Naranasan mo na bang magkaroon ng singaw sa bibig na halos hindi ka makakain nang maayos? Kahit simpleng pag-inom ng tubig, pagsisipilyo, o pagkain ng paborito mong ulam ay nagiging masakit dahil sa maliit na sugat sa loob ng iyong bibig.
Sa una, maaaring balewalain mo lamang ito. Iniisip mong kusang mawawala pagkatapos ng ilang araw. Ngunit paano kung lumipas na ang dalawang linggo at naroon pa rin ang singaw? Paano kung gumaling ang isa, pero may panibagong lumitaw?
Maraming Pilipino ang nakararanas ng singaw, lalo na kapag puyat, pagod, o maraming iniisip. Karaniwan itong hindi mapanganib at kusang gumagaling sa loob ng isa hanggang dalawang linggo.
Ngunit kapag hindi gumagaling ang sugat sa bibig, mahalagang alamin kung ano talaga ang dahilan.
Hindi lahat ng sugat sa loob ng bibig ay ordinaryong singaw. May mga pagkakataong may ibang kondisyon na nangangailangan ng pagsusuri ng doktor o dentista.
Narito ang limang posibleng dahilan kung bakit matagal gumaling o paulit-ulit ang iyong singaw.
1. KULANG KA SA ILANG MAHAHALAGANG BITAMINA AT MINERAL
Isa sa mga posibleng dahilan ng paulit-ulit na singaw ay kakulangan ng ilang sustansiya sa katawan.
Kabilang dito ang vitamin B12, folate, iron, at zinc. Mahalaga ang mga sustansiyang ito sa normal na paggana ng mga selula at pagpapanatili ng malusog na mga tisyu sa katawan.
Kapag may kakulangan, maaaring magkaroon ng mga pagbabago sa loob ng bibig at mas madalas na paglitaw ng singaw sa ilang tao.
Halimbawa, kung madalas kang kumain ng instant noodles, de-lata, o pagkaing hindi balanse ang nutrisyon, posibleng hindi sapat ang ilang sustansiyang nakukuha mo.
Gayunman, hindi nangangahulugang lahat ng taong may singaw ay may vitamin deficiency.
Mga posibleng kasamang sintomas:
- Madalas na paglitaw ng singaw.
- Pamumutla at madaling pagkapagod.
- Masakit o mapulang dila.
- Panghihina o pagkahilo.
- Pamamanhid o pangingilig sa kamay at paa, lalo na sa ilang kaso ng vitamin B12 deficiency.
Kung paulit-ulit ang iyong singaw at may ganitong mga sintomas, maaaring magrekomenda ang doktor ng blood tests upang suriin kung may kakulangan sa sustansiya o anemia.
Huwag basta uminom ng mataas na dosis ng supplements nang walang tamang payo.
2. PALAGI KANG PUYAT, STRESSED, O SOBRANG PAGOD
Napapansin mo bang mas madalas kang magkaroon ng singaw kapag maraming problema sa trabaho, kulang sa tulog, o maraming iniisip?
Ang emotional stress at pagkapagod ay kabilang sa mga kilalang posibleng trigger ng canker sores o karaniwang singaw.
Hindi pa lubos na nauunawaan kung bakit nagkakaroon ng singaw ang ilang tao, ngunit pinaniniwalaang maaaring may papel ang stress at pagbabago sa immune response.
Halimbawa, ang isang empleyadong palaging overtime at kulang sa pahinga ay maaaring mapansing paulit-ulit siyang nagkakasingaw sa mga panahong maraming ginagawa.
Gayunman, hindi dapat awtomatikong isisi sa stress ang sugat na matagal nang hindi gumagaling.
Subukang magkaroon ng regular na oras ng pagtulog, sapat na pahinga, at mga gawaing nakatutulong sa pagpapahupa ng stress.
Maaari ring makatulong ang paglalakad, magaan na ehersisyo, at pagbabawas ng sobrang trabaho kung posible.
Tandaan: Ang stress ay maaaring trigger ng singaw, ngunit hindi nito ipinapaliwanag ang lahat ng uri ng sugat sa bibig.
3. MAY PAULIT-ULIT NA IRITASYON O SUGAT SA LOOB NG BIBIG
Hindi lahat ng singaw ay nagsisimula dahil sa problema sa loob ng katawan.
