❗ Mga Senior, Ingat sa 5 Kasangkapan sa Kusina – Tahimik Palang Naglalabas ng Lason sa Iyong Pagkain!

Isang hapon, nagluto si Lola Delia (68) ng paborito niyang pancit para sa mga apo.
Habang kumukulo ang sabaw sa lumang kawali nilang may gasgas-gasgas na itim na “non-stick,” napansin ng anak niya:

“Ma, ’yan pa rin ba gamit n’yo? Ang dami nang balat at gasgas ng kawaling ’yan ah.”

Sagot ni Lola:

“Sayang naman, gumagana pa. Tsaka non-stick daw ’yan, mas madali magluto.”

Ilang linggo ang nakalipas, napapadalas ang:

• pananakit ng tiyan,
• pagsusuka ng isa sa apo,
• at reklamo ni Lola na sumasakit ang ulo at pakiramdam niya laging nanghihina.

Nang magpatingin sila, bukod sa pagkain at lifestyle, tinanong sila ng doktor:

“Ano’ng mga ginagamit n’yo sa kusina? Kumusta ang kawali, kaldero, at mga lalagyan?
Baka may mga kasangkapan kayo na luma, kalawangin, gasgas, o plastik na mino-microwave.”

Doon sila napaisip.

Marami sa atin ang maalaga sa niluluto (less oil, less sugar, less salt)…
pero nakakalimutan bantayan ang mismong gamit sa pagluluto at paghahain.

May mga kasangkapan sa kusina na:

• matagal nang gamit,
• gasgas, kalawangin, kupas ang coating,
• mura pero hindi de-kalidad,

na puwedeng maglabas ng kemikal o maliliit na particles sa pagkain —
hindi ibig sabihing parang lason na instant patay,
pero unti-unti pwedeng makasama sa kalusugan, lalo na sa kidneys, atay, at utak,
lalo na sa mga senior na mas marupok na ang katawan.

Sa blog post na ito, pag-uusapan natin ang 5 kasangkapan sa kusina na dapat bantayan, lalo na kung 60+ ka na, at kung paano ito palitan o gamitin nang mas ligtas.

1. Luma at Gasgas na Non-Stick Pan (Teflon at Iba Pang Coated Pans)

Ito ang pinakakaraniwan:
’Yung itim na kawali o frying pan na non-stick,
na noong bago pa ay napakakinis…
pero ngayon:

• puro gasgas,
• may mga parte nang nakakalas ang coating,
• at minsan may kulay-itim na mumunting dumikit sa itlog o ulam.

Si Lola Delia, tulad ng kuwento natin kanina, ganyan ang gamit.
Araw-araw:

• pritong itlog,
• ginisang gulay,
• pritong isda,

lahat luto sa lumang non-stick pan na halos kalbo na ang ibabaw.

Ano ang puwedeng problema?

Ang mga non-stick pan (lalo na ang luma) ay kadalasang may coating na, kapag:

• sobrang gasgas,
• nadadaanan ng sobrang init,

puwedeng maglabas ng:

• maliliit na piraso ng coating na napupunta sa pagkain,
• at kung sobrang init, maaaring maglabas ng fumes na hindi maganda sa katawan kung paulit-ulit.

Hindi ito ibig sabihing isang kain mo lang ay lason na agad,
pero kung taon-taon at araw-araw nang ginagamit,
mas maigi nang mag-ingat.

Paano mas magiging ligtas?

• Kung gasgas at tuklap-tuklap na ang non-stick pan,
  👉 oras na para palitan. Huwag nang tipirin at gamitin pa hanggang maging bare metal.
• Huwag i-overheat ang non-stick pan (’yung wala pang laman, naka-high agad).
• Gumamit ng kahoy, silicone, o plastic spatula sa halip na bakal, para di magasgas agad.
• Pwede ring mag-shift sa cast iron, stainless, o clay pot na maayos ang quality,
  basta alam ang tamang paglilinis at paggamit.

2. Kaldero at Kawaling Kalawangin o Nagtatanggalan ang Pintura / Coating

May mga bahay na hanggang ngayon, gamit pa rin ang:

• aluminum na kaldero,
• lumang kawali na may kalawang,
• o mga palayok at cookware na may pintura o glazed coating na nangungupas.

Si Mang Ben (72), dahil praktikal, gamit pa rin ang:

• lumang kalderong alumi­nium na may:
  • itim-itim na loob,
  • kalawang sa gilid,
  • at gasgas sa ilalim.

Ano ang dapat ikabahala?

• Ang kalawang (rust) ay tanda na ang metal ay nasisira at may piraso nito na pwedeng mapunta sa pagkain.
• Kung may pintura o enamel na nangungupas,
  – ’yung natitira nito ay puwedeng humalo sa kinakain mo.
• Kung ang cookware ay napakaluma at hindi klaro ang pinagmulan,
  – may posibilidad (lalo na sa lumang ceramic o clay pots) na may halong lead o mabibigat na metal ang glazing nito noon,
  – at puwedeng kumalat ito sa pagkain lalo na kung maasim (sinigang, adobo, etc.).

Muli, hindi ito “isang kain, bagsak”, pero pangmatagalang katawan, lalo na kung mahina na ang kidney at liver, mas sensitibo sa ganitong exposure.

Paano mas magiging ligtas?

• Kung ang kaldero o kawali ay:
  • may kalawang sa loob,
  • may pintura sa loob na nangungupas,
    👉 itapon na. Huwag nang sayangin.
• Piliin ang:
  • de-kalidad na stainless steel,
  • maayos na cast iron (na maayos ang seasoning),
  • o quality clay pot na siguradong food-grade ang glaze.
• Huwag magluto ng maaasim na pagkain sa kalderong hindi tiyak ang kalidad o may sira ang loob.

3. Plastik na Lalagyan na Pang-ulam, Pero Nilalagay sa Mainit o sa Microwave

Ito ang madalas na nakakalusot sa bahay:

• mga lumang plastic containers,
• yaong mga libre sa mantika, ice cream, at fast food,
• tapos ginagamit ng:
  • pag-iinit ng ulam sa microwave,
  • paglalagay ng sobrang mainit na sabaw,
  • pag-salin ng kakakulo lang na tinola.

Si Lola Nena (65), para makatipid, ginagawa ito araw-araw:

• Lahat ng ulam naka-tupperware style,
• kahit hindi microwave-safe, diretso init,
• kahit may bitak na ang plastik, tuloy pa rin.

Ano ang problema rito?

Ang ilang plastik, lalo na yung:

• luma,
• may gasgas o bitak,
• hindi talaga microwave-safe,

ay puwedeng maglabas ng kemikal kapag:

• lagi mong nilalagyan ng sobrang init,
• o sinusunog sa microwave.

May mga uri ng plastik na puwedeng mag–release ng:

• microplastics,
• at ilang kemikal (depende sa uri),

na hindi ideal na palaging napupunta sa pagkain o inumin.

Lalo na sa matatanda, kung may mahina nang bato at atay, hindi na ganoon kabilis ang paglilinis ng katawan sa mga ganitong “extra toksin.”

Paano maging mas ligtas?

• Huwag ilagay sa microwave ang plastik na:
  • walang label na “microwave safe”,
  • luma, gasgas, o pino ng bitak.
• Kung maglalagay ng sobrang mainit na sabaw,
  – mas mainam na salinan muna sa bowl ng salamin (glass) o ceramic na pang–kainan.
• Gamitin na lang ang lumang plastic container sa:
  • mga tuyong gamit (gaya ng gamit sa sewing, pako, turnilyo),
  • hindi na sa pagkain.

4. Melamine Plates at Mugs na Ginagamit sa Sobrang Init na Pagkain o Inumin

Uso ang melamine plates at cups:

• magaan,
• hindi madaling mabasag,
• magaganda ang design,
• mura sa palengke o mall.

Kaya maraming lola’t lolo ang may stock nito sa bahay para sa mga apo.

Ang problema, kadalasan hindi alam:
– may hangganan ang dapat ginagamitan nito.

Si Tatay Oning (69), halimbawa, araw-araw:

• nagkakape sa melamine mug,
• kumakain ng mainit na sabaw sa melamine bowl,
• pati boiling-hot na lugaw nilalagay doon.

Ano ang isyu sa melamine?

Ang melamine na pang-plato at pang–bowl ay dinisenyo na maging stable sa normal na pagkain – pero hindi sa sobrang init, boiling, o laging ginagamitan ng mataas na temperatura.

Sa sobrang init, lalo na kung:

• napakainit ng likido,
• o luma na ang melamine,

puwedeng kumawala ang melamine at formaldehyde compounds sa pagkain o inumin.

Hindi ito kasing halatang lason, pero ayaw naman nating araw-araw na may humahalo pang kemikal sa kinakain, lalo na kung:

• may kidney problem,
• may mahina na ang atay,
• senior at mas mabagal na ang detox ng katawan.

Paano maging mas ligtas?

• Iwasan ang paglalagay ng kumukulong kape, sabaw, o lugaw sa melamine cups at bowls.
• Gamitin na lang ang melamine sa:
  • room temperature o malamig na pagkain (biskwit, tinapay, prutas).
• Para sa kape, tsaa, at sabaw, piliin ang:
  • mugs na ceramic o salamin (glass) na matibay at pang–init talaga.

