Para sa akin, ang dating asawa ko ay isa nang taong dapat kong kalimutan.
Isang babaeng pinaniwalaan kong tumalikod sa akin noong wala pa akong kayamanan.
Isang pangalan na matagal ko nang ipinagbawal sa sarili kong banggitin.
Pero isang umaga, habang dumadaan ako sa isang masikip na palengke kasama ang mga tauhan ko, biglang may lumapit sa akin.
“Boss… nakita namin ang ex-wife mo.”
Hindi ako agad naniwala.
Hanggang sa itinuro niya ang isang babaeng gusot ang buhok, kupas ang damit, at nanginginig sa pagod habang napapaligiran ng apat na bata.
Nang makita ko ang mukha niya, parang tumigil ang buong paligid.
At nang mapatingin ako sa apat na bata, lalo akong napaatras.
Dahil pare-pareho silang may mga matang pamilyar na pamilyar sa akin.
Mga matang nakita ko na sa salamin araw-araw.
Hindi ko alam kung bakit, pero ang unang utos na lumabas sa bibig ko ay hindi ang inaasahan ng lahat.
“Tumigil ang lahat. Walang lalapit sa kanila.”
At doon nagsimula ang katotohanang labing-isang taon kong hindi alam.
Ako si Adrian.
Labing-isang taon na ang nakalipas, isa pa lamang akong negosyanteng pilit binubuhay ang maliit naming kumpanya.
Kasama ko noon ang asawa kong si Mara.
Mahal na mahal ko siya.
O iyon ang akala ko.
Isang gabi, may ipinakitang dokumento sa akin ang isang taong pinagkakatiwalaan ko.
May malalaking perang nailipat mula sa kumpanya.
At ang pirma sa mga papeles ay kay Mara.
Hindi ko siya pinakinggan.
Hindi ko siya hinayaang magpaliwanag.
“Sinira mo ang tiwala ko,” sigaw ko.
Umiyak siya.
“Adrian, hindi ako ang gumawa niyan.”
Pero sarado na ang isip ko.
Kinabukasan, pinaalis ko siya sa bahay.
Ang mas masakit, buntis pala siya noon.
Hindi ko man lang nalaman.
“Kapag umalis ka, huwag ka nang babalik,” iyon ang huling sinabi ko.
Hindi siya sumagot.
Tahimik lamang siyang umalis.
Makalipas ang ilang buwan, tuluyan nang bumagsak ang kumpanya ko.
Pero sa halip na sumuko, nagsimula akong muli.
Lumago ang negosyo.
Lumaki ang kayamanan ko.
At naging isa akong bilyonaryo.
Pero kahit gaano karaming bahay, sasakyan, at kumpanya ang naipon ko, may isang bagay na hindi ko kailanman nakuha.
Kapayapaan.
Dahil tuwing gabi, naaalala ko pa rin ang babaeng pinalayas ko.
“Boss!”
Binalik ako sa realidad ng boses ng assistant ko.
Nakatayo kami sa gitna ng palengke.
Sa kabilang bahagi, nakita ko si Mara.
Mas payat siya.
Mas matanda kaysa sa alaala ko.
May dala siyang maliit na basket ng gulay habang ang apat na bata ay nakapaligid sa kaniya.
“Nanay, gutom na po ako.”
“Sandali lang, anak.”
Narinig ko iyon.
Napatingin ako sa mga bata.
Apat silang magkakamukha.
Isang batang lalaki.
Tatlong batang babae.
At lahat sila ay may maliit na marka sa kaliwang bahagi ng kanilang kilay.
Napahawak ako sa sarili kong kilay.
May ganoon din ako.
“Boss…” bulong ng assistant ko. “Parang…”
“Tumahimik ka.”
Lumapit ako nang ilang hakbang.
Nakita ako ni Mara.
Namutla siya.
Nahulog mula sa kamay niya ang isang supot ng gulay.
“Adrian…”
Unang beses kong narinig ang pangalan ko mula sa kaniyang bibig matapos ang labing-isang taon.
“Mga anak mo ba sila?”
Hindi siya sumagot.
Sa halip, hinawakan niya nang mahigpit ang kamay ng mga bata.
At doon ako nakaramdam ng takot.
Hindi dahil baka hindi sila akin.
Kundi dahil baka akin sila.
“Sabihin mo sa akin ang totoo.”
Umiling siya.
“Wala ka nang karapatang malaman.”
Masakit iyon.
Pero mas masakit nang magsalita ang isang batang lalaki.
“Nanay, siya ba si Papa?”
Napatigil ako.
