“Rayuma na naman!”

’Yan ang unang sinabi ni Tatay Ben, 67, nang bigla na namang mamaga ang hinlalaki niyang paa. Akala niya simpleng pagod lang sa paglalakad sa palengke. Pero pagsapit ng gabi, parang may karayom na tumutusok sa kasu-kasuan—mainit, pula, at halos hindi niya maapakan.

Ang nakakainis daw?

“Wala naman akong ginawang mabigat… kumain lang ako ng masarap.”

Noong araw na ’yon, may handaan sa kapitbahay. Ang ulam: ihaw, lechon, dinuguan, at kare-kare. Tapos, may pulutan pang hotdog at ham sa mesa.

At dito nagsimulang magtaka si Tatay Ben:
Paano naging konektado ang karne sa “rayuma” at pananakit ng kasu-kasuan?

Sa totoo lang, sa Pilipinas, ang salitang “rayuma” ay madalas gamitin para sa iba’t ibang uri ng pananakit ng kasu-kasuan—puwedeng arthritis, puwedeng gout (mataas na uric acid), puwedeng pamamaga ng kasu-kasuan dahil sa iba pang dahilan.

Kaya linawin natin:

• Hindi lahat ng arthritis (hal. rheumatoid arthritis) ay “dulot” ng karne. Maraming dahilan ang arthritis at may mga type na autoimmune. (CDC)
• Pero may kondisyon na sobrang sensitibo sa diet, lalo na ang gout (isang uri ng arthritis) na may kinalaman sa uric acid—at dito pumapasok ang ilang uri ng karne. (American College of Rheumatology)
• At kahit hindi gout, may mga karne (lalo na processed) na mas “pro-inflammatory” sa katawan, kaya puwedeng magpalala ng pananakit at pamamaga sa ilang tao. (Harvard Health)

Kaya ang tamang mindset ay ito:
Hindi natin sinasabing “lason” ang karne. Ang sinasabi natin—may ilang uri ng karne na madalas mag-trigger o magpalala ng “rayuma symptoms,” lalo na kung gout/uric acid ang ugat, o kung mabilis kang mamaga ang kasu-kasuan.

Ngayon, eto na ang 5 uri ng karne na madalas dapat itigil o limitahan—lalo na kung senior ka at madalas ang sakit at pamamaga ng kasu-kasuan.

1) Laman-loob at Organ Meats

(Atay, Balunbalunan, Isaw, Bituka, Kidney, Sweetbreads, Dinuguan)

Kung may “number one” sa listahan, ito na ’yon.

Ang organ meats ay kilalang mataas sa purines, at kapag nabreakdown ito sa katawan, puwedeng tumaas ang uric acid—na puwedeng magdulot ng gout flare sa mga sensitibo. (Mayo Clinic)

Bakit delikado sa seniors?
Dahil habang tumatanda, mas maraming may:

• maintenance meds,
• kidney issues (kahit hindi halata),
• mas mabagal na metabolism,
• at mas mabilis ma-dehydrate—lahat ito puwedeng magpalala ng uric acid problems.

Common trap:
“Konti lang naman dinuguan.”
Pero kung madalas—o kung sabay sa ibang “mataas” na pagkain—mas tumataas ang tsansang sumiklab ang pananakit.

2) Processed Meats

(Hotdog, Ham, Bacon, Tocino, Longganisa, Corned Beef, Nuggets, Deli Meat)

Ito naman ang “tahimik” na salarin sa maraming bahay. Mura, madaling lutuin, masarap—pero madalas:

• mataas sa asin,
• may preservatives,
• at kadalasang mas “pro-inflammatory” kaysa sariwang karne. (Harvard Health)

Kung senior ka na, may mga araw na:

• masakit ang tuhod,
• masakit ang kamay,
• parang mabigat ang katawan,
• o namamaga ang paa—
  tapos araw-araw pala may hotdog, ham, tocino, o corned beef, posible na nakakadagdag ito sa pamamaga (lalo na kung kulang sa tubig at gulay).

