindi ito kaibigan.

Bakit nakakataas ng presyon?

• Mataas sa asukal – Ang sobrang asukal ay nakakadagdag sa timbang, nakakasira ng daluyan ng dugo, at konektado sa pagtaas ng presyon.
• Zero nutrients – Calories lang; wala halos sustansya.
• Kapag laging iniinom, nagdudulot ng:
  • pagtaas ng triglycerides,
  • paglala ng insulin resistance (masama sa may diabetes),
  • at kalaunan, dagdag risk sa hypertension at heart disease.

“Eh, minsan lang naman…”

Kung talagang paminsan-minsan lang, maliit na baso, at control ang pagkain, iba usapan. Pero sa maraming seniors:

• halos araw-araw may softdrinks,
• minsan pang-almusal pa kapalit ng tubig,
• sa handaan, isang litro o higit pa ang nauubos.

Kapag may high blood ka na, mas mabuting limitahan nang husto o tuluyang iwasan. Mas okay pa ang:

• tubig,
• malamig na tubig na may yelo,
• o tubig na may hiwang pipino o kalamansi (kung kaya ng tiyan).

---

2. “Iced Tea” na Gawa sa Powder Mix

Akala ng iba, “tea” siya kaya healthy.
Pero karamihan sa iced tea na nabibili sa mga tindahan, karinderya, at powder mix ay:

• sobrang tamis,
• loaded sa sugar at calories,
• at minsan may caffeine din.

Paano ito nakakaapekto sa presyon?

• Sobrang asukal = dagdag timbang at stress sa daluyan ng dugo.
• Kung may caffeine, puwede ring magdulot ng pansamantalang pagtaas ng heart rate at presyon.
• Kapag ginawa pang pangpalit sa tubig (“Tubig? Huwag na, iced tea na lang!”), mas lalo.

Hindi lahat ng “tea” ay pantay

May tea na:

• hinayaan lang sa mainit na tubig,
• walang asukal,
• simpleng herbal o green tea.

Iba ito sa sweetened iced tea na parang softdrinks din sa tamis. Kung mahilig ka sa iced tea:

• subukang gumawa ng homemade tea (salabat, green tea, o black tea)
• lagyan na lang ng konting honey o kaunting asukal, hindi sobrang tamis.
• at isipin pa rin na hindi ito kapalit ng plain water.

3. 3-in-1 Coffee at Matatamis na Iced Coffee

Maraming seniors ang hindi kompleto ang umaga kung walang kape.
Pero iba ang simpleng kape sa:

• 3-in-1 mixes,
• iced coffee sa labas (yung may cream, syrup, caramel, etc.),
• matatamis na bottled coffee drinks.

Ano ang problema sa presyon?

1. Caffeine
   • Puwedeng magdulot ng pansamantalang pagtaas ng presyon, lalo na sa taong sensitibo o hindi sanay.
   • Sa ilang seniors, mas napapansin ang efekto: panginginig, kabog, hilo, sakit ng ulo.
2. Asukal at Creamer
   • Ang 3-in-1 ay hindi lang kape; puno din ng asukal at non-dairy creamer (madalas may trans fats o hindi kagandahan na taba).
   • Ang sobrang tamis at taba ay nakakadagdag sa timbang, kolesterol, at risk sa hypertension.

“Pwede ba akong magkape kung high blood ako?”

Depende sa payo ng doktor at reaksyon ng katawan mo. Pero ilang general tips:

• Kung dati’y 3 tasa sa isang araw, baka mas mainam na 1 tasa na lang, at
• iwasan ang sobrang tamis na 3-in-1 – mas okay ang:
  • brewed coffee o instant na konting gatas at kaunting asukal,
  • o decaf kung talagang bawal ang caffeine.

At kung mataas presyon mo at pinagbawal ng doktor ang kape, sundin mo – mas mahalaga ang buhay mo kaysa sa kape sa umaga.

