EPISODE 1: ANG BATANG MAY DALANG MGA KANDILA SA GITNA NG GUBAT
Tatlong araw nang nawawala si Aling Rosa, isang simpleng labandera at nag-iisang ina ng sampung taong gulang na si Junjun. Huling nakita ang babae na pauwi mula sa bayan matapos bumili ng gamot para sa anak. Ayon sa ilang residente, may isang lumang van na huminto malapit sa kaniya bago tuluyang mawala sa kalsada.
Simula noon, halos hindi na kumakain si Junjun. Araw-araw siyang nagtatanong sa barangay hall kung may balita, ngunit pare-pareho lamang ang sagot.
“Patuloy pa rin ang paghahanap, anak.”
Pagsapit ng ikatlong gabi, napansin ng mga tanod na palihim na lumalabas si Junjun patungo sa masukal na kagubatan sa likod ng kanilang barangay. May dala siyang maliit na supot na punô ng kandila at posporo.
Agad siyang sinundan nina Tanod Ramil at dalawang pulis.
Naabutan nila ang bata sa maputik na daan, umiiyak habang pinoprotektahan ang mga nakasinding kandila gamit ang dalawang kamay.
“Junjun!” sigaw ni Tanod Ramil. “Ano’ng ginagawa mo rito? Delikado ang gubat sa gabi!”
Nagulat ang bata at halos mabitawan ang mga kandila.
“Hindi po ako naglalaro,” nanginginig niyang sagot. “Hinahanap ko po si Mama.”
“Paano ka tutulungan ng kandila?”
Napatingin si Junjun sa malalim na bahagi ng kagubatan.
“Si Mama po ang nag-iwan ng unang kandila.”
Nagkatinginan ang mga pulis.
Ayon kay Junjun, dalawang gabi matapos mawala ang kaniyang ina, may nakita siyang kandilang nakasindi malapit sa landas na madalas daanan ni Rosa kapag nangunguha ng panggatong. Sa tabi nito ay may nakasulat sa putik na maliit na titik na J.
“Ganito po magsulat si Mama ng pangalan ko,” sabi niya.
Kinabukasan, may nakita na naman siyang isa pang tunaw na kandila, mas malalim sa kagubatan. Kaya naisip niyang magdala ng sarili niyang kandila upang markahan ang dinaanan at hindi maligaw.
“Baka po inilalagay ni Mama para masundan ko siya,” umiiyak niyang sabi.
Hindi agad naniwala ang ilan, ngunit nang siyasatin ni Officer Mendoza ang paligid, nakita niya ang ilang patak ng wax sa mga ugat ng puno—sunod-sunod, palayo sa kalsada.
“Sir,” sabi niya, “may pattern talaga.”
Mula roon, pinagpatuloy nila ang paghahanap.
Isa-isang lumilitaw ang maliliit na patak ng kandila sa lupa at bato.
Hanggang sa makarating sila sa isang bahagi ng gubat kung saan hindi na tumutubo nang maayos ang damo.
At sa pinakadulong puno, may kandilang bagong sindi.
Hindi pa nauubos.
Ibig sabihin, maaaring may taong naroon ilang minuto lamang bago sila dumating.
EPISODE 2: ANG MALILIIT NA APOY NA NAGTURO NG DAAN
Hindi na hinayaang mag-isa si Junjun. Sumama sa kaniya ang mga pulis, barangay responders, at ilang lalaking kabisado ang kagubatan. Dala nila ang flashlight, first-aid kit, at radyo habang maingat na sinusundan ang mga patak ng wax.
Sa bawat ilang metro, may nakikitang maliit na palatandaan.
Isang kandilang halos maubos.
Isang pirasong tela na nakatali sa sanga.
At minsan, gasgas sa puno na hugis palaso.
“Sinadya ito,” sabi ni Officer Mendoza. “May gustong mag-iwan ng ruta.”
Napahawak si Junjun sa dibdib. “Si Mama po ’yan. Mahilig po siyang gumawa ng marka kapag nangunguha kami ng kahoy para hindi kami maligaw.”
Habang papalalim sila sa gubat, napansin ng isang responder ang sariwang bakas ng gulong sa maputik na bahagi. Hindi iyon mula sa motorsiklo. Malapad ang marka, posibleng galing sa van o maliit na truck.
May nakita rin silang punit na supot ng gamot.
