EPISODE 1: ANG MATANDANG BARKER NA HINDI TUMITIGIL SA PAGSIGAW
Mahigit dalawampung taon nang barker si Mang Fidel sa lumang bus terminal ng San Roque. Araw-araw, mula madaling-araw hanggang gabi, siya ang sumisigaw ng mga destinasyon, tumutulong sa matatandang pasahero, at nagbubuhat ng mabibigat na bag kapalit ng kaunting barya.
Ngunit nitong mga nakaraang buwan, may kakaiba siyang ginagawa.
Tuwing hapon, kapag humihina na ang pila ng mga bus, bigla siyang tumitigil sa pagsigaw ng mga ruta.
Sa halip, isang pangalan ang paulit-ulit niyang isinisigaw.
“JEROME!”
“JEROME! NASAAN KA?”
“ANAK, KUNG NARIRINIG MO AKO, SUMAGOT KA!”
Noong una, naaawa ang mga tao. Ngunit habang tumatagal, marami na ang naiinis.
“Matanda na talaga. Baka nalilito na.”
“Labing-isang taon nang nawawala ’yang batang hinahanap niya.”
“Baka patay na. Hindi pa rin matanggap.”
Si Jerome ay siyam na taong gulang lamang nang mawala sa terminal. Anak siya ng bunso ni Mang Fidel. Isang araw, isinama ito ng ina sa bus station ngunit biglang nawala habang bumibili sila ng ticket.
Mula noon, hindi na tumigil ang matanda sa paghahanap.
Isang hapon, nagkaroon ng reklamo ang mga driver dahil nakakaabala raw si Mang Fidel sa mga pasahero.
Dumating ang dalawang pulis.
“Tay, tama na muna,” sabi ni Police Lieutenant Garcia. “Marami nang nagrereklamo.”
Ngunit hindi tumigil ang matanda.
“JEROME!”
Hinawakan siya ng isang pulis sa braso.
“Sumama muna kayo sa amin.”
Biglang nagpumiglas si Mang Fidel.
“Hindi! Naririnig ko siya!”
“Wala pong sumasagot, Tay.”
“Meron! Kanina pa!”
Nagtawanan ang ilan sa paligid.
Ngunit bago tuluyang maisakay ang matanda sa patrol vehicle, muli itong sumigaw.
“JEROME!”
Tahimik ang terminal.
At mula sa pinakadulong bahagi, malapit sa hanay ng mga sirang sasakyan, may mahina ngunit malinaw na boses na sumagot:
“LOLO?”
Napatigil ang lahat.
Muling sumigaw si Mang Fidel.
“JEROME!”
Mula sa loob ng isang kalawangin at abandonadong bus ay narinig nila:
“LOLO! TULONG!”
Biglang nagtakbuhan ang mga pulis.
At si Mang Fidel, na ilang minuto lang ang nakalipas ay pinagtatawanan, ay napaluhod habang umiiyak.
EPISODE 2: ANG BATA SA LOOB NG ABANDONADONG BUS
Mabilis na pinalibutan ng mga pulis ang lumang bus sa likod ng terminal. Kalawangin na ang katawan nito, basag ang ilang bintana, at halos natatakpan na ng damo ang mga gulong.
“May tao sa loob!” sigaw ni Lieutenant Garcia.
Nakakandado ang pinto mula sa labas.
Gamit ang bolt cutter, pinutol nila ang kadena.
Pagbukas ng pinto, bumungad ang madilim at mabahong loob. May mga lumang upuan, karton, bote ng tubig, at mga supot ng pagkain.
Mula sa pinakadulo, may batang lalaki na nakasiksik sa ilalim ng upuan.
Mga sampung taong gulang lamang ito.
Hindi siya si Jerome.
Ngunit nang makita nito si Mang Fidel, agad itong umiyak.
“Lolo Fidel!”
Napakunot ang noo ng mga pulis.
“Kilala mo siya?”
Tumango ang bata.
“Siya po ’yung naririnig kong sumisigaw araw-araw.”
Lumapit si Mang Fidel.
“Anak, sino ka?”
“Paolo po.”
Tatlong linggo na palang nawawala si Paolo mula sa kabilang barangay.
Ayon sa bata, may dalawang lalaking kumuha sa kanya malapit sa palengke at ikinulong sa bus. Tuwing gabi, dinadalhan siya ng pagkain. Sinabihan siyang papatayin kapag sumigaw o nagtangkang tumakas.
