AKO ‘YUNG ANAK NA IKINAHIYA SI TATAY DAHIL BASURERO SIYA… PERO NANG MAKITA KO SIYANG NAKALUHOD SA GILID NG KALSADA, BITBIT ANG SAPATOS KO, DOON KO NALAMAN KUNG GAANO NIYA AKO MINAHAL.
Ako si Marco, Grade 10 student. Hindi ako mayaman, pero pinipilit kong magmukhang “okay” sa paningin ng iba. Sa totoo lang, takot na takot akong mapag-usapan. Takot akong matawag na mahirap. Takot akong matawa ang mga kaklase ko kapag nalaman nila kung ano ang trabaho ni tatay.
Basurero si tatay.
Hindi siya ‘yung basurero na naka-uniporme na malinis at may sasakyan. Siya ‘yung basurero na nagtutulak ng kariton, nagkakalkal ng basura, namumulot ng bote, karton, bakal—kahit anong puwedeng ibenta. Umuuwi siyang amoy kanal, amoy usok, amoy pawis at ulan. Lagi siyang may gasgas sa kamay, at palaging may bahid ng dumi sa kuko.
Simula nang mawala si nanay, si tatay na lang ang meron ako. Siya na ang nagluto, naglaba, naghanap ng pambayad sa kuryente, at kahit pamasahe ko sa school, pinagkakasya niya. Pero kahit alam kong ginagawa niya lahat para sa akin, may parte sa akin na kinakahiya siya.
At masama ‘yon.
Pero hindi ko ‘yon na-realize agad.
Noong araw na ‘yon, maaga akong pumasok. May practice kami para sa program, at kailangan daw naka-black shoes lahat. Yung sapatos ko, luma na. Hindi na siya ‘yung makintab na gaya ng sa classmates ko. May punit na sa gilid, at minsan, sumisingit ang tubig kapag umuulan.
Bago ako umalis, lumabas si tatay sa maliit naming kusina, may hawak na plastic na may baon.
“Anak, may itlog na maalat at kamatis dito. At kanin. Pasensya na, ‘yun lang muna.”
Hindi ko siya tiningnan. Tinanggap ko lang ‘yung baon at mabilis lumabas.
Sa labas ng bahay, nakita ko siyang nagtutulak ng kariton. Dahan-dahan lang, kasi medyo nanghihina na siya. Nakayuko, parang laging humihingi ng tawad sa mundo.
At doon ako nainis… hindi sa kanya, kundi sa sarili ko. Kasi habang nakikita ko siya, iniisip ko na baka makita rin siya ng classmates ko. Baka madaanan kami ng mga kakilala ko.
Kaya ginawa ko ‘yung pinakanakakahiya kong ginawa sa buong buhay ko.
Sinabihan ko siya.
“Tay… ‘wag ka naman dumaan sa tapat ng school ha. Nakakahiya.”
Napatingin siya sa akin. Hindi siya nagsalita agad. Parang may gumuhong bagay sa mukha niya, pero pilit niyang tinakpan ng ngiti.
“Oo anak,” sagot niya. “Sige. Hindi na.”
Tapos tumango siya, at tumulak palayo.
Hindi ko nakita kung paano bumigat ang balikat niya. Hindi ko nakita kung paano siya napayuko lalo.
Ang nakita ko lang, sarili kong pride.
Pagdating ko sa school, okay naman sa umpisa. Pero bandang hapon, biglang dumilim ang langit. Kumidlat. Umulan ng malakas—‘yung tipong parang binubuhusan ang buong kalsada. Basang-basa ang mga estudyante. May mga nagtatakbuhan, may nagpapayong, may nagtatawanan.
Ako? Wala akong payong.
At mas malala pa, sa gitna ng pagmamadali ko palabas, napatid ang tali ng sapatos ko. Hindi lang napigtal—napunit mismo ‘yung gilid. Bumuka. Nakasubsob sa baha ang paa ko.
“Marco, ayos ka lang?” tanong ng kaklase ko.
Ngumiti ako ng pilit. “Oo.”
Pero ramdam ko na agad ‘yung hiya. Kasi habang naglalakad ako, sumisingaw ‘yung tubig sa loob ng sapatos ko. Parang may umiiyak na tunog kada hakbang. Tapos may isa pa akong narinig—bulungan.
“Yan kasi, luma sapatos.”
“Parang… ‘di ba anak ‘yan nung basurero?” sabi ng isa, mahina pero tumama.
Para akong sinuntok sa tiyan.
Hindi ko na nilingon. Naglakad ako nang mabilis pauwi, kahit umuulan. Basa na rin naman ako. Sa bawat hakbang, parang mas bumibigat ang sapatos ko, parang mas bumibigat ang mundo.
Pagdating ko sa kanto, huminto ako sandali sa ilalim ng bubong ng sari-sari store. Nanginginig ako, sa lamig at sa inis. Inis sa ulan. Inis sa sapatos. Inis sa bulungan. Inis sa tatay ko.
At sa sobrang inis, nasabi ko sa sarili ko:
Kung sana iba na lang trabaho ni tatay… kung sana normal… kung sana may pera kami…
Habang iniisip ko ‘yon, tumingin ako sa kalsada.
At doon ko siya nakita.
Si tatay.
Sa gitna ng ulan.
Nakaluhod sa gilid ng kalsada, basang-basa, putik-putik ang damit, nanginginig ang katawan… at hawak niya ang sapatos ko—yung pares na suot ko kanina, pero ngayon, parang pinupunasan niya, parang iniingatan niya.
May dala siyang maliit na supot, at sa loob no’n, may lumang basahan at isang maliit na bote ng pampakintab.
Parang hindi niya iniinda ang ulan. Parang hindi niya naririnig ang ingay ng mga tricycle at sasakyan. Parang ang mundo niya, sapatos ko lang.
Nang makita niya ako, bigla siyang tumayo kahit nahihirapan.
“Anak!” sigaw niya, kahit humahampas ang ulan sa mukha niya. “Buti nandiyan ka! Kanina pa kita hinahanap!”
Napatingin ako sa kanya, hindi ko alam kung lalapit ako o tatakbo palayo. Sa sobrang hiya, gusto kong maglaho.
Lumapit siya, hawak-hawak pa rin ang sapatos. Basang-basa. Nanginginig.
“Anak, napansin ko kanina… luma na sapatos mo. Kanina sa may school… may nakita akong nagbenta ng second-hand na sapatos. Gusto ko sana bilhin… pero kulang pera. Kaya…” huminga siya nang malalim, “kaya pinilit kong ayusin muna ‘to. Para kahit papaano, hindi pasukin ng tubig. Para hindi ka mapahiya.”
Parang may pumutok sa dibdib ko.
“Tay… bakit ka nandito?” mahina kong tanong.
“Pinuntahan kita,” sagot niya. “Kasi umuulan. Baka wala kang payong. Baka giniginaw ka.”
Nakita ko ‘yung kamay niya—may mga sugat, may dumi, nanginginig sa lamig. Pero nakasiksik pa rin doon sa pagitan ng palad niya ang sapatos ko, parang kayamanan.
At bigla kong naalala ‘yung sinabi ko kanina.
“Nakakahiya.”
Ako yung nakakahiya.
Ako yung anak na hindi marunong tumingin sa sakripisyo.
Ako yung anak na mas inuna ang yabang kaysa sa taong araw-araw lumuluhod sa buhay para lang hindi ako bumagsak.
Hindi ko napigilan.
Lumapit ako at niyakap ko siya nang mahigpit. Sa gitna ng ulan, sa harap ng mga dumadaan, sa harap ng mundo.
“Tay… sorry,” umiiyak kong sabi. “Sorry po. Ang sama-sama ko. Kinaibigan ko ‘yung hiya, pero tinraydor ko kayo.”
Tahimik lang siya. Hinaplos niya ang ulo ko kahit nanginginig siya.
“Anak,” sabi niya, “wala akong maipagmamalaki sa sarili ko, pero ikaw… ikaw ang gusto kong ipagmalaki. Kaya kahit anong trabaho, kahit anong dumi, kahit anong pagod… gagawin ko. Basta makita kitang maayos.”
Mas lumakas ang iyak ko.
“Kaso, Tay… ako ‘yung nahiya sa inyo…”
Ngumiti siya, kahit halata ang sakit sa mata niya.
“Okay lang,” sabi niya. “Basta ngayon, naiintindihan mo na.”
Doon ko na-realize:
Hindi pala nakakahiya ang pagiging basurero.
Ang nakakahiya, ‘yung anak na hindi marunong magmahal pabalik.
Kasi minsan, ang mga magulang natin, hindi nila kayang ibigay lahat ng gusto natin. Pero ibinibigay nila lahat ng kaya nila—oras, lakas, dignidad, at kahit sariling katawan—para lang makita tayong umaangat.
At minsan, tayo… kinakahiya natin sila.
Pero tandaan natin, bago tayo mahiya, bago tayo magtaas ng kilay, bago tayo magtago sa likod ng “opinyon ng ibang tao,” isipin muna natin kung sino ang taong ‘yun.
Hindi kaaway.
Hindi pabigat.
Kundi taong nakaluhod sa ulan, bitbit ang sapatos mo, para lang hindi ka mabasa, hindi ka mapahiya, hindi ka masaktan.
Minsan, marumi ang trabaho ni tatay.
Pero mas malinis ang puso niya kaysa sa pride ko.
At kung may natutunan ako sa araw na ‘yon, ito ‘yon:
Ang tunay na pagmamahal, hindi ‘yung ipinagmamalaki sa social media… kundi ‘yung tahimik na lumuluhod sa kalsada, para lang itaas ka.
TRENDING STORY YOU MAY WATCH