Nang kunin iyon ni Junjun, agad siyang napahagulgol.
“Gamot ko po ’yan. Ito po ’yung binili ni Mama noong nawala siya.”
Lalong tumindi ang kaba ng lahat.
Makalipas ang halos isang oras, umabot sila sa isang makitid na bangin kung saan may lumang trail patungo sa abandonadong ranger station. Matagal na itong hindi ginagamit matapos masira sa bagyo.
Ngunit mula sa malayo, napansin nilang may ilaw sa loob.
Hindi kuryente.
Kandila.
Agad pinahinto ng pulis ang grupo.
“Posibleng may tao. Tahimik muna.”
Dahan-dahang lumapit ang dalawang opisyal. Sa labas ng lumang gusali ay may dalawang pares ng tsinelas, ilang bote ng tubig, at isang sako ng bigas. Mukhang may naninirahan o nagtatago roon.
Nang silipin nila ang bintana, walang tao sa pangunahing silid.
Ngunit mula sa sahig ay may narinig silang mahinang katok.
Tok.
Tok.
Tok.
Napahawak sa bibig si Junjun.
“Mama?”
Muling narinig ang katok.
Sa ilalim ng lumang mesa, napansin ng mga pulis ang isang trapdoor na natatakpan ng sako. May kandila sa tabi nito, bagong sindi at halos hindi pa natutunaw.
Binuksan nila ang takip.
Bumungad ang makitid na hagdan pababa sa madilim na silong.
At mula sa ilalim, may mahinang boses na narinig.
“Junjun…”
Napaluha ang bata.
Boses iyon ng kaniyang ina.
Ngunit hindi sila agad nakababa.
Dahil may isa pang boses na sumigaw mula sa ilalim:
“Huwag kayong bumaba! May mga armadong lalaki rito!”
EPISODE 3: ANG SILONG NA PINAGTAGUAN SA MGA DINUKOT
Agad pinabalik ng mga pulis si Junjun sa ligtas na distansiya. Tinawag nila ang karagdagang tropa at pinalibutan ang abandonadong ranger station. Sa loob ng ilang minuto, nakarinig sila ng mga yabag at kalabog mula sa silong.
May isang lalaki ang biglang lumabas sa likod ng gusali at tumakbo sa kakahuyan.
Nahabol siya ng dalawang pulis.
Isa pa ang nagtangkang sumuko mula sa loob.
Nang masiguro nilang kontrolado na ang paligid, maingat na bumaba ang rescue team sa silong.
Hindi nila inasahan ang nakita.
May apat na babae roon, magkakatabi sa sahig, pagod, gutom, at takot na takot. Isa sa kanila si Aling Rosa.
“Mama!” sigaw ni Junjun nang payagan siyang bumaba.
Agad napaluha ang babae at pilit tumayo.
“Anak!”
Mahigpit silang nagyakap.
Halos hindi makapagsalita si Rosa habang paulit-ulit niyang hinahalikan ang noo ng anak.
“Akala ko hindi mo makikita ang mga kandila.”
“Sinundan ko po lahat, Ma.”
Napangiti ang babae sa gitna ng pag-iyak.
“Alam kong hindi ka susuko.”
Ayon kay Rosa, dinukot siya ng dalawang lalaki habang pauwi mula sa bayan. Napagkamalan daw siyang babaeng hinahanap nila para sa isang illegal recruitment operation. Nang malaman nilang mali ang kanilang nakuha, sa halip na pakawalan siya, ikinulong na lamang siya kasama ng iba pang babaeng pinipilit ipadala sa ibang lugar.
Tuwing madaling-araw, isang matandang bantay ang naglalabas sa kanila saglit para kumuha ng tubig. Doon nakahanap ng pagkakataon si Rosa na kumuha ng maliliit na kandilang nasa altar ng ranger station.
Palihim niyang sinisindihan ang ilan at iniiwan sa ruta.
“Para kay Junjun,” sabi niya. “Alam kong mapapansin niya.”
Ngunit may mas malaking lihim pang ibinunyag ang isang babaeng nailigtas.
Ang operasyon ay hindi lamang tungkol sa illegal recruitment. May ginagamit silang lumang quarry sa kabilang bahagi ng bundok bilang pangunahing taguan ng mga biktima.
At may mga bata rin doon.
