ANG LUMANG SOBRE NA NAGBUKAS NG ISANG MASAKIT NA LIHIM
Napatayo nang tuwid si Ramon.
“Sir, tanggal na po ba ako?”
“Oo.”
“Dahil lang po sa nangyari kanina?”
“Hindi,” sagot ni Arturo. “Dahil sa ugali mong matagal ko nang pinapalampas.”
Hindi makapagsalita si Ramon.
Sa loob ng maraming buwan, ilang reklamo na ang natanggap ng village administration tungkol sa kaniya.
May matandang residenteng pinaghintay niya sa labas.
May delivery rider siyang minura.
May isang kasambahay na pinagbintangang magnanakaw dahil lamang sa lumang bag nito.
Palagi siyang binibigyan ng pagkakataon.
Pero ngayong araw, napuno na ang lahat.
“Sir, pakiusap po. May pamilya ako.”
“May pamilya rin ang mga taong minamaliit mo.”
Tahimik si Ramon.
Samantala, pumasok sina Mara at Arturo sa bahay.
Sa sala, inilapag ni Mara ang lumang sobre sa mesa.
“Hindi ko talaga gustong bumalik dito,” sabi niya.
Umupo si Arturo.
“Alam ko.”
“Pero kailangan mong malaman ang laman nito.”
Dahan-dahan niyang binuksan ang sobre.
May isang lumang litrato.
Larawan iyon ng isang batang babae na nakangiti habang hawak ang kamay ng isang batang lalaki.
Napatingin si Arturo.
“Labinlimang taon na.”
Tumango si Mara.
“Labinlimang taon na mula nang mawala siya.”
Napayuko ang matanda.
Ang batang babae sa larawan ay si Lia, ang nag-iisang anak ni Arturo.
Labinlimang taon na ang nakalipas nang mawala ito matapos ang isang aksidente.
Sinubukan niyang hanapin ito sa buong bansa.
Nagbayad siya ng mga imbestigador.
Naghanap sa mga ospital.
Nagpalabas ng mga larawan.
Ngunit walang resulta.
Hanggang isang buwan bago ang araw na iyon.
May natanggap si Mara na sulat mula sa isang maliit na klinika.
May isang babaeng pasyente roon na walang malinaw na pagkakakilanlan.
At may suot itong kuwintas na kapareho ng nasa litrato.
“Bakit ikaw ang nakahanap?” tanong ni Arturo.
“Dahil siya ang nag-alaga sa akin noong bata ako.”
Napatingin ang matanda.
“Hindi ba sinabi mo sa akin na lumaki kang mag-isa?”
Tumango si Mara.
“Hindi ako tunay na ulila, Mang Arturo.”
Napahawak si Arturo sa dibdib.
“Anong ibig mong sabihin?”
Inilabas ni Mara ang isa pang dokumento.
“May babaeng nag-ampon sa akin matapos akong matagpuan sa isang ospital noong bata pa ako.”
“Pangalan?”
“Rosario Villanueva.”
Nanigas si Arturo.
Iyon ang pangalan ng dating kasambahay niya.
Isang babaeng bigla na lamang umalis sa kanilang bahay labinlimang taon na ang nakalipas.
“Hindi maaari…”
“Siya ang nag-alaga sa akin.”
Unti-unting nagdugtong-dugtong ang mga pangyayari.
Noong gabing mawala si Lia, nagkaroon ng aksidente malapit sa lumang highway.
May isang batang babae na natagpuan.
May isang babaeng tumulong.
At pagkatapos noon, nawala ang dalawang pangalan sa mga rekord.
“Si Lia ba…” nanginginig na tanong ni Arturo.
“Hindi ko pa alam,” sagot ni Mara. “Kaya gusto kong makita mo mismo.”
Makalipas ang dalawang oras, pumunta sila sa maliit na ospital.
Sa isang tahimik na silid, nakita ni Arturo ang isang babaeng nakahiga.
Payat.
Maputla.
May peklat sa noo.
Ngunit nang makita ni Arturo ang maliit na nunal sa tabi ng kaliwang mata nito, hindi na niya napigilan ang sarili.
“Lia…”
Dahan-dahang iminulat ng babae ang kaniyang mga mata.
Tinitigan niya ang matanda.
Hindi siya nagsalita.
Lumapit si Arturo.
“Anak…”
Napaluha ang babae.
“Papa?”
Napatakip ng bibig si Arturo.
Labinlimang taon.
Labinlimang taon niyang hinintay ang isang salita.
At narinig niya rin iyon.
Ngunit may isang bagay na hindi niya alam.
Lumapit si Mara sa bintana.
Tahimik siyang umiiyak.
Napansin iyon ni Arturo.
“Mara?”
Hindi siya sumagot.
Lumapit ang matanda.
“Bakit ka umiiyak?”
Dahan-dahan siyang humarap.
“Dahil hindi ako pumunta rito para lamang ibalik sa iyo si Lia.”
“Kung gayon, bakit?”
Tumingin si Mara kay Lia.
“Dahil kailangan niyang malaman kung sino ang taong nagligtas sa kaniya noong gabing nawala siya.”
Napakunot-noo si Arturo.
“Hindi ba si Rosario?”
Umiling si Mara.
“Hindi po.”
At bago pa siya makapagsalita, may inilabas siyang isang lumang audio recorder.
“May iniwan sa akin ang taong iyon bago siya namatay.”
Pinindot niya ang play.
Isang mahina at nanginginig na boses ang umalingawngaw sa silid.
“Arturo… kung naririnig mo ito, ibig sabihin natagpuan mo na ang anak mo.”
Napapikit ang matanda.
Ngunit nagpatuloy ang boses.
“Pero may isang bagay kang kailangang malaman…”
Napatingin si Mara kay Arturo.
“Hindi aksidente ang pagkawala ni Lia.”