“Bakit ka sumagot sa pangalan ni Jerome?” tanong ng pulis.
Umiyak si Paolo.
“Akala ko po pangalan ng batang hinahanap n’yo. Naririnig ko po si Lolo araw-araw. Sabi ko sa sarili ko, baka kapag sumagot ako, may makarinig sa akin.”
Napatakip sa bibig si Mang Fidel.
Ang pangalang labing-isang taon niyang isinisigaw para sa sariling apo ang naging paraan upang mailigtas ang ibang bata.
Ngunit habang iniimbestigahan ang loob ng bus, may nakita ang isang pulis sa ilalim ng lumang driver’s seat.
Isang maliit na kahon.
Nasa loob ang ilang school IDs, litrato ng mga bata, at lumang bus tickets.
Isa sa IDs ay kupas na at halos hindi na mabasa.
Ngunit nang linisin nila, lumitaw ang pangalan:
JEROME SANTOS.
Biglang nanghina ang mga tuhod ni Mang Fidel.
“Sa apo ko ’yan…”
May kasamang lumang litrato.
Mas matanda na si Jerome sa larawan—marahil dose o trese anyos.
Ibig sabihin, buhay pa ang bata ilang taon matapos siyang mawala.
At sa likod ng litrato ay may nakasulat na address:
BODEGA 6 — LUMANG NORTH TERMINAL.
Napaluhod si Mang Fidel.
Sa loob ng labing-isang taon, iyon ang unang tunay na bakas ng kanyang apo.
EPISODE 3: ANG LIHIM NG LUMANG NORTH TERMINAL
Agad inilipat sa ospital si Paolo habang nagsimulang mag-imbestiga ang mga pulis sa abandonadong bus.
Lumabas na dati itong pag-aari ng isang transport company na nagsara sampung taon na ang nakalipas.
Ang dating dispatcher nito ay si Renato Morales—isang lalaking ilang beses nang nasangkot sa reklamo tungkol sa nawawalang bata ngunit hindi kailanman nakasuhan dahil kulang sa ebidensiya.
Sinuri rin nila ang Bodega 6 sa lumang North Terminal.
Kasama si Mang Fidel.
Pagdating nila, halos gumuho na ang lugar. Makapal ang alikabok at maraming lumang kahon.
Sa loob ng isang kabinet, may natagpuang listahan ng mga pangalan.
May edad.
May petsa.
May destinasyon.
At may halagang nakasulat sa tabi.
“Trafficking records,” mahina ngunit mabigat na sabi ni Lieutenant Garcia.
Nang hanapin nila ang pangalan ni Jerome, nakita nila ito.
JEROME SANTOS — 9 YEARS OLD — TRANSFERRED
Sa ibaba ay may isa pang entry pagkalipas ng apat na taon.
JEROME — ESCAPED.
Napahawak si Mang Fidel sa dibdib.
“Nakatakas siya?”
Tumango ang pulis.
“Kung tama ang record, oo.”
May kasunod na note:
LAST SEEN: SAN MATEO COASTAL AREA.
Agad nilang ipinadala ang impormasyon sa regional offices.
Samantala, naaresto si Renato matapos matagpuan sa isang bahay sa labas ng bayan.
Sa interrogation, matagal itong tumangging magsalita.
Ngunit nang ipakita ni Mang Fidel ang ID ni Jerome, biglang nagbago ang mukha nito.
“Kilala mo siya,” sabi ng matanda.
Hindi sumagot si Renato.
“Nasaan ang apo ko?”
Tahimik pa rin.
Biglang tumayo si Mang Fidel.
“Labing-isang taon akong sumisigaw ng pangalan niya! Sabihin mo sa akin kung patay na ba siya o buhay!”
Napayuko ang lalaki.
“Hindi ko alam ngayon.”
“Pero buhay siya nang makatakas?”
Tumango si Renato.
Ayon sa kanya, matapang si Jerome. Ilang beses itong nagtangkang tumakas hanggang isang gabi ay nakalabas ito mula sa sasakyang ginagamit para maglipat ng mga bata.
Hindi na nila ito nahanap.
“May kasama siyang isa pang batang babae,” dagdag ni Renato.
“Anong pangalan?”
“Liza.”
Mabilis na sinuri ng pulisya ang missing persons database.