Agad na inimbestigahan ng pulisya ang mga nahuling lalaki. Sa cellphone ng isa, nakita ang larawan ng quarry at listahan ng mga pangalan.
Isa sa mga pangalan ay kilalang-kilala ni Rosa.
MAYUMI SANTOS – AGE 14.
Napahawak siya sa bibig.
“Anak ng kapitbahay namin ’yan. Tatlong buwan nang nawawala.”
Ang pagliligtas kay Rosa ay hindi pala katapusan.
Ito ang simula ng mas malaking rescue operation.
At kahit nanghihina pa, iisa ang pakiusap niya:
“Sir, puntahan ninyo sila. Baka naghihintay din silang may sumunod sa palatandaan nila.”
EPISODE 4: ANG HULING KANDILA SA TABI NG QUARRY
Bago magbukang-liwayway, nagtungo ang mga awtoridad sa abandonadong quarry na tinukoy ng mga nahuli. Nanatili si Rosa at Junjun sa evacuation area kasama ang mga rescue worker, ngunit hindi mapakali ang babae.
“May mga batang naghihintay doon,” paulit-ulit niyang sinasabi.
Sa quarry, natagpuan ng mga pulis ang dalawang lumang kubo, isang truck, at mga kahong may pekeng dokumento. Matapos ang maingat na operasyon, naaresto ang tatlo pang lalaki.
Sa likod ng quarry ay may maliit na tunnel.
Doon natagpuan ang anim na biktima—tatlong babae at tatlong menor de edad, kabilang si Mayumi.
Buhay silang lahat.
Nang dalhin sila sa evacuation area, umiyak nang malakas ang mga pamilya. Mahigpit na niyakap ni Rosa si Mayumi, na halos hindi makapaniwalang nakauwi na siya.
Ngunit habang nagdiriwang ang iba, napansin ng medic na biglang nanghina si Rosa.
Napaupo siya at napahawak sa dibdib.
“Ma?” sigaw ni Junjun.
Nahimatay ang babae.
Agad siyang isinakay sa ambulansiya. Doon natuklasan na matagal na pala siyang may sakit sa puso at hindi nakainom ng gamot habang nakakulong. Dagdag pa rito ang matinding dehydration at pagod.
Sa ospital, ilang oras siyang minonitor. Hindi umalis si Junjun sa tabi ng kama. Nasa kamay niya ang natitirang dalawang kandila mula sa supot.
Nang magkamalay si Rosa, unang nakita niya ang anak.
“Junjun…”
“Nandito po ako, Ma.”
Mahina siyang ngumiti.
“Hindi ka natakot sa gubat?”
“Natakot po.”
“Bakit ka tumuloy?”
Humagulgol ang bata.
“Kasi kayo po ang nandun.”
Napapikit si Rosa at tumulo ang luha niya.
“Iyan ang tapang, anak. Hindi ’yung walang takot. ’Yung nagpapatuloy kahit takot.”
Hinawakan niya ang kamay ni Junjun.
“May hiling ako.”
“Ano po?”
“Kapag may taong nawawala… huwag mo agad sabihing wala nang pag-asa. Minsan, naghihintay lang silang may makakita ng maliit nilang ilaw.”
Tumango ang bata.
“Opo, Ma. Pero kayo po ang magsasabi niyan sa kanila kapag gumaling kayo.”
Hindi sumagot agad si Rosa.
Tumingin siya sa dalawang kandila sa kamay ng anak at bahagyang ngumiti.
“Isa lang ang sindihan mo kapag madilim.”
“Bakit po isa lang?”
“Dahil kahit isang maliit na apoy lang… sapat nang magsabi na may naghihintay sa dulo.”
Kinagabihan, biglang bumagsak ang kondisyon ni Rosa.
Nagmadali ang mga doktor.
Sa labas ng ICU, yakap ni Junjun ang mga kandila habang tahimik na nagdarasal na sana, sa pagkakataong iyon, siya naman ang matagpuan ng himala.
EPISODE 5: ANG KANDILANG HINDI NA PINATAY NI JUNJUN
Madaling-araw nang lumabas ang doktor mula sa ICU. Sa mukha pa lamang nito, alam na ni Junjun ang sagot.
Tumayo siya, ngunit nanginig agad ang kaniyang mga tuhod.
“Doc… pwede ko na po bang makita si Mama?”
Tahimik na tumango ang doktor.