Kwento ni Nanay Lila, 72:
Araw-araw, almusal niya hotdog o longganisa.
Tapos nagrereklamo siya ng “rayuma” sa kamay at tuhod tuwing umaga.
Nang unti-unti niyang pinalitan ng mas simple (itlog, isda, tokwa, gulay), napansin niya:
hindi man “nawala,” pero humupa ang tindi ng paninigas at pamamaga.

3) Matatabang Pulang Karne

(Baboy at Baka na Fatty Cuts: Lechon, Crispy Pata, Bulalo Meat, Liempo, Taba ng Baka)

Hindi ibig sabihin bawal ka na sa baboy o baka habambuhay. Pero kung “rayuma” mo ay madalas sumiklab, lalo na kung may uric acid issue, mas maganda ang limit at portion control.

Maraming gabay sa gout/uric acid ang naglalagay ng red meat sa listahan ng mga dapat iwasan o limitahan. (Mayo Clinic)

At kapag ang pulang karne ay mataba, mas mabigat ito sa katawan:

• mas mabagal tunawin,
• mas nakakadagdag sa “inflammatory load” ng diet sa ilang tao. (Harvard Health)

Ang malaking pagkakamali ng marami:
Kapag sumakit ang kasu-kasuan, ang iniisip agad ay “lamig” o “napasma.”
Pero hindi nila napapansin na tuwing may:

• lechon,
• liempo,
• crispy pata,
• bulalo meat,
  madalas kinabukasan ang kirot.

4) Karne sa Sabaw na “Concentrated”

(Gravy, Meat Sauce, Malalakas na Sabaw ng Karne, Concentrated Broth)

Ito ang hindi napapansin ng maraming senior.

Minsan hindi na raw sila masyado kumakain ng karne—pero ang hilig nila ay:

• gravy,
• meat sauce,
• “yung sabaw ng nilaga,”
• o “yung masarsa na karne.”

Sa ilang gout diet guidance, binabanggit pa nga ang gravies, soups, meat sauces bilang dapat iwasan/limitahan para sa gout. (American College of Rheumatology)

Bakit?
Kapag pinakuluan at pinakonsentra mo ang karne at buto, napupunta sa sabaw ang maraming “extracts.” Sa mga sensitibo sa uric acid, may posibilidad na mas mag-trigger ito—lalo na kung:

• araw-araw sabaw ang inuulam,
• tapos maalat pa.

Real talk:
Minsan mas “mapanganib” pa ang sabaw/gravy habit kaysa sa mismong ilang kagat ng karne, kasi napapadami ang intake nang hindi mo namamalayan.

---

5) Ilang Uri ng Karne na “Moderate to High Purine” Kapag Madalas at Marami

(Turkey, Duck, Venison/“Game meats,” at kahit ilang processed poultry tulad ng deli turkey)

May mga taong akala nila:
“Pag manok o turkey, safe na safe.”

Pero sa usaping gout/uric acid, may mga listahan na nagsasabing may ilang karne na maaari ring maging mataas o moderate sa purines—kaya kung may history ka ng flare, hindi rin dapat sobra (lalo na kung processed). (arthritis.org)

Sa Pilipinas, hindi man araw-araw ang turkey/venison, pero ang “spirit” nito ay ito:
Kung ang “rayuma” mo ay gout-type, mas mahalaga ang:

• dami,
• dalas,
• at kombinasyon (karne + alak + matamis + puyat + dehydration).

“Itigil Ngayon Din!” — Paano Ba Dapat Sa Totoo?

Gets ko yung title. Kasi kapag sumasakit ang kasu-kasuan, gusto natin ng mabilis na sagot:
Ano ang ihihinto ko para gumaan na?