May isang Liza Mendoza na na-report na nawawala rin noon, ngunit muling lumitaw makalipas ang anim na taon sa isang shelter sa Cebu.
Buhay ito.
At maaaring alam nito kung saan napunta si Jerome pagkatapos nilang makatakas.
Agad nilang tinawagan ang shelter.
Makalipas ang ilang oras, dumating ang sagot.
Naalala ni Liza si Jerome.
At ang huli niyang alam—
ginamit nito ang pangalang Jerome Fidel Santos habang nagtatrabaho sa isang maliit na pantalan sa Bohol.
Nang marinig ni Mang Fidel ang pangalan niyang ginamit ng apo bilang middle name, tuluyan siyang napaiyak.
Hindi siya kinalimutan ni Jerome.
EPISODE 4: ANG BINATANG LABING-ISANG TAONG HINAHANAP
Sa tulong ng lokal na pulisya, natunton nila ang isang maliit na coastal community kung saan dating nagtatrabaho ang binatang gumagamit ng pangalang Jerome Fidel Santos.
Ngunit hindi na ito roon nakatira.
Ayon sa isang matandang mangingisda, halos apat na taon nang umalis ang binata.
“Mabait iyon,” sabi nito. “Tahimik. Palaging nag-iipon ng pera.”
“Sinabi po ba niya kung saan siya pupunta?” tanong ni Mang Fidel.
Tumango ang mangingisda.
“Hinahanap daw niya ang pamilya niya.”
Parang pinunit ang puso ng matanda.
Habang siya pala ay araw-araw sumisigaw sa terminal, si Jerome naman ay naghahanap ng daan pabalik sa kanya.
May naiwan itong lumang notebook sa bahay ng mangingisda.
Sa unang pahina:
“LOLO FIDEL, KUNG MAKABALIK AKO, HAHANAPIN KITA SA TERMINAL. ALAM KONG NANDOON KA PA.”
Napahagulgol si Mang Fidel.
Ngunit may kasunod na address.
Isang construction site sa Quezon City kung saan nagtatrabaho si Jerome dalawang taon na ang nakalipas.
Doon nila siya natunton sa wakas.
Nang dumating ang mga pulis at si Mang Fidel sa site, maraming manggagawa ang nagtaka.
Tinawag ng foreman ang isang binatang nasa dalawampung taong gulang.
Payat.
Sunog sa araw ang balat.
May maliit na peklat sa kilay.
Paglabas nito, napatigil si Mang Fidel.
Hindi na iyon ang siyam na taong gulang na batang nasa alaala niya.
Ngunit kilala niya ang mga mata.
“Jerome?”
Napatigil ang binata.
Tinitigan niya ang matandang halos hindi na makatayo.
“Lolo?”
Nabitiwan ni Mang Fidel ang dala niyang lumang bus ticket.
Tumakbo si Jerome.
Nagyakapan sila nang mahigpit.
Labing-isang taon ng paghahanap.
Labing-isang taon ng gabi-gabing pag-iyak.
Labing-isang taon ng sigaw sa terminal.
“Lolo… buhay pa kayo.”
“Hindi ako puwedeng mawala, anak. Hindi pa kita nahahanap.”
Humagulgol si Jerome sa balikat niya.
“Sinubukan kong bumalik. Pero wala akong dokumento. Natakot akong dumiretso sa pulis. Sabi ng mga dumukot sa amin, may mga taong naghihintay kapag bumalik kami.”
“Bakit hindi ka pumunta sa terminal?”
“Pumunta ako tatlong taon na ang nakalipas.”
Nanigas si Mang Fidel.
“Hindi kita nakita.”
“May nagsabi sa akin na patay na raw kayo.”
Doon napagtanto nilang may taong sadyang patuloy na pumipigil sa kanilang pagkikita.
Ngunit hindi na iyon mahalaga sa sandaling iyon.
Magkasama na sila.
At habang yakap ni Mang Fidel ang apo, bigla siyang nanghina.
Napahawak siya sa dibdib.
“Lolo?”
Bumagsak ang matanda sa bisig ni Jerome.
At ang reunion na labing-isang taon nilang hinintay ay biglang naging karera laban sa oras.
EPISODE 5: ANG HULING SIGAW SA TERMINAL
Isinugod si Mang Fidel sa ospital.
Ayon sa doktor, matagal na pala siyang may malubhang heart condition. Ilang beses na siyang pinayuhang magpahinga, ngunit tumanggi siyang tumigil sa pagtatrabaho sa terminal.
“Kapag umalis ako roon,” minsan niyang sinabi sa kapitbahay, “paano ako mahahanap ni Jerome?”
Ngayon, nasa tabi niya na ang apo.
Nakaupo si Jerome sa tabi ng kama, hawak ang kamay ng matandang labing-isang taon niyang pinangarap makitang muli.
“Lolo, bakit hindi kayo nagpahinga?”
Mahina siyang ngumiti.
“Baka dumating ka.”
Napahagulgol ang binata.
“Nandito na ako. Kaya magpagaling na kayo.”
Hinaplos ni Mang Fidel ang ulo niya.
“Ang laki mo na.”
“Lolo…”
“Hindi ko nakita graduation mo.”
Umiling si Jerome.
“Pwede pa. Mag-aaral ulit ako.”
“Hindi ko rin nakita unang trabaho mo.”
“Marami pa tayong oras.”
Ngunit alam nilang pareho na baka hindi iyon totoo.
Kinabukasan, hiniling ni Mang Fidel na madala siya sandali sa terminal.
Tutol ang doktor, ngunit pumayag sa maikling biyahe dahil alam nilang maaaring iyon na ang huling pagkakataon.
Nasa wheelchair siya nang makarating.
Naghintay ang mga driver, vendors, pulis, at mga taong minsang pinagtawanan siya.
Katabi niya si Jerome.
Tahimik ang buong terminal.
Tumingin si Mang Fidel sa dating puwesto kung saan araw-araw siyang sumisigaw.
Ngumiti siya.
Huminga nang malalim.
“JEROME!”
Napatawa at napaiyak ang apo.
“NANDITO PO AKO, LOLO!”
Napapikit ang matanda.
Iyon ang sagot na labing-isang taon niyang hinihintay.
Hindi mula sa abandonadong bus.
Hindi mula sa malayo.
Kundi mula mismo sa tabi niya.
Dinala siyang muli sa ospital nang gabing iyon.
Bago mag-umaga, humina ang tibok ng kanyang puso.
“Nandito lang ako,” umiiyak na sabi ni Jerome.
“Alam ko.”
“Hindi na ako mawawala.”
Mahina siyang ngumiti.
“Hindi na rin kita hahanapin.”
At sa huling pagkakataon, hinawakan niya ang mukha ng apo.
“Salamat… at sumagot ka.”
Ilang sandali pagkatapos noon, tuluyang tumigil ang monitor.
Napayuko si Jerome sa dibdib ng lolo at humagulgol.
Labing-isang taon silang magkahiwalay.
At ilang araw lamang ang ibinigay upang mabawi ang panahong ninakaw sa kanila.
Sa libing, inilagay ni Jerome sa ibabaw ng kabaong ang lumang bus ticket at maliit na karatulang minsang ginagamit ng lolo sa terminal.
Makalipas ang isang taon, nagbalik si Jerome sa parehong lugar bilang volunteer para sa missing children assistance desk.
Sa tabi ng counter ay may larawan ni Mang Fidel.
At nakasulat:
“HUWAG MAGSASAWANG TUMAWAG. BAKA MAY BATANG NAGHIHINTAY LANG NG PAGKAKATAONG SUMAGOT.”
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag agad pagtawanan ang taong paulit-ulit na naghahanap sa nawawalang mahal sa buhay. Ang pag-asa ay maaaring manatili kahit lumipas ang maraming taon.
- Ang maliit na boses mula sa isang hindi inaasahang lugar ay maaaring maging paghingi na pala ng tulong. Kapag may narinig o napansing kakaiba, seryosohin at i-report agad.
- Ang mga biktima ng pagdukot o trafficking ay maaaring matakot lumapit sa awtoridad kahit nakatakas na sila. Kailangan nila ng ligtas, maingat, at mapagkakatiwalaang suporta.
- Huwag ipagpaliban ang pagmamahal at pagyakap sa pamilya. May mga taong naghihintay nang maraming taon para lamang makarinig ng simpleng salitang: “Nandito ako.”
Kung naantig kayo sa kuwento nina Mang Fidel, Jerome, at Paolo, LIKE, SHARE, AT MAG-COMMENT sa comment section: “HANGGA’T MAY TUMATAWAG, MAY PAG-ASANG MAY SUMAGOT.”