Pagpasok ni Junjun sa silid, nakita niyang nakahiga si Rosa nang tahimik. Wala na ang hirap sa mukha nito. Parang natutulog lamang matapos ang napakahabang paglalakbay sa kagubatan.
Lumapit ang bata.
“Ma…”
Walang sagot.
Inilapag niya sa tabi ng kamay ng ina ang isang kandila.
“Ma, sabi n’yo po kapag madilim, magsindi ako.”
Sinindihan niya iyon sa maliit na lalagyan na pinayagan ng nurse.
“Pero bakit ngayon po… kahit may ilaw, hindi ko kayo makita?”
Doon tuluyang bumigay ang bata.
Niyakap niya ang ina at humagulgol.
Ang babaeng tatlong araw niyang hinanap sa masukal na gubat ay natagpuan niya nang buhay—ngunit ilang oras lamang ang ipinahiram sa kanilang dalawa upang makapagpaalam.
Sa libing ni Rosa, dumalo ang mga babaeng nailigtas, si Mayumi at kaniyang pamilya, mga pulis, barangay responders, at mga residenteng tumulong sa paghahanap.
Sa tabi ng kabaong ay inilagay ni Junjun ang natitirang mga kandila.
“Hindi ko po ito uubusin, Ma,” bulong niya. “Magtitira ako para sa ibang nawawala.”
Dahil sa impormasyong nakuha mula sa ranger station at quarry, nabuwag ang illegal recruitment at kidnapping group. Marami pang nawawalang tao ang natunton sa iba’t ibang lugar. Ang simpleng palatandaan ni Rosa ay naging simula ng mas malaking imbestigasyon.
Makalipas ang isang taon, nagtayo ang barangay ng Rosa Safe Light Desk, isang assistance point para sa nawawalang tao, kababaihang biktima ng illegal recruitment, at mga batang nangangailangan ng tulong.
Sa harap nito ay may isang lantern na hindi pinapatay tuwing gabi.
Si Junjun mismo ang unang nagsindi nito.
Sa tabi ng lantern ay may larawan ni Rosa at simpleng mensahe:
“KAHIT MALIIT ANG LIWANAG, KAYA NITONG MAGTURO NG DAAN PAUWI.”
Lumipas ang mga taon, ngunit hindi kailanman nakalimutan ni Junjun ang gabing naglakad siya sa kagubatan habang yakap ang mga kandila. Kapag tinatanong siya kung bakit hindi siya sumuko, iisa lamang ang sagot niya:
“Dahil alam kong buhay si Mama hangga’t may palatandaang iniwan niya.”
At tuwing may pamilyang pupunta sa help desk upang i-report ang nawawalang mahal sa buhay, si Junjun ang unang magsisindi ng lantern.
Hindi upang mangakong magiging maganda ang lahat.
Kundi upang ipaalala na habang may naghahanap, may nakikinig, at may taong handang sumunod sa pinakamaliit na palatandaan—hindi pa nawawala ang pag-asa.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag agad balewalain ang kakaibang kilos ng isang batang naghahanap sa kaniyang magulang. Maaaring may dahilan at mahalagang palatandaang siya lamang ang nakakaunawa.
- Ang maliliit na bagay—isang kandila, guhit, piraso ng tela, o bakas sa lupa—ay maaaring maging mahalagang daan patungo sa isang taong nangangailangan ng tulong.
- Ang tapang ay hindi kawalan ng takot. Ito ay ang pagpapatuloy sa tamang direksiyon kahit nanginginig at natatakot.
- Kapag may nawawalang tao, mahalaga ang mabilis na pakikipagtulungan sa awtoridad at komunidad. Ang bawat minuto at bawat impormasyon ay maaaring makapagligtas ng buhay.
- Ang pagmamahal ng magulang at anak ay maaaring maging liwanag kahit sa pinakamadilim na lugar. Ngunit habang may pagkakataon, sabihin natin ang pagmamahal at pahalagahan ang bawat sandaling magkakasama.
Kung naantig kayo sa kuwento nina Junjun at Aling Rosa, huwag kalimutang LIKE, SHARE, AT MAG-COMMENT sa comment section ng Facebook page post. Mag-iwan ng mensahe para sa mga batang matapang na naghahanap sa kanilang mga magulang at sa mga pamilyang patuloy na umaasa kahit tila napakadilim na ng daan.