Pero ang pinaka-practical na approach para sa seniors ay:

1) Kilalanin muna kung “gout/uric acid” ba ito o ibang arthritis

Kung ang sakit mo ay:

• bigla, sobrang tindi, mainit at namumula ang kasu-kasuan (lalo sa hinlalaki sa paa),
  malakas ang possibility na gout. (American College of Rheumatology)

Kung ang sakit mo ay:

• tuloy-tuloy, parehong joints, may paninigas sa umaga,
  posibleng ibang uri ng arthritis.

Mas okay magpatingin para malinaw ang diagnosis—kasi iba-iba ang gamutan.

2) Kung may gout/uric acid issue, unahin ang “top triggers”

Sa maraming payo, madalas na unang tinatamaan ay:

• organ meats,
• red meat (lalo kung madalas at marami),
• gravies/meat sauces,
• alcohol (lalo beer),
• at sugary drinks. (American College of Rheumatology)

(Alam ko “karne” ang topic natin, pero madalas kasi “combo” ang dahilan.)

3) Huwag biglaang “zero karne” kung hindi mo kaya—pero bawasan ang dami at dalas

Maraming senior ang sumusuko sa diet dahil biglang “bawal lahat.”
Mas tumatagal ang pagbabago kung:

• unti-unti,
• consistent,
• at realistic.

---

6 Karaniwang Pagkakamali ng Senior Kapag “Rayuma Mode” na

Para mas makatulong, eto ang madalas na pattern:

1. Sakit ngayon → pain reliever lang → kain ulit ng same trigger kinabukasan
2. “Konti lang” pero araw-araw naman
3. Puro karne, kulang sa gulay at tubig
4. Kulang sa tulog, puyat, tapos high sodium foods pa
5. Hindi nagpapacheck ng uric acid/kidney function
6. Biglang titigil sa gamot o iinom ng kung anu-anong “pang-rayuma” nang walang gabay

Kung nararamdaman mong umiikot ka sa ganitong cycle, hindi ka mahina—normal ’yan.
Kailangan lang ng mas malinaw na sistema at minsan, tulong ng doktor.

Balik Tayo kay Tatay Ben

After nung flare niya, takot na takot si Tatay Ben.
Pero ang pinaka-nakatulong sa kanya, ayon sa anak niya, ay hindi yung “pinagbawalan siya sa lahat.”
Kundi yung napansin nila ang pattern:

• Tuwing may dinuguan o atay → may flare.
• Tuwing may lechon + gravy → mas sumasama.
• Tuwing kulang siya sa tubig → mas mabilis mamaga.

Nang in-adjust nila ang pagkain at nagpa-check siya, mas naging klaro kung ano ang dapat bantayan.

At dito niya nasabi:

“Hindi pala ako pinaparusahan ng katawan ko.
Pinapaalalahanan lang ako.”

---

Panghuling Paalala

Kung senior ka at madalas ang “rayuma” (lalo na kung parang gout/uric acid flare), bantayan ang 5 uri ng karne na madalas mag-trigger o magpalala:

1. Laman-loob / organ meats
2. Processed meats (hotdog, ham, bacon, tocino, corned beef, etc.)
3. Matatabang pulang karne (lechon, liempo, fatty beef/pork cuts)
4. Concentrated meat broth/gravy/meat sauces
5. Ilang moderate-to-high purine meats kapag sobra at madalas (hal. turkey/duck/game meats, lalo kung processed)

Hindi mo kailangang matakot sa pagkain—pero kailangan mong maging matalino sa pagpili, lalo na kung gusto mong gumaan ang kasu-kasuan at makagalaw nang mas maayos araw-araw.

🧡 Kung may magulang, lolo’t lola, tito, tita, o kaibigan kang laging sumasakit ang kasu-kasuan at “rayuma” ang reklamo, ishare mo ang blog post na ito sa kanila. Baka sa simpleng pag-iwas sa mga karne na madalas mag-trigger, gumaan ang pakiramdam nila at mas maging komportable ang bawat hakbang araw-araw.