EPISODE 1: ANG BATANG MAY HAWAK NA LUMANG COMPASS
Sa mataong Palengke ng San Roque, halos araw-araw makikita ang siyam na taong gulang na si Tomas na naglalakad sa pagitan ng mga tindahan habang mahigpit na hawak ang isang luma at kalawangin na compass.
Marumi ang kanyang damit, pudpod ang tsinelas, at halatang ilang gabi nang kulang sa tulog. Ngunit kahit saan siya magpunta, hindi niya binibitawan ang bilog na bagay na iyon.
“May hinahanap ka na naman, Tomas?” biro ng isang tindero.
Tumango ang bata.
“Si Mama po.”
Nagtawanan ang ilang tambay.
“Ano? Tuturo ba ng compass kung nasaan ang nanay mo?”
May isang lalaki pang lumapit at itinuro ang hawak niya.
“Baka treasure map ang kailangan mo, hindi compass!”
Lalong lumakas ang tawanan.
Napaluha si Tomas, ngunit hindi siya sumagot.
Tatlong araw nang nawawala ang kanyang inang si Lena, isang simpleng tindera ng gulay sa palengke. Huling nakita itong nagsara ng puwesto bandang alas-siyete ng gabi, ngunit hindi na nakauwi.
Nag-report na sa pulis ang kanyang lola. Naghanap ang mga kapitbahay. Sinuri ang mga ospital at terminal.
Walang Lena.
Ang tanging naiwan sa bahay ay ang lumang compass na minana pa nito sa kanyang ama.
Noong maliit pa si Tomas, lagi siyang tinuturuan ng kanyang ina.
“Kapag naligaw ka, anak, tingnan mo ito. Hindi ka nito ihahatid sa lahat ng lugar, pero tutulungan ka nitong malaman kung saan ka nagsimula.”
May maliit na pulang gasgas sa gilid ng compass na si Lena mismo ang gumawa.
Kinabukasan ng pagkawala nito, napansin ni Tomas na nakaturo ang pulang marka sa hilagang bahagi ng palengke—patungo sa lumang eskinita sa likod ng mga bodega.
Ilang beses siyang nagtangkang pumunta roon, ngunit pinauwi siya ng mga matatanda.
Hanggang sa araw na iyon.
Habang pinagtatawanan siya ng mga tao, isang matandang tinderang si Aling Marta ang nakapansin sa kakaibang kilos ng bata.
“Tomas, bakit diyan ka laging nakatingin?”
Itinaas niya ang compass.
“Diyan po kasi itinuro ni Mama noon kapag umuuwi kami.”
Napatingin si Aling Marta sa direksyon.
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Doon din dumaan ang Mama mo noong gabing mawala siya.”
At sa unang pagkakataon, tumigil ang tawanan.
EPISODE 2: ANG DIREKSIYONG WALANG GUSTONG SUNDAN
Agad tinawag ni Aling Marta ang barangay tanod.
Ngunit nang makita nilang compass lamang ang basehan ni Tomas, nag-alangan ang ilan.
“Hindi naman GPS iyan,” sabi ng isang tanod. “Laging north ang itinuturo ng compass.”
“Opo,” sagot ni Tomas. “Pero may marka po si Mama rito.”
Ipinakita niya ang manipis na pulang guhit sa gilid ng lumang compass.
Napansin ni Aling Marta na hindi iyon ordinaryong gasgas. May maliit ding letrang L na halos mabura na.
Naalala ni Tomas ang sinabi ng kanyang ina ilang buwan noon.
“Kapag may emergency at mawala tayo sa isa’t isa, tandaan mo ang pulang marka.”
Noon ay inakala niyang biro lamang iyon.
Ngayon, iyon na lang ang natitirang bagay na maaari niyang panghawakan.
Dumating si Police Lieutenant Arman Reyes, ang investigator na nakatalaga sa pagkawala ni Lena.