Napatingin ako kay Mara.
Hindi siya makatingin sa akin.
At doon ko narinig ang apat na salitang tuluyang nagpabago sa buhay ko.
“Hindi niya kami iniwan.”
Nang gabing iyon, dinala ko sila sa isang pribadong klinika.
Hindi dahil gusto kong bilhin ang pagmamahal nila.
Gusto ko lamang malaman ang katotohanan.
Lumabas ang resulta makalipas ang ilang araw.
Magkakapatid silang apat.
At ako ang ama.
Napaupo ako nang mabasa ko ang resulta.
Apat na anak.
Apat na buhay.
Apat na taon ng pagkabata na hindi ko nakita.
“Ano ang nangyari?” tanong ko kay Mara.
Umiyak siya.
“Pagkatapos mong palayasin ako, nanganak ako.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Sinubukan ko.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Labindalawang sulat ang ipinadala ko.”
Tahimik ako.
“Lahat bumalik.”
Doon ko nalaman na may isang taong nagtatago pala ng mga sulat niya.
Ang dati kong business partner.
Siya ang tunay na nagnakaw ng pera.
Ginamit niya ang pangalan ni Mara para sirain ang pamilya namin.
At habang ako ay yumaman, ang babaeng inakusahan ko ay nagtrabaho sa palengke para palakihin ang apat kong anak.
Hindi ko alam kung paano haharapin ang ganoong katotohanan.
“Bakit hindi ka humingi ng tulong?”
Tumawa siya nang mahina habang umiiyak.
“Dahil sinabi mong huwag na akong bumalik.”
Wala akong maisagot.
Dahil iyon mismo ang mga salitang sinabi ko.
At ngayon, ako ang nakaharap sa bunga ng sarili kong galit.
Kinabukasan, bumalik ako sa palengke.
Akala ng lahat ay ipasasara ko ang lugar.
Pero iba ang utos ko.
“Bilhin ninyo lahat ng paninda ng mga tindero dito.”
Nagkatinginan ang mga tauhan ko.
“Lahat, Boss?”
“Lahat.”
Pagkatapos, tumingin ako kay Mara.
“Pero huwag ninyong sabihin na galing sa akin.”
Napaluha siya.
“Bakit?”
“Dahil hindi ko gustong bayaran ang mga taon na nawala.”
Huminga ako nang malalim.
“Gusto ko lang magsimulang itama ang kaya ko pang itama.”
Lumapit ang apat na bata.
Isa sa kanila ang humawak sa kamay ko.
“Papa…”
Napatigil ako.
Isang salita lamang iyon.
Pero para sa isang amang labing-isang taon na nawala, parang buong mundo ang narinig ko.
Niyakap ko silang apat.
At sa unang pagkakataon, naramdaman kong may pamilya pala akong matagal nang naghihintay sa akin.
Pero nang tumingin ako kay Mara, hindi siya lumapit.
“Hindi ibig sabihin na pinatawad na kita,” sabi niya.
Tumango ako.
“Alam ko.”
“Hindi rin ibig sabihin na babalik ako sa iyo.”
Napayuko ako.
“Alam ko rin.”
“Pero puwede mong makilala ang mga anak mo.”
Napaluha ako.
“Iyon lang ang hihilingin ko.”
Mula noon, araw-araw akong dumadalaw.
Hindi ako nagdala ng mamahaling regalo.
Hindi ako nagdala ng pera.
Nagdadala ako ng oras.
Dahil iyon ang bagay na hindi ko kayang bilhin kahit gaano pa kalaki ang aking kayamanan.
At isang gabi, habang magkatabi kaming kumakain, tinanong ako ng bunso:
“Papa, bakit po ang tagal mong bumalik?”
Hindi ko napigilang umiyak.
“Dahil naging tanga ang Papa ninyo.”
Tumawa siya.
“Pero nandito ka na.”
Napayakap ako sa kaniya.
“Oo, anak.”
At sa unang pagkakataon matapos ang labing-isang taon, naramdaman kong hindi pa pala huli ang lahat.
Hindi ko na maibabalik ang kanilang pagkabata.
Hindi ko na mabubura ang sakit ni Mara.
Pero araw-araw, pipiliin kong manatili.
Dahil minsan, hindi pera ang kailangan ng isang pamilya.
Kundi isang taong sa wakas ay marunong nang hindi umalis.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, i-share mo ang story para mabasa din nila ang kagandahan ng kuwento at ang aral nito tungkol sa pamilya, pagsisisi, at pagbibigay ng pangalawang pagkakataon.
