EPISODE 1: ANG PAG-UWING PUNO NG PAG-ASA
Pagkalapag pa lamang ng eroplano, halos hindi na mapakali si Rodel, isang OFW na tatlong taon ding nagtrabaho sa Saudi. Bitbit niya ang dalawang malalaking maleta, ilang kahon ng tsokolate, bagong damit para sa mga anak, at isang pusong punô ng pananabik. Sa bawat gabing pagod siyang umuuwi sa barracks, iisa lang ang iniisip niya—ang kanyang dalawang anak na sina Mika at Junjun. Sa isip niya, maayos ang buhay ng mga ito dahil buwan-buwan naman siyang nagpapadala.
Lagi kasi siyang kinukumbinsi ng kanyang asawa na si Lorna.
“Pa, may project fee po kami sa school.”
“Pa, may field trip daw po kami.”
“Pa, may contribution po para sa school activity.”
At si Rodel, bilang amang ayaw mapag-iwanan ang mga anak, ay agad nagpapadala. Minsan pa nga, kahit kulang na kulang siya sa pangkain roon, ibinibigay pa rin niya ang dapat para sa sarili. Iniisip niya, “Okay lang magtiis ako rito. Basta ang mga anak ko, nararanasan ang magandang school life.”
Hindi niya sinabi sa kanila na ilang beses siyang nahilo sa trabaho sa sobrang init. Hindi niya rin ikinuwento na minsan ay dalawang tinapay lang ang kinakain niya sa isang araw para may maidagdag sa padala. Ayaw niyang mag-alala ang pamilya niya. Ang mahalaga, sa isip niya, ay masaya ang mga anak at nakakapag-aral nang maayos.
Paglabas niya sa airport, hindi muna siya dumiretso sa bahay. Gusto niya sanang sorpresahin ang pamilya. Sumakay siya ng bus na biyaheng probinsya, iniisip pa kung paano siya sasalubungin ng mga bata. Siguro’y yayakap ang mga ito. Siguro’y ikukuwento ang field trip. Siguro’y ipapakita pa ang mga school project na pinaglaanan ng “project fee” na ipinadala niya.
Ngunit sa gitna ng biyahe, huminto ang bus sa terminal na dadaanan pa sana bago ang kanilang baryo.
At doon nagsimulang gumuho ang lahat ng akala niyang maganda at maayos.
EPISODE 2: ANG MGA KENDING HINDI DAPAT BINIBITBIT NG MGA BATA
Mainit ang loob ng bus at siksikan ang mga pasahero. Habang pinupunasan ni Rodel ang pawis at inaayos ang cap niya para hindi agad makilala, biglang may dalawang batang umakyat sa bus sa gitna ng terminal stop. May dala silang maliliit na supot ng kendi at mahinang boses na paulit-ulit ang linya.
“Pabili na po ng kendi… pantulong lang po sa pag-aaral…”
Noong una, hindi niya gaanong pinansin. Sanay na siya sa mga batang nagtitinda sa mga terminal. Ngunit nang marinig niya ang isang boses na pamilyar, para siyang nakuryente.
“Kuya, Ate, pabili na po…”
Unti-unti niyang itinaas ang ulo.
At doon siya nanlumo.
Ang batang lalaki ay si Junjun.
Ang batang babae ay si Mika.
Pareho silang nakasuot pa ng simpleng damit-pambata, hindi uniporme, at halatang sanay nang umakyat-baba sa mga bus para magbenta. Hawak-hawak ni Mika ang supot ng kendi habang si Junjun naman ay marahang lumalapit sa mga pasahero, pilit ngumumingiti kahit halatang pagod.
Nangilid agad ang luha sa mga mata ni Rodel. Hindi siya agad makatayo. Parang namanhid ang kanyang mga tuhod. Ang mga batang akala niya ay nagfi-field trip pala dahil sa “project fee” na padala niya… ay nagtitinda ng kendi sa bus para mabuhay.
Napaupo siya sa sementong bahagi malapit sa pinto ng bus pagbaba niya, parang nawalan ng lakas ang buong katawan. Nanginginig ang mga kamay niya. Halos hindi siya makahinga.
“Mika… Junjun…” basag ang boses niyang tawag.
Nanlaki ang mata ng dalawang bata. Saglit silang natigilan. Hindi sila agad nakalapit, na parang hindi sila makapaniwalang kaharap na nila ang ama nila.
“Pa?” mahina at takot na sabi ni Mika.