Hindi siya agad naniwala sa compass, ngunit seryoso niyang pinakinggan ang bata.
“Kung doon dumaan ang Mama mo, ipakita mo sa amin ang ruta.”
Naglakad sila mula sa puwesto ni Lena.
Paliko sa tindahan ng isda.
Diretso sa lumang loading area.
Pagkatapos ay patungo sa makipot na eskinita sa likod ng palengke.
Habang naglalakad, paulit-ulit na tumitingin si Tomas sa compass.
“Dito po.”
Makalipas ang ilang minuto, nakarating sila sa isang lugar na bihirang puntahan ng mamimili. May mga lumang kahon, sirang kariton, tambak na crates at mga basurang naiwan mula sa palengke.
Biglang huminto si Tomas.
“Sir…”
“Ano iyon?”
May nakita siyang pamilyar na tela sa ilalim ng isang sirang kahoy na kahon.
Tumakbo siya.
“Tomas, huwag!”
Ngunit huli na.
Hinila ng bata ang tela.
Lumabas ang isang kupas na brown shoulder bag.
Biglang namutla si Tomas.
“Mama…”
Kilala niya iyon.
Iyon ang bag na araw-araw ginagamit ng kanyang ina kapag nagtitinda.
Nanginginig niyang binuksan ang zipper.
Nasa loob ang lumang wallet ni Lena.
May suklay.
May maliit na rosaryo.
At may litrato nilang mag-ina.
Ngunit wala ang cellphone nito.
At higit na nakakatakot, may maliit na bahid ng putik at punit ang strap ng bag na para bang sapilitang nahatak mula sa balikat.
Napatingin si Lieutenant Reyes sa paligid.
“Walang gagalaw.”
Maya-maya, may nakita siyang isa pang bagay sa lupa.
Isang maliit na piraso ng pulang tela.
At nang makita iyon ni Tomas, bigla siyang napahagulgol.
“Sir… damit po ni Mama iyan.”
EPISODE 3: ANG LIHIM NA NAKATAGO SA BAG NI LENA
Dinala agad ang bag sa police station upang masuri.
Habang naghihintay, mahigpit na yakap ni Tomas ang kanyang lola.
Hindi na niya iniisip ang mga taong tumawa sa kanya.
Iisa lamang ang gusto niya.
Makauwi ang kanyang ina.
Sinuri ng mga pulis ang lahat ng laman ng bag. Sa una, walang kakaiba maliban sa personal na gamit ni Lena.
Ngunit habang kinakapa ni Lieutenant Reyes ang lining, napansin niyang may bahaging mas makapal kaysa karaniwan.
“May tahi rito.”
Maingat nilang binuksan ang maliit na punit.
May nakatagong papel.
Isang resibo mula sa trucking company.
At sa likod nito ay may sulat-kamay na mga numero.
8:40 PM — WHT VAN — 731
Napatingin ang lahat kay Tomas.
“Sulit po iyan ni Mama,” sabi ng bata. “Ganyan po siya magsulat.”
Agad sinuri ng mga pulis ang CCTV cameras sa paligid ng palengke.
Sa isang footage, nakita si Lena bandang 8:37 ng gabi.
Naglalakad siya sa likod ng market stalls.
Pagkatapos ay huminto siya.
May puting van sa gilid ng kalsada.
Tatlong minuto makalipas, biglang nawala sa frame si Lena.
Umalis ang van.
“Sir, i-freeze n’yo po!”
Itinuro ni Tomas ang screen.
May maliit na numerong makikita sa dulo ng plaka.
731.
Tumugma iyon sa isinulat ni Lena.
Nanlamig ang mga pulis.
Mukhang bago siya nawala, may napansin na pala siyang kahina-hinalang sasakyan at mabilis niyang isinulat ang detalye.
Tinunton ang registration.
Lumabas ang pangalan ng isang lalaking dating nagde-deliver ng paninda sa palengke—si Dante Mercado.