4. Energy Drinks at Mga “Pampalakas”

May mga inumin na binebenta bilang:

• “pampalakas,”
• “pang-enerhiya,”
• “pang-gising,”
• kadalasan iniinom ng mga driver, construction worker, o puyat.

May ilan sa seniors na na-eengganyo ring uminom, lalo na kapag:

• laging pagod,
• inaantok pero may gagawin pa,
• gustong “sumabay” sa mga mas batang umiinom.

Ano ang laman ng maraming energy drinks?

• Caffeine – kadalasan mas mataas pa kaysa sa kape.
• Sugar – sobrang tamis.
• Iba’t ibang stimulants at additives.

Epekto sa seniors na may high blood:

• puwedeng biglang tumaas ang heart rate,
• tumaas ang presyon,
• magdulot ng palpitations, nerbiyos, pagkahilo,
• sa may history ng sakit sa puso, puwedeng maging trigger ng mas seryosong problema.

Kahit malamig, kahit masarap, hindi ito “safe juice”. Lalo na kung lampas 60 ka na at may maintenance sa presyon, puso, o asukal — iwasan na.

5. Matatamis na Fruit Juice sa Tetra Pack o Bottle

Maraming nagsasabi: “Fruit juice ‘to, healthy!”
Pero hindi lahat ng “fruit juice” ay pare-pareho.

May:

• tunay na fresh na katas ng prutas (na hindi madalas inuubos ng marami), at
• mga commercial juice sa tetra pack, bote, o powder na:
  • sobrang tamis,
  • maraming added sugar,
  • minsan konti na lang ang tunay na fruit content.

Paano sila puwedeng magpataas ng presyon?

• Mataas na asukal = dagdag timbang, dagdag belly fat, dagdag stress sa ugat at puso.
• Kapag ginawa pang pangpalit sa tubig (“Hindi ako uminom ng softdrinks, juice lang.”), lumalabas na halos pareho lang din sa epekto.

Puwede pa bang uminom?

Kung talagang gusto mo ng juice:

• mas maganda ang fresh fruit (buong prutas) kaysa puro katas.
• kung gagawa ng juice sa bahay, pwede:
  • 1 parte juice + 1–2 parte tubig,
  • maliit na baso lang, hindi ilang baso kada araw.

At kung may high blood at diabetes, dapat lalo pang bantay sa tamis at dami.

6. Alcoholic Drinks na “Pang-Relax” Daw

May mga seniors na sanay sa:

• tagay ng beer,
• konting alak sa gabi,
• “pamparelax” o “pampaganda ng tulog.”

Pero ang alcohol, kahit malamig at masarap sa umpisa, ay may komplikadong epekto sa presyon:

• Puwedeng magdulot ng pagtaas ng BP, lalo na kung madalas at marami.
• Nakakadagdag sa timbang (calories),
• Puwedeng makaapekto sa atay at puso,
• May mga gamot sa high blood, puso, at diabetes na delikado ihalo sa alak.

Para sa mga seniors na dati nang may high blood, kadalasan nire-rekomenda ng doktor na:

• limitahan nang husto ang alak, o
• iwasan na talaga kung may iba pang sakit (atay, puso, bato).

Kaya kung ang “pampalamig” mo ay malamig na beer o matapang na inumin sa gabi, tandaan:
Lumalamig ka sa pakiramdam, pero pinapainit mo ang problema ng presyon mo.

7. Instant “Sabaw” na May Mataas na Sodium (Noodles, Instant Soup, Broth in a Cup)

Hindi ito juice o softdrinks, pero inumin pa rin: sabaw.

Maraming seniors ang mahilig sa:

• instant noodles na may maraming sabaw,
• “sopas sa sachet” na lalagyan lang ng mainit na tubig,
• ready-mix sabaw na nabibili sa tindahan.

Malamig ang panahon? “Sige, sabaw muna ako, pampainit.”
Pero sa loob ng sabaw na ito, siksik sa asin (sodium).