Doon tuluyang bumigay si Rodel. Hindi siya nagalit agad. Hindi siya sumigaw. Niyakap niya ang dalawang bata habang umiiyak nang buong-buo sa gilid ng terminal.
Sa likod ng yakap na iyon ay isang tanong na paulit-ulit na kumakain sa kanya:
Kung nagtitinda ang mga anak ko rito… saan napunta ang lahat ng ipinadala ko?
EPISODE 3: ANG KASINUNGALINGANG BINUO NG KAHIRAPAN
Hindi kaagad nakaimik ang mga bata. Habang yakap sila ng kanilang ama, ramdam ni Rodel ang panginginig ng maliliit nilang balikat. Halata na hindi ito unang beses na ginawa nila iyon. Sanay na ang mga paa nilang umakyat sa bus. Sanay na ang mga kamay nilang humawak sa supot ng kendi. At iyon ang lalong sumira sa puso ng ama.
Dinala niya muna ang dalawa sa isang karinderya sa terminal. Pinaupo niya sila at pinakain ng mainit na lugaw at itlog. Habang kumakain ang mga bata na tila gutom na gutom, mas lalo niyang naramdaman ang sakit sa dibdib. Hindi niya maalala kung kailan niya huling nasilayang ganito kalakas kumain ang mga anak niya.
“Sabihin n’yo sa akin ang totoo,” nanginginig ngunit mahinahong sabi niya. “Bakit kayo nagbebenta rito?”
Napayuko si Junjun. Si Mika naman ay napaiyak habang hawak ang kutsara.
“Pa… sabi ni Mama huwag po naming sasabihin sa inyo,” mahinang sabi ng batang babae.
Parang hinampas si Rodel sa noo.
Unti-unti nilang ikinuwento ang lahat. Ang mga “project fee” pala ay hindi napunta sa school. Ang “field trip” ay wala naman talagang nangyari. Madalas pala, ginagamit iyon sa pambayad ng utang, upa sa bahay, at minsan ay sa pagsusugal ng kinakasamang kapatid ni Lorna sa bahay. Lumobo ang gastos, nawala ang ipon, at nang hindi na kayanin, pinagbenta na rin ang mga bata ng kendi sa terminal pagkatapos ng klase at tuwing Sabado.
“Alam po ni Mama na mali,” sabi ni Junjun habang umiiyak, “pero sabi niya wala na raw po tayong choice. Kaysa raw po walang makain.”
Mas masakit pa roon ang sumunod.
“Pa, hindi po kami lagi nakakapasok sa school,” bulong ni Mika. “Minsan po, kailangan naming tumulong para may pambaon kinabukasan.”
Napatayo si Rodel sa sobrang sakit at galit. Hindi niya alam kung alin ang mas mahapdi—ang kasinungalingan ng asawa o ang katotohanang ang mga anak niya mismo ang sumalo ng responsibilidad na dapat siya ang may pasan.
At sa sandaling iyon, naunawaan niyang ang perang pinapadala niya ay hindi sapat para masabing ligtas na ang pamilya.
Dahil may mga sugat na hindi kayang tapalan ng padala kung walang katotohanan at presensyang kasama.
EPISODE 4: ANG NANAY NA TULUYANG NABASAG SA HARAP NG MGA ANAK
Pagdating ni Rodel sa kanilang bahay, hindi na niya kinailangan pang sumigaw sa simula. Tahimik siyang pumasok, hawak ang mga bag, kasunod ang dalawang anak na mugto ang mata. Nang makita siya ni Lorna, namutla ito agad. Halatang hindi siya handa.
“Rodel… dumating ka na pala…” nanginginig nitong sabi.
Hindi agad sumagot si Rodel. Ibinaba lang niya ang mga bag at tumingin sa paligid. May kulang sa bahay. May mga sirang gamit. May bakas ng hirap. Pero higit sa lahat, may bakas ng pagtatagong matagal niyang hindi nakita.
“Nasaan ang mga project na sinasabi mo?” malamig niyang tanong.
“Nasaan ang field trip?”
“Bakit ang mga anak natin ang nagbebenta ng kendi sa bus?”
Doon tuluyang napaupo si Lorna at napahagulgol.
“Patawad…” iyon lang ang paulit-ulit niyang nasabi.