Ngunit nang puntahan ang address nito, wala na roon ang lalaki.
Ayon sa kapitbahay, bigla itong umalis dalawang araw na ang nakaraan.
“May kasama po ba?” tanong ng pulis.
Umiling ang babae.
“Hindi ko nakita. Pero parang nagmamadali siya.”
Bago sila umalis, may naalala ang kapitbahay.
“Sir, may lumang bahay ang pamilya niya sa Sitio Maligaya. Malapit sa ilog.”
Agad naghanda ang mga pulis.
Nang marinig ni Tomas ang pangalan ng lugar, bigla niyang tiningnan ang compass.
Ang Sitio Maligaya ay nasa direksiyong hilaga rin mula sa palengke.
Napahawak siya sa dibdib.
“Sir…”
“Oo, Tomas?”
“Baka nandoon po si Mama.”
At sa gabing iyon, nagsimula ang pinakamahalagang paghahanap sa buhay ng bata.
EPISODE 4: ANG BAHAY SA DULO NG LUMANG KALSADA
Madilim na nang makarating ang police team sa Sitio Maligaya.
Sa dulo ng isang makitid at maputik na kalsada ay nakatayo ang lumang bahay na halos natatakpan ng mga puno.
Pinagbawalan si Tomas na sumama sa operasyon.
Nanatili siya sa police vehicle kasama ang kanyang lola habang mahigpit na hawak ang compass.
“Lola,” umiiyak niyang tanong, “paano kung wala si Mama?”
Niyakap siya ng matanda.
“Manalig tayo, apo.”
Tahimik na lumapit ang mga pulis sa bahay.
Walang ilaw sa harapan.
Ngunit sa likuran ay may nakaparadang puting van.
Agad nakita ni Lieutenant Reyes ang plaka.
Ang huling tatlong numero ay 731.
Nagbigay siya ng senyas.
Pumasok ang team.
Sa loob ay walang tao sa unang silid.
Sa kusina, may mga basag na gamit at pagkain na tila ilang araw nang naiwan.
Pagkatapos, narinig nila ang mahinang tunog mula sa likuran.
Katok.
Dalawang beses.
“Tulong…”
Mabilis silang lumapit sa isang nakakandadong silid.
Binuksan ang pinto.
At doon nila nakita si Lena.
Mahina.
Pagod.
Ngunit buhay.
“Ma’am Lena!”
Napahagulgol ang babae.
“Ang anak ko… nasaan si Tomas?”
Nang marinig ng bata mula sa labas ang sigawan ng mga pulis, hindi na siya napigilan ng kanyang lola.
Tumakbo siya pababa ng sasakyan.
“Mama!”
Lumabas si Lena na inalalayan ng dalawang pulis.
Nang makita niya ang anak, tila nawala ang lahat ng sakit sa kanyang mukha.
“Tomas!”
Nagkita silang mag-ina sa gitna ng maputik na bakuran.
Mahigpit siyang niyakap ng bata.
“Akala ko hindi ka na babalik!”
“Anak… patawad…”
Pareho silang humagulgol.
Ayon kay Lena, napansin niya noong gabing iyon na may kahina-hinalang van na ilang araw nang paikot-ikot sa palengke. Nang subukan niyang kumuha ng larawan at isulat ang plate number, nakita siya ni Dante.
Sinundan siya nito.
Nakuha ang cellphone niya.
At sapilitang isinakay siya sa van.
Bago siya tuluyang maisakay, nagawa niyang ihagis ang bag sa likod ng crates.
Umaasa siyang may makakakita.
Hindi niya akalaing ang mismong anak niyang pinagtawanan dahil sa lumang compass ang siyang magdadala sa mga pulis sa unang ebidensyang kailangan nila.
Ngunit bago sila tuluyang umalis, may natagpuan ang mga pulis sa loob ng bahay.
Mga litrato ng iba’t ibang tindero sa palengke.
At sa gitna ng mga iyon…
may larawan ni Tomas.