Paano makakasama sa presyon?

• Ang sobrang sodium ay direktang konektado sa pagtaas ng blood pressure.
• Ang instant noodles at soup ay kilala sa sobrang alat.
• Kapag ginawang pampa-comfort araw-araw:
  • sabaw sa umaga,
  • sabaw sa gabi,
    parang nagbubuhos ka ng asin sa iyong mga ugat.

Puwede pa ba ang sabaw?

Oo, pero mas piliin ang:

• sabaw na lutong bahay,
• hindi sobrang alat,
• hindi umaasa sa instant seasoning,
• maraming gulay at kaunting asin.

Kung may high blood ka, mas mainam na bawasang husto ang instant sabaw. Hindi dahil mainit at masarap, eh safe na para sa presyon.

Maikling Kuwento: Si Aling Minda at ang “Mga Inumin na Walang Masama”

Si Aling Minda, 64, ay may high blood at diabetes. Umiinom siya ng maintenance araw-araw.

Pero sa pang-araw-araw niya:

• Sa umaga: 3-in-1 coffee, minsan dalawa.
• Sa tanghali: iced tea sa karinderya.
• Sa hapon: softdrinks, pampawala daw ng antok.
• Sa gabi: sabaw ng instant noodles, pamparelax.

Isang araw, sumakit ang ulo niya nang sobra, parang binibiyak. Nang sinabi ng anak na sukatin ang BP, 160/100.

Dinala siya sa doktor.
Bukod sa gamot, tinanong siya ng doktor:
“Anong madalas mong iniinom sa isang araw?”

Noong binilang nila, halos puro matatamis, maalat, at may caffeine pala ang iniinom niya.
Akala niya, normal lang.
Akala niya, “pampalamig” o “pampainit” lang.

Doon siya natauhan: hindi lang pagkain ang nakakaapekto sa high blood, pati iniinom.

Unti-unti, binago nila:

• mas maraming tubig,
• bawas 3-in-1,
• iwas softdrinks,
• bihira na ang instant sabaw.

Sa susunod na check-up, mas maayos na ang BP niya.

Hindi dahil sa gamot lang, kundi dahil naki-cooperate na rin siya sa mga iniinom niya araw-araw.

Ano ang Mas Mabuting Inumin Para sa Seniors na May High Blood?

Hindi ibig sabihin bawal na ang lahat. Pero mas mainam na palitan ng:

• Tubig – pinaka-basic. Puwedeng malamig, may yelo, o may konting hiwa ng prutas para may lasa.
• Herbal tea o salabat – na hindi sobrang tamis at walang sobrang caffeine.
• Gatas na akma sa kondisyon – low-fat, kung pinayagan ng doktor.
• Sabaw na lutong bahay – maraming gulay, hinay sa asin.

At pinaka-importante: moderation.
Kahit medyo okay ang isang inumin, kung sobra-sobra naman, puwede pa rin makasama.

---

Panghuli: Isipin ang Presyon Kapag Uhaw, Hindi Lang Lamig o Sarap

Kapag senior ka na, kada baso ng iniinom mo ay may tanong na dapat sagutin:

• “Makakatulong ba ito sa katawan ko?”
• “Masyado ba itong matamis, maalat, o maraming caffeine?”
• “Kung iinumin ko ito araw-araw, makakatulong ba ito sa presyon ko o makakasama?”

Hindi masamang minsan mag-softdrinks sa handaan o uminom ng kaunting kape — kung pinapayagan ng doktor at nasa tamang dami.
Pero kung araw-araw, paulit-ulit, at sobra, doon nagiging delikado.

Kung may senior ka sa pamilya o kakilala na may high blood, o gusto mong maiwasan ang sakit sa puso at ugat, i-share mo ang blog post na ito sa kanila at sa iba mo pang mahal sa buhay, para mas marami ang maging mas maingat sa mga iniinom na akala nila’y pampalamig lang—pero tahimik palang nagpapataas ng presyon.