Napansin mo na ba na minsan ay lumalabo ang iyong paningin kahit hindi ka naman pagod? O kaya naman ay may mga pagkakataong nakakakita ka ng maliliit na itim na tuldok, kumikislap na liwanag, o parang aninong dumadaan sa iyong mga mata?
Para sa maraming Pilipino, normal na lamang ang makaranas ng pagod sa mata, lalo na kung buong araw na nakatutok sa cellphone, computer, o telebisyon.
Halimbawa, si Mang Roberto, 56 taong gulang, ay mahilig magbasa ng balita sa kanyang cellphone tuwing umaga. Napansin niyang unti-unting lumalabo ang kanyang paningin, ngunit inisip niyang bahagi lamang ito ng pagtanda.
Hindi niya agad pinansin ang pagbabago dahil wala naman siyang nararamdamang sakit.
Ngunit isang araw, napansin niyang parang may madilim na bahagi sa gilid ng kanyang paningin. Dahil dito, nagpasya siyang magpatingin sa doktor.
Ang ganitong karanasan ay nagpapaalala na hindi lahat ng problema sa mata ay may kasamang pananakit. May ilang kondisyon na maaaring unti-unting umunlad nang hindi agad napapansin.
Mahalagang malaman na ang paningin ay hindi lamang tungkol sa malinaw na pagkakita. Maaari rin itong magbigay ng mga palatandaan tungkol sa kalusugan ng mata, mga ugat, at iba pang bahagi ng katawan.
Narito ang pitong pagbabago sa paningin na hindi dapat balewalain.
1. MADALAS NA PANLALABO NG PANINGIN
Isa sa pinakakaraniwang reklamo tungkol sa mata ay ang panlalabo ng paningin.
Maaaring mapansin ito habang nagbabasa, nanonood ng telebisyon, nagmamaneho, o tumitingin sa malalayong bagay.
May mga pagkakataong pansamantala lamang itong nangyayari, lalo na kapag matagal na nakatingin sa screen.
Ngunit kung paulit-ulit, lumalala, o hindi nawawala ang panlalabo, mahalagang magpasuri.
Mga posibleng sanhi:
- Hindi angkop na grado ng salamin
- Dry eyes o panunuyo ng mata
- Katarata
- Pagbabago sa blood sugar
- Mga kondisyon sa retina
Ang mga taong may diabetes ay kailangang maging mas maingat dahil maaaring maapektuhan ng sakit ang maliliit na ugat sa retina.
Kung biglaan ang matinding panlalabo, lalo na kung may kasamang panghihina, pamamanhid, o hirap magsalita, kailangan ng agarang tulong medikal.
2. PAGKAKAKITA NG MALILIIT NA ITIM NA TULDOK
Nakaranas ka na bang makakita ng maliliit na itim na tuldok, guhit, o parang sapot na lumulutang sa iyong paningin?
Ang mga ito ay tinatawag na eye floaters.
Mas madaling mapansin ang floaters kapag nakatingin sa maliwanag na langit, puting dingding, o papel.
Sa maraming pagkakataon, may kaugnayan ang mga ito sa normal na pagbabago ng mala-gel na bahagi sa loob ng mata habang tumatanda.
Gayunpaman, hindi lahat ng floaters ay dapat balewalain.
Kapag biglang dumami ang mga itim na tuldok, lalo na kung may kasamang pagkislap ng liwanag, maaaring may problema sa retina.
Ang retina ay mahalagang bahagi ng mata na tumutulong sa pagproseso ng liwanag upang makakita tayo.
Ang biglang pagdami ng floaters ay maaaring palatandaan ng retinal tear o retinal detachment, na nangangailangan ng agarang pagsusuri.
Kung biglang dumami ang floaters, pumunta kaagad sa ophthalmologist o emergency department. National Eye Institute+1
3. PAGKAKAKITA NG KUMIKISLAP NA LIWANAG
May mga taong nakakakita ng parang kidlat, kislap, o maliliit na ilaw kahit wala namang aktuwal na pinagmumulan ng liwanag.
Minsan ay nangyayari ito sa gilid ng paningin.
Maaaring may kaugnayan ito sa pagbabago ng vitreous gel sa loob ng mata, migraine aura, o problema sa retina.
Ang migraine aura ay maaaring magdulot ng mga kumikislap na hugis o zigzag na liwanag, kahit walang kasamang matinding sakit ng ulo.
Subalit hindi dapat ipagpalagay na migraine lamang ang dahilan.
Kapag biglang nagsimula ang paulit-ulit na pagkislap, lalo na kung may kasamang floaters o madilim na anino, posibleng may paghila o pagkapunit sa retina.
Mahalagang ipasuri agad ang ganitong sintomas dahil maaaring malagay sa panganib ang paningin kapag hindi naagapan ang seryosong problema sa retina. American Academy of Ophthalmology+1
4. PAGKAKAKITA NG DOBLENG IMAHE
Isipin mong tumitingin ka sa isang relo, ngunit dalawa ang nakikita mo sa halip na isa.
Ang ganitong kondisyon ay tinatawag na double vision o diplopia.
Maaaring mangyari ito sa isang mata o kapag parehong bukas ang mga mata.
May iba’t ibang posibleng dahilan, kabilang ang problema sa cornea, katarata, hindi maayos na koordinasyon ng mga kalamnan ng mata, o mga kondisyong nakaaapekto sa mga ugat.
Minsan, ang double vision ay maaaring may kaugnayan sa mas seryosong problema sa nervous system.
Kaya kung bigla kang makaranas ng dobleng paningin, huwag itong ipagwalang-bahala.
Kung may kasamang hirap magsalita, panghihina ng isang bahagi ng katawan, pagkahilo na may hirap maglakad, o matinding biglaang sakit ng ulo, agad na humingi ng emergency medical assistance.
Maaaring kabilang ang mga ito sa babalang sintomas ng stroke o iba pang seryosong kondisyon. NHS+1
5. PAGKAKAKITA NG BILOG O HALO SA PALIGID NG ILAW
Napansin mo na bang parang may makukulay na bilog sa paligid ng ilaw, lalo na kapag gabi?
Maaaring mas kapansin-pansin ito kapag tumitingin sa headlights ng sasakyan, poste ng ilaw, o maliwanag na bombilya.
Ang ganitong pagbabago ay tinatawag na halos.
May mga pagkakataong nauugnay ito sa katarata, pagbabago sa cornea, o iba pang kondisyon ng mata.
Ngunit kapag ang pagkakita ng halos ay sinamahan ng matinding pananakit ng mata, pamumula, paglabo ng paningin, sakit ng ulo, o pagsusuka, maaari itong maging senyales ng acute angle-closure glaucoma.
Ito ay isang emergency na kondisyon kung saan maaaring biglang tumaas ang pressure sa loob ng mata.
Kapag hindi agad nagamot, maaari itong makapinsala sa optic nerve.
Kaya kung biglang makaranas ng ganitong kombinasyon ng sintomas, dumiretso sa emergency department. NHS+1
6. PAGKAKAROON NG MADILIM NA ANINO SA PANINGIN
Isa ito sa pinakamahalagang pagbabago na dapat malaman ng bawat tao.
May mga pasyenteng naglalarawan na parang may itim na kurtina o aninong unti-unting tumatakip sa kanilang paningin.
Maaari itong magsimula sa gilid at kumalat patungo sa gitna.
Ang ganitong sintomas ay maaaring palatandaan ng retinal detachment.
Nangyayari ito kapag ang retina ay humiwalay sa normal nitong posisyon sa likod ng mata.
Kapag hindi agad nabigyan ng angkop na paggamot, maaaring magkaroon ng permanenteng pagkawala ng paningin.
Hindi kailangang may pananakit upang maging seryoso ang kondisyong ito.
Kahit walang sakit, ang biglang paglitaw ng madilim na anino o parang kurtina ay nangangailangan ng agarang medikal na pagsusuri.
Huwag nang hintaying mawala ito nang kusa. Pumunta agad sa emergency department o magpatingin kaagad sa ophthalmologist. Health+1
7. HIRAP MAKAKITA SA GABI O SA MADILIM NA LUGAR
May mga taong malinaw ang paningin sa umaga ngunit nahihirapang makakita kapag gabi.
Halimbawa, maaaring mahirapan silang maglakad sa madilim na pasilyo o makakita nang maayos kapag nagmamaneho sa kalsadang kulang ang ilaw.
Ang ganitong kondisyon ay tinatawag na night vision difficulty o, sa ilang kaso, night blindness.
Maaari itong magkaroon ng iba’t ibang dahilan.
Kabilang dito ang katarata, hindi angkop na grado ng salamin, at ilang kondisyon na nakaaapekto sa retina.
Sa ilang sitwasyon, maaari ring magkaroon ng kaugnayan ang kakulangan sa vitamin A, bagaman hindi ito dapat agad ipagpalagay na sanhi.
Kung napapansin mong lumalala ang iyong kakayahang makakita sa gabi, mahalagang magpatingin sa eye specialist.
Iwasan muna ang pagmamaneho sa gabi kung hindi mo malinaw na nakikita ang daan.
Ang wastong pagsusuri ay makatutulong upang malaman kung kailangan ng salamin, paggamot, o karagdagang pagsusuri.
ANO ANG MGA KARANIWANG SANHI NG PAGBABAGO SA PANINGIN?
Maraming dahilan kung bakit nagbabago ang paningin ng isang tao.
Ang ilan ay simpleng problema lamang sa grado ng mata o panunuyo nito. Ang iba naman ay maaaring may kaugnayan sa pagtanda, diabetes, katarata, glaucoma, o mga sakit sa retina.
Mahalaga ring tandaan na may mga kondisyon sa mata na walang malinaw na sintomas sa kanilang unang yugto.
Dahil dito, hindi sapat na umasa lamang sa nararamdaman upang malaman kung malusog ang iyong mga mata.
Ang regular na eye examination ay lalong mahalaga para sa mga taong may diabetes, family history ng sakit sa mata, at iba pang risk factors.
KAILAN DAPAT MAGPATINGIN SA DOKTOR?
Kung unti-unting lumalabo ang paningin, nahihirapang makakita sa gabi, o nakararanas ng paulit-ulit na pagbabago, magpa-appointment sa ophthalmologist para sa komprehensibong pagsusuri.
Ngunit may mga sintomas na hindi dapat ipagpaliban.
Agad na pumunta sa emergency department kung makaranas ng:
- Biglaang pagkawala ng paningin sa isa o parehong mata, kahit pansamantala lamang.
- Biglang madilim na anino o parang kurtinang tumatakip sa paningin.
- Biglang pagdami ng floaters at pagkislap ng liwanag.
- Matinding pananakit ng mata na may pamumula at panlalabo.
- Biglaang pagbabago ng paningin na may kasamang mga sintomas ng stroke.
Huwag magmaneho nang mag-isa kung biglang naapektuhan ang iyong paningin. NHS+2
MAHALAGANG PAALALA
Ang pagkakaroon ng isa o higit pa sa mga nabanggit na sintomas ay hindi nangangahulugang mayroon ka nang partikular na sakit sa mata.
Maraming kondisyon ang maaaring magdulot ng magkakatulad na sintomas.
Kailangan ng wastong pagsusuri ng isang kwalipikadong doktor upang malaman ang tunay na dahilan at matukoy ang angkop na paggamot.
Iwasan ang basta-bastang paggamit ng eye drops, gamot, o supplements nang walang payo ng healthcare professional.
PANGWAKAS
Ang ating mga mata ay mahalagang bahagi ng pang-araw-araw na buhay. Sa pamamagitan ng paningin, nakikita natin ang mga mukha ng ating mga mahal sa buhay, ang kagandahan ng paligid, at ang maliliit na bagay na nagbibigay-saya sa bawat araw.
Kaya huwag balewalain ang mga hindi pangkaraniwang pagbabago sa iyong paningin.
Tandaan: Hindi lahat ng problema sa mata ay masakit, at hindi lahat ng seryosong kondisyon ay may maagang babala.
Ang maagap na pagpapasuri ay maaaring makatulong upang maiwasan ang ilang komplikasyon at mapangalagaan ang iyong paningin.
IBAHAGI ANG IMPORMASYONG ITO SA IYONG PAMILYA, MGA MAGULANG, KAPATID, AT KAIBIGAN. Maaaring may isa sa kanila na nakararanas na pala ng mga sintomas ngunit hindi pa alam kung gaano kahalagang magpatingin.
Dahil ang kalusugan ng ating mga mata ay isang bagay na dapat nating pahalagahan araw-araw.