Minsan, ang dahilan ay simpleng pagkakagat sa pisngi, matalas na gilid ng ngipin, sirang pasta, o pustisong hindi maayos ang pagkakalapat.
Halimbawa, kung may basag kang ngipin na palaging kumikiskis sa loob ng pisngi, maaaring patuloy nitong masugatan ang parehong bahagi ng bibig.
Dahil paulit-ulit ang pagkairita, maaaring hindi agad gumaling ang sugat.
Maaari ring magdulot ng iritasyon ang sobrang lakas na pagsisipilyo at pagkain ng matitigas o matatalim na pagkain.
Ang sobrang maanghang, maasim, o maalat na pagkain ay maaari namang magpalala ng hapdi ng kasalukuyang singaw.
Ano ang maaari mong gawin?
Gumamit ng soft-bristled toothbrush. Iwasan muna ang mga pagkaing nakasasakit sa sugat at huwag paulit-ulit na hawakan ito gamit ang dila o daliri.
Kung sa tingin mo ay may matalas na ngipin, braces, o pustisong nagdudulot ng sugat, magpatingin sa dentista.
Mahalagang maalis ang pinagmumulan ng iritasyon upang makapaghilom nang maayos ang bahagi ng bibig.
4. MAY IBANG KONDISYONG PANGKALUSUGAN NA NAKAAAPEKTO SA BIBIG
Sa ilang pagkakataon, ang madalas o matagal na sugat sa bibig ay maaaring may kaugnayan sa ibang sakit.
Halimbawa, ang Crohn’s disease at celiac disease, na parehong may kaugnayan sa digestive system, ay maaaring samahan ng paulit-ulit na mouth ulcers.
Mayroon ding mga kondisyong nakaaapekto sa immune system na maaaring magdulot ng mga sugat o pagbabago sa bibig.
Ang ilang viral infection ay maaari ring magdulot ng sugat, ngunit hindi lahat ng ganitong sugat ay ordinaryong singaw.
Minsan, maaaring magkaroon ng iba pang sintomas bukod sa pananakit ng bibig.
Kabilang dito ang madalas na pagtatae, pananakit ng tiyan, hindi maipaliwanag na pagbaba ng timbang, lagnat, pananakit ng kasukasuan, o mga sugat sa ibang bahagi ng katawan.
Hindi nangangahulugang mayroon kang malubhang sakit kapag nararanasan mo ang mga ito.
Ngunit kung paulit-ulit ang singaw at may kasamang ibang kakaibang sintomas, makabubuting magpatingin sa doktor.
Maaari niyang suriin kung kinakailangan ang laboratory tests o iba pang pagsusuri.
Mahalagang malaman na ang tamang paggamot ay nakabatay sa tunay na sanhi, hindi lamang sa itsura ng sugat.
5. MAAARING HINDI ORDINARYONG SINGAW ANG SUGAT
Ito ang isang mahalagang dahilan kung bakit hindi dapat balewalain ang sugat sa bibig na matagal nang hindi gumagaling.
Bagama’t karamihan sa mga singaw ay hindi seryoso, may ilang sugat na maaaring palatandaan ng ibang kondisyon, kabilang ang oral cancer o kanser sa bibig.
Hindi ibig sabihin na kapag matagal gumaling ang iyong singaw ay mayroon ka nang kanser.
Gayunman, ang sugat na hindi naghihilom ay isa sa mga babalang kailangang masuri.
Mas mahalagang maging mapagmatyag lalo na kung may kasamang bukol, kakaibang pagdurugo, o pagbabago sa kulay at kapal ng mga tisyu sa bibig.
Ang paninigarilyo at labis na pag-inom ng alak ay kabilang sa mga risk factor ng oral cancer.
Mga senyales na dapat bantayan:
- Sugat sa bibig na hindi gumagaling pagkalipas ng dalawang linggo.
- Puti o pulang patse sa dila, gilagid, o pisngi.
- Bukol sa bibig o leeg.
- Hindi maipaliwanag na pagdurugo.
- Pamamanhid o patuloy na pananakit sa bibig.
- Hirap sa pagnguya, paglunok, o pagsasalita.
Kung nararanasan mo ang mga ito, magpatingin sa dentista o doktor sa lalong madaling panahon.
Ang maagang pagsusuri ay mahalaga upang malaman kung simpleng iritasyon lamang ito o may ibang kondisyon na kailangang gamutin. NIDCR+1
PAANO MALALAMAN KUNG ORDINARYONG SINGAW LANG?
Ang karaniwang singaw ay madalas na maliit, bilog o hugis-itlog, may maputi o madilaw na gitna at mapulang paligid.
Maaari itong lumitaw sa loob ng pisngi, labi, ilalim ng dila, o iba pang malambot na bahagi ng bibig.
Karaniwan itong masakit, lalo na kapag nadadampian ng pagkain o inumin.
Sa maraming pagkakataon, kusa itong gumagaling sa loob ng isa hanggang dalawang linggo.
Gayunman, may mas malalaki at mas malulubhang singaw na maaaring tumagal nang higit pa rito.
Hindi sapat ang hitsura lamang upang matiyak kung anong uri ng sugat ang mayroon ka.
MGA SIMPLENG PARAAN PARA MAKATULONG SA PAGHILOM NG SINGAW
Habang naghihilom ang singaw, maaaring makatulong ang mga sumusunod:
Una, uminom ng sapat na tubig upang hindi matuyo ang bibig.
Ikalawa, pumili muna ng malalambot na pagkain gaya ng lugaw, sopas, at pagkaing madaling nguyain.
Ikatlo, iwasan ang sobrang maanghang, maasim, maalat, at maiinit na pagkain o inumin na nagpapalala ng hapdi.
Ikaapat, gumamit ng malambot na sipilyo upang hindi magasgas ang sugat.
Ikalima, maaaring magmumog ng maligamgam na tubig na may kaunting asin at iluwa ito pagkatapos.
Huwag direktang lagyan ng asin ang singaw dahil maaari itong magdulot ng matinding hapdi at iritasyon.
Maaari ring magtanong sa pharmacist o dentista tungkol sa angkop na mouth gel o mouth rinse para mabawasan ang sakit. NHS+1
KAILAN DAPAT MAGPATINGIN SA DOKTOR?
Huwag nang ipagpaliban ang pagpapatingin kung umabot na sa dalawang linggo ang sugat at hindi pa ito gumagaling.
Mas lalong mahalagang magpasuri kung lumalaki ang sugat, paulit-ulit itong bumabalik, o may kakaibang kasamang sintomas.
Kung umabot na ng tatlong linggo ang sugat, kailangan itong masuri kahit hindi masakit.
Magpatingin din kung nahihirapan kang kumain o uminom, may mataas na lagnat, o hindi makontrol ang pananakit.
Kung may matinding pamamaga na nagdudulot ng hirap sa paghinga o paglunok ng laway, humingi agad ng emergency medical help. Mayo Clinic+1
MAHALAGANG PAALALA
Hindi nangangahulugang mayroon ka nang partikular na sakit dahil lamang sa pagkakaroon ng singaw.
Maaaring dulot ito ng simpleng pagkakagat sa pisngi, stress, kakulangan sa sustansiya, o iba pang dahilan.
Ngunit hindi rin dapat balewalain ang sugat na hindi gumagaling o may kasamang kakaibang sintomas.
Ang wastong pagsusuri ng doktor o dentista ang pinakamainam na paraan upang malaman ang tunay na dahilan at ang angkop na paggamot.
PANGWAKAS
Minsan, ang isang maliit na singaw ay sapat na upang maapektuhan ang pagkain, pagsasalita, at pang-araw-araw na gawain.
Karamihan sa mga singaw ay gumagaling nang kusa, ngunit mahalagang maging alerto kapag matagal itong hindi nawawala.
Tandaan: Hindi lahat ng sugat sa bibig ay ordinaryong singaw. Ang sugat na hindi gumagaling ay nararapat na masuri, hindi basta tiisin.
Kung may kapamilya o kaibigan kang madalas magkaroon ng singaw, ibahagi ang impormasyong ito sa kanila.
Maaaring makatulong ang simpleng pagbabahagi ng tamang kaalaman upang mas maaga nilang mapansin ang mga senyales na nangangailangan ng medikal na atensiyon.