EPISODE 5: ANG COMPASS NA NAG-UWI SA KANYANG INA
Nang makita ni Lena ang larawan ni Tomas, nanlamig siya.
Doon niya napagtanto kung bakit siya dinukot.
Ilang linggo na pala niyang napapansin na may mga lalaking naniningil ng ilegal na “proteksiyon” sa ilang tindero sa palengke. Si Dante ang isa sa mga kumukuha ng pera.
Tumanggi si Lena.
At nang makita niyang kinukunan niya ng impormasyon ang kanilang sasakyan, natakot ang grupo na magsumbong siya sa pulis.
Ang larawan ni Tomas ay ginamit upang takutin siya.
“Kapag nagsalita ka, anak mo ang susunod.”
Kaya sa loob ng ilang araw, mas pinili ni Lena ang manahimik at maghintay ng pagkakataong makatakas.
Hindi niya alam na sa labas, ang mismong anak niyang gusto niyang protektahan ang hindi sumuko sa paghahanap sa kanya.
Dahil sa mga ebidensyang nakuha sa bahay, naaresto si Dante at ang ilan pa niyang kasamahan.
Maraming tindero ang nagkaroon ng lakas ng loob na magsalita.
Unti-unting nabuwag ang grupong matagal nang nananakot sa palengke.
Makalipas ang ilang araw, bumalik sina Lena at Tomas sa kanilang maliit na puwesto.
Nandoon ang mga taong minsang tumawa sa bata.
Tahimik sila.
Lumapit ang lalaking unang nangutya sa kanya.
“Tomas… patawad, ha?”
Tumingin lamang ang bata sa kanya.
Hindi siya nagalit.
Mahigpit lamang niyang hinawakan ang lumang compass.
Lumapit si Lena at lumuhod sa harap ng anak.
“Alam mo ba kung bakit ko ibinigay sa’yo iyan?”
Umiling si Tomas.
“Hindi dahil kaya nitong sabihin kung nasaan ako.”
Hinaplos niya ang ulo ng bata.
“Kundi para maalala mong kapag naliligaw ka, kailangan mo lang malaman kung saan ka dapat bumalik.”
Napaluha si Tomas.
“Sa’yo po, Mama.”
Hindi na napigilan ni Lena ang pag-iyak.
Niyakap niya nang mahigpit ang anak.
“Oo, anak. Sa akin. At kahit saan ako mapunta, ikaw rin ang direksiyong lagi kong babalikan.”
Humagulgol si Tomas sa dibdib ng kanyang ina.
Sa paligid nila, maging ang mga tinderong minsang nagtawanan ay napayuko at napaluha.
At ang lumang compass na akala ng lahat ay walang silbi ay nanatiling nakasabit sa leeg ni Tomas—hindi bilang mahiwagang bagay, kundi bilang alaala ng tapang, pag-asa, at pagmamahal ng isang batang tumangging sumuko sa kanyang ina.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag pagtawanan ang paniniwala o pag-asa ng isang taong naghahanap ng mahal sa buhay. Hindi natin alam kung gaano kabigat ang sakit na kanyang dinadala.
- Ang maliit na detalye ay maaaring maging mahalagang susi sa katotohanan. Ang pagiging mapagmasid at maparaan ay maaaring makatulong sa oras ng panganib.
- Ang pagmamahal ng isang anak sa magulang ay kayang magbigay ng tapang kahit sa murang edad.
- Huwag agad maliitin ang isang bagay dahil luma o simpleng tingnan. Minsan, dala nito ang alaala at impormasyong higit na mahalaga kaysa sa halaga nito.
- Kapag may mali tayong nakikita, mahalagang humingi ng tulong sa tamang awtoridad. Ang tapang ay hindi laging nangangahulugang lumaban nang mag-isa.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, huwag kalimutang mag-LIKE, SHARE, AT MAG-COMMENT sa comment section ng ating Facebook page post!