Unti-unti ring lumabas ang totoo. Hindi niya raw sinadyang palalain ang lahat. Noong una, para lang sa isang utang. Pagkatapos, para sa gamot ng may sakit na ina niya. Hanggang sa nadagdagan nang nadagdagan ang problema. Nahihiya siyang sabihin kay Rodel dahil alam niyang hirap na rin ito sa abroad. Natakot siyang umuwi ito nang wala sa oras at tuluyang mawalan ng trabaho.
“Akala ko maaayos ko rin,” umiiyak niyang sabi. “Akala ko makakabawi ako bago mo malaman.”
“Pero ang mga bata ang pinambayad mo ng pagkakamali natin,” sagot ni Rodel, basag ang boses.
Tahimik na umiiyak sina Mika at Junjun sa sulok.
Doon tuluyang nadurog si Lorna. Lumapit siya sa mga anak at niyakap ang mga ito nang mahigpit. “Patawad, mga anak… patawad kung kayo ang nahirapan. Patawad kung kayo ang pinapasan ko ng problema.”
Hindi na napigilan ni Rodel ang sarili. Umiyak na rin siya habang nakatingin sa mag-iina.
Sa gabing iyon, walang matapang. Walang tama. Walang panalo.
Isang pamilya lang na wasak, nagkakamali, at sabay-sabay na humaharap sa katotohanang matagal nilang tinakasan.
At doon, sa maliit nilang bahay, unang beses nagsabi si Rodel ng isang bagay na hindi niya kailanman inamin noon:
“Mas masakit palang mawalan ng katotohanan kaysa mawalan ng pera.”
EPISODE 5: ANG AMA NA NAGPASYANG HUWAG NANG MULING MAGPAKALAYO
Kinabukasan, hindi bumalik si Rodel sa terminal para sa kasunod na byahe. Hindi rin siya nag-asikaso ng panibagong kontrata. Sa halip, maaga siyang bumangon, ipinagluto ang mga anak, sinamahan silang magbihis, at siya mismo ang naghatid sa kanila sa paaralan.
Habang naglalakad silang tatlo, mahigpit ang hawak niya sa mga kamay nina Mika at Junjun. Hindi siya makapaniwala na matagal niyang hindi nagawa ang simpleng bagay na iyon.
Makalipas ang ilang araw, inayos nilang mag-asawa ang lahat. Kinompronta ni Rodel ang mga utang. Pinutol ang maling mga paghawak sa pera. Humanap siya ng trabaho sa bayan kahit mas maliit ang kita. Masikip ang budget, oo. Mas mabigat ang pang-araw-araw na buhay. Pero sa unang pagkakataon, naroon siya.
Nandoon siya kapag gigising ang mga anak.
Nandoon siya kapag may assignment.
Nandoon siya kapag may kailangang kausapin sa school.
At higit sa lahat, nandoon siya para siguraduhing wala nang batang aakyat ng bus dala ang kendi imbes na lapis.
Isang hapon, nadatnan niya si Junjun na tahimik na gumuguhit ng bus sa notebook. Sa tabi nito ay may larawan ng tatay na nakatayo sa pintuan. “Ano ’yan, anak?” tanong ni Rodel.
Ngumiti ang bata at sagot, “Bus po na hindi na namin sasakyan para magbenta. Bus na sasakyan na lang po namin kapag may field trip na talaga.”
Doon tuluyang napaiyak si Rodel. Niyakap niya ang dalawa habang nanonood si Lorna na basang-basa rin ang mata.
Sa simpleng yakap na iyon, naramdaman niyang may mga bagay pala na hindi mabibili ng dolyar, hindi mapapadala ng remittance, at hindi mapapalitan ng kahon ng pasalubong.
Presensya. Katotohanan. At yakap ng magulang.
At sa gabing iyon, habang magkakasalo silang kumakain sa isang simpleng hapag, bumulong si Rodel sa sarili:
“Mas pipiliin kong kapusin sa pera kaysa kapusin ang mga anak ko sa ama.”
ARAL NG KUWENTO:
Hindi sapat ang padala kung kapalit naman nito ay ang pagkawala ng katotohanan, gabay, at presensya sa loob ng tahanan. Mahalaga ang pagsasakripisyo, pero mas mahalaga ang pag-uusap at pagtutulungan sa pamilya. Ang mga bata ay hindi dapat maging sagot sa problemang dapat ay mga nakatatanda ang humaharap.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA comment section sa facebook page post. Ibahagi mo ang iyong saloobin at ipasa ang aral na ito sa mas marami pang tao.