5. Murang Stainless o Metal Utensils na “Nagpapahid” ng Kakaibang Lasa o Amoy

May mga kutsara, tinidor, sandok at iba pang metal tools na:

• madaling kumupas,
• may kakaibang metallic na lasa na napupunta sa pagkain,
• nagiiwan ng kulay sa kamay.

Si Lola Gunding (73) ay mahilig sa mga murang “stainless” na nabibili sa bangketa.
Pagkatapos ng ilang buwan, napansin:

• mabilis kalawangin,
• pagmag-scrape sa kawali, parang may naaagnas.

Ano ang puwedeng problema?

Hindi lahat ng “stainless” ay tunay na food-grade stainless.
’Yung iba, may:

• halong mababang uri ng metal,
• madaling mag-react sa pagkain (lalo na maaasim),
• at puwedeng maghalo sa kinakain mo.

Maaaring kaunti lang kada kain,
pero kung:

• araw-araw,
• taon-taon,
• at may iba ka pang iniinom o iniinom na gamot,

mas mabuti nang umiwas sa anything na hindi de-kalidad at hindi pang–food-grade.

Paano maging mas ligtas?

• Mamuhunan sa maayos na quality na:
  • kutsara,
  • tinidor,
  • sandok,
  • at iba pang pangluto,
    kahit kaunti lang pero siguradong pang-kusina talaga.
• Iwasan ang “sobrang mumurahing gamit” na halata namang manipis, madaling ma-deform, at agad kumukupas.
• Kung may utensil ka na:
  • kumakalawang,
  • nagpapahid ng kulay,
    👉 itapon na, huwag nang ipilit.

Paano Makaiiwas sa “Tahimik na Lason” sa Kusina?

Hindi natin kailangang matakot sa lahat.
Ang goal natin ay magpakatotoo at mag-ingat, dahil:

• bilang senior, mas marupok na ang bato, atay, puso, at iba pang organs,
• mas limited na ang “allowance” ng katawan sa toxins at kemikal,
• at ayaw nating magdagdag ng tahimik na kalaban bukod pa sa:
  • asukal,
  • asin,
  • mantika,
  • at stress.

Mga praktikal na hakbang:

1. Tanggapin na may “expiry” ang mga gamit sa kusina.
   • Lalo na ang non-stick pans, plastic containers, at murang utensils.
   • Hindi sila forever. Mas okay nang magpalit kaysa magkasakit.
2. Regular na inspeksyunin ang mga kasangkapan.
   • May kalawang ba? Gasgas? Tuklap? Bitak?
   • Kung oo, ilagay sa kahon ng “pang-hardware” na lang, huwag na sa kusina.
3. Mas piliin ang kalidad kaysa sobrang dami.
   • Mas mabuti ang kaunting de-kalidad na kawali, kaldero, kutsara,
     kaysa 20 pirasong puro kalawang at gasgas.
4. Gamitin nang tama ang bawat gamit.
   • Huwag i-microwave ang hindi microwave-safe.
   • Huwag lagyan ng sobrang init ang melamine o hindi heat-safe plastics.
5. Sabihin sa mga anak at apo.
   • Mas techy sila pero minsan sila rin ang bumibili ng kung anu-anong “kawaii” na plato at mug na hindi pala safe.
   • Puwede ninyong pag-usapan kung anong klaseng gamit ang bibilhin na pang–matagalan at pang–food-safe.

Hindi Ito Para Manakot, Kundi Para Magpaalala

Hindi ibig sabihin na kung minsan gumamit ka ng:

• plastic,
• melamine,
• o lumang kawali,

ay siguradong may sakit ka na.
Pero kung alam na natin ngayon kung alin ang dapat iwasan,
bakit hindi na mag-ingat, lalo na para sa:

• kidney,
• atay,
• nervous system,
• at pangmatagalang kalusugan?

Ang kusina ay dapat lugar ng kalusugan at pagmamahal,
hindi tahimik na pinagmumulan ng dagdag na lason.

Kung maaalagaan mo ang iyong:

• mga gamit sa kusina,
• paraan ng pagluluto,
• at pag-iimbak ng pagkain,

mas maaalagaan mo rin ang:

• iyong sariling katawan,
• at kalusugan ng buong pamilya.

---

Kung nakatulong sa’yo ang blog post na ito…

Ibahagi mo ito sa iyong pamilya at mga kaibigan, lalo na sa mga lolo’t lola, magulang, o kapwa senior na mahilig magluto pero matagal nang hindi napapalitan ang mga gamit sa kusina.

Baka ang simpleng pag-share mo ngayon ang maging dahilan para may magpalit ng lumang kawali, magtapon ng kalawangin na kaldero, at makaiwas sa tahimik na lason sa pagkain ng isang mahal mo sa buhay. 💚🍳🥘